Europa era isto?

Por Suso de Toro

O euro? Ben. Europa? Mal. Somos un éxito financeiro e económico, pero sucumbimos ao mal europeo: a falta de ilusión e de proxecto. O do referendo irlandés é o de menos. Irlanda, seica o Estado máis beneficiado pola Unión Europea, divertiuse co seu non a Europa a propósito de que non terá que devolver o diñeiro recibido cos seus intereses e abandonar a Unión. Cando os nosos actos non teñen consecuencias deixamos de ser responsables. Para salvar o tropezón da cambadela irlandesa, Europa volverá facer tratos e trapicheos; xa toparemos o xeito de seguir, o caso é ir indo. Cara a onde?

Ésta non é a Europa nacida das ruínas da posguerra; non a que integra a Irlanda, España, Portugal. Países que vían un horizonte en integrarse na Europa en marcha. O antieuropeísmo destes votantes irlandeses parece consecuencia de adoptar a perspectiva británica, da ruptura xeracional e da perda de memoria colectiva, de non sentirse descendentes da súa memoria nacional. Tamén hai signos de que o soño europeo debilítase entre nós. Nos anos sesenta, as xeracións que imaxinaban unha España democrática tiñan os seus referentes na Unesco, París, a socialdemocracia sueca, alemá... Había fame de coñecer eses países envexados con supermercados opulentos e carteleiras con películas modernas e prohibidas. Coa democracia difundíronse os libros de escritores alemáns, austriacos... Despois de Godard, Truffaut, chegaron Herzog, Wenders, Fassbinder, Tanner... Quen coñece hoxe autores suecos, alemáns, daneses...?Nin sequera os franceses e italianos, que estiveran máis cerca antes. España recréase en si mesma; grazas ao castelán soña hexemonizar gran parte de América, e a través do concepto "Iberoamérica" soña mesmo con ser referencia en Brasil. é un éxito cultural e empresarial, creouse un espazo cultural e un mercado para o latino. Os cantaores, rumberos, regatoneros, salseros escóitanse máis que nunca. Pero sempre que se gaña algo, pérdese algo. Pero aquela nova España democrática que interesou aos europeos tampouco é xa novidade, non esperta curiosidade en Europa. Os Estados que fundaron a Unión e os que se incorporaron nos oitenta teñen cada un os seus propios problemas. A Europa ampliada dos anos oitenta tiña un horizonte histórico, un programa marcado pola crise da URSS; tiña diante unha fronteira que se abría. A metade do territorio europeo eran Estados que quedaran conxelados, apartados da marcha de Europa, case da historia mesma, e agora podían reincorporarse a Europa. Podía ser unha potencia alternativa e equilibradora nun mundo que se reestruturaba. A Alemaña de Kohl lanzouse con apetito, cruzou a fronteira e tragouse, con máis dificultade da prevista, á Alemaña oriental. Logo viñeron Polonia e os demais Estados. A diferenza da integración de países como Irlanda, Grecia, España ou Portugal, onde houbera cambios económicos e sociais e onde a Unión era un soño desexado e acariñado desde había tempo, estes novos países entraron inopinada e precipitadamente: foron tragados.

Como a gran serpe que traga unha vaca e ponse a si mesma en perigo de morrer de empacho, a gula cegounos impedindo ver que esa ampliación forzada implicaba unha gran transformación e desencadearía unha crise existencial. Esta Europa tivo éxito, é certo, próbao a fortaleza e estabilidade do euro; non comprendemos até que punto é un logro histórico a moeda única europea. Pero estamos embotados como a serpe dixerindo a vaca. E pódese morrer de empacho. Hoxe, a Unión está guiada por unha visión da historia miserable, puramente socioeconómica, que esquece as bases do programa ilustrado europeo que era a ideoloxía que a xustificaba. Demóstrao a aprobación dun límite legal de 60 horas de traballo semanal; iso é retroceder ao nivel das sociedades predemocráticas. Con iso, Europa retrocede ao perder o seu modelo propio, o seu contido, e busca parecerse aos seus competidores; ao modelo norteamericano, con cidadáns sen cobertura social, e ao modelo chinés, traballa e rebenta. Se Europa é máis que un mercado non só debía examinar as contas dos países que aspiraban a entrar, tiña que terlles axudado a xerar a súa cultura democrática, civilidade. Quizais non podía ser doutro xeito, ou non había tempo histórico, pero esta vaca atragantouselle á serpe glotona.

Tras o aturdimiento da dixestión necesitamos claridade de espírito para soñar un novo horizonte. Europa foi creada por soñadores, e non existirá sen un soño e un argumento europeos. Empezar por coñecernos; somos estraños compartindo moeda e un territorio sen pasaporte. O máis complicado é que vimos de dous ou tres tempos históricos distintos e que carecemos de medios para resolver isto. Estamos desprovistos de instrumentos ideolóxicos; nin sequera hai medios de comunicación europeos, non hai unha historia común... Ademais do euro só existe Eurovisión e a Copa de fútbol. Ou temos ideólogos e líderes políticos europeos que tezan un argumento e un soño que unha aos habitantes da Unión, ou retrocederemos ao Mercado Común. E se tal como veu a historia, esta Unión Europea formada por Estados non pode ser outra cousa máis que un mercado e unha moeda? Non estaremos a nos enganar? Aínda lle interesa unha Europa política aos Estados que fundaron a Unión? A Alemaña? Seguro que é posible tentar Europa aínda? Poida que xa non.

Artigo publicado no xornal El País - 22.06.08

Europa non gobernará o século XXI

Por Robert Kagan, membro non numerario do Carnegie Endowment for International Peace, socio transatlántico do German Marshall Fund e asesor non oficial do senador John McCain. O seu libro máis recente é The Return of History and the End of Dreams

Hai apenas dous anos, o pensador e autor británico Mark Leonard publicou un libro titulado "Why Europe will run the 21st century" [Por que Europa levará a voz cantante no século XXI]. A día de hoxe, cabe preguntarse en que grao sequera vai ter Europa algunha participación no século XXI. Non se trata xa só do golpe mortal que o xoves da semana pasada propinoulle o rexeitamento de Irlanda ao Tratado de Lisboa que reorganizaba a Unión Europea. Pasei seis dos últimos oito anos na capital da Unión Europea e, ao longo deste período, puiden aprezar unha perda constante de confianza de Europa en si mesma, un repregamento sobre si mesma e un pesimismo crecente respecto do futuro. Por moito que toda a atención se centre nos males da economía estadounidense, poucos europeos cren que estean a piques de herdar o mundo. á economía alemá está a irlle moi ben nestes momentos, pero iso é excepcional, e mesmo os propios alemáns temen que se trata de algo pasaxeiro. A compracencia que os europeos experimentan ante a debilidade do dólar e a fortaleza do euro non pasa de ser unha bendita oportunidade coa que distraerse da preocupación, profundamente arraigada, de que os xigantes asiáticos están a deixarlles atrás e están a sacar a Europa da competitividade na economía internacional. O gran veciño de Europa tamén lles causa angustia. Non hai día en que algún representante europeo non clame por unha política enerxética común para facer fronte aos monopolios depredadores rusos, pero non hai día en que os rusos non pechen un novo acordo que favorece uns intereses europeos concretos a expensas doutros. Os europeos están moito máis preocupados pola inmigración e a identidade cultural do que o estaban cando cheguei aquí. Nestes días, na maioría das eleccións que se celebran en Europa as cuestións da inmigración e a asimilación dos inmigrantes aparecen como pano de fondo, e a inmensa maioría das persoas coas que falo dubidan de que Europa vaia ser quen de integrar aos novos inmigrantes. Até os partidarios do laicismo senten inquietude, por que o que eles chaman a Europa cristiá, está a ser corroída polo fluxo imparábel de musulmáns e de cultura musulmá; eis as protestas que se suscitaron este ano ante a modesta proposición do arcebispo de Canterbury de que se atopase acomodo en Gran Bretaña aos preceptos legais da sharia. Máis sorprendente é, quizais, o desafío continuo á unidade europea. A UE segue sendo unha organización milagrosa e ninguén debería apostar por que non vaia seguir avanzando. Con todo, as grandes potencias europeas seguen mantendo celosamente as súas prerrogativas en materia de política exterior, especialmente, algo comprensible cando se trata de evitar o máis mínimo perigo para os seus soldados. Para agravar o problema, o sentimento xeneralizado aquí é que Europa está falta dun liderado potente. A Gordon Brown considéraselle pouco sólido. Angela Merkel está atada de pés e mans na súa gran coalición. A moitos estadounidenses e a moitos italianos caelle ben Silvio Berlusconi, pero non á maioría dos europeos de fóra de Italia. Cando apunto, como típico estadounidense que son, ao refrescante liderado de Nicolas Sarkozy, fóra de Francia non me responden máis que con silencio ou co ceño engurrado. En Gran Bretaña e en Alemaña, Sarkozy está considerado unha estrela fugaz e, como moito, para Francia, non para Europa. Por todas partes vese que o interese propio imponse ao interese común. Supúñase que o Tratado de Lisboa ía resolver algúns destes problemas. ía crear dúas figuras con liderado para representar a Europa na escena mundial, un presidente e un ministro de Asuntos Exteriores. Os nomes que se manexaban para estes dous postos, desde Tony Blair até o sueco Carl Bildt, facían posible pensar que Europa asumiría un papel máis preponderante no mundo, aínda a pesar de todas as dúbidas. Para os euroentusiastas dun extremo ao outro do continente, a nova Constitución era a resposta ao malestar de Europa e o paso seguinte cara ao liderado mundial. Que vai pasar agora, con todo, unha vez que o Tratado está ferido de morte? Todo isto é malo para Estados Unidos. Nun mundo no que están a nacer grandes potencias, das que dúas resultan ser autocracias, Estados Unidos necesita que os réximes democráticos sexan tan fortes como sexa posible. Unha Europa unificada, independente, con capacidade, convén aos intereses estadounidenses, aínda no caso de que en ocasións poidamos estar en desacordo. Eu preferiría moito antes ver a Europa levando a voz cantante no século XXI que á Rusia de Vladimir Putin ou á China de Hu Jintao. O risco desta última labazada á confianza europea é que os nosos aliados, incluída Gran Bretaña, poidan ir caendo aos poucos nunha sorte de intrascendencia a escala mundial. Xa xorden voces en Londres ás que non lles parece mal. En The Financial Times, Gideon Rachman cre que, na súa inmensa maioría, os europeos, se non os seus dirixentes, prefiren pasar desapercibidos e teñen razón ao preferir esa opción. é mellor que ter que ser como Estados Unidos, con responsabilidades en todo o mundo. A final de contas, «ser unha superpotencia pode constituír unha empresa sanguenta e demasiado onerosa -escribe-. A debilidade de Europa é unha especie de nirvana». Non cabe dúbida de que Rachman está no certo cando afirma que moitos europeos prefiren que sexa así. Europa empezou a toparse a gusto nun papel parecido ao do coro nunha traxedia grega, permanentemente dedicado a comentar e a expresar a súa opinión sobre o que fan os protagonistas («Oh, Edipo, pola túa imprudente arrogancia esnaquizado!»), pero practicamente sen ningún efecto, ou moi escaso, no desenvolvemento do drama. Quizais Europa, esa Europa falta de liderado, esa Europa falta dun novo tratado, é como é porque iso é o que realmente queren ser os europeos. Nese caso, o século XXI, que desde logo non será gobernado por Europa, será unha época verdadeiramente difícil para Estados Unidos.

Artigo publicado no xornal El Mundo - 19.06.08

Máis Europa

Por Miquel Roca Junyent

Artigo publicado no xornal La Vanguardia (17.06.08)

A pesar de todo: Viva Europa! O non irlandés foi un serio golpe para o proxecto da Unión; sería absurdo minimizalo. Pero o proxecto segue vivo e, entre todos, deberiamos ser capaces de relanzalo con novos ánimos e con entusiasmo. Todo isto soa a moito voluntarismo, é certo. Pero é que á marxe de Europa non existe para os europeos ningunha outra alternativa de futuro. Estamos a descubrir que Europa pesa pouco. Que as novas economías emerxentes arrinconan ao vello continente cara posicións secundarias e moi dependentes. Somos máis vulnerables do que criamos e, seguramente, menos importantes do que nos gustaría ser. Pero, precisamente por iso, debemos de avanzar no proxecto da unidade europea, porque se xuntos pesamos pouco, separados non somos nada. A Unión non pode nin debe ser un proxecto á marxe dos cidadáns. Nin pode ser -como estrañan os irlandeses- unha panacea milagrosa que resolva todos os nosos problemas. Nin, sobre todo, pode ser un instrumento do que un se sirva cando lle interesa e que se lle rexeita cando pode servir aos demais. Pero, para iso, os líderes europeos e especialmente a burocracia de Bruxelas deben facer comprender e explicar o que se propoñen e facer participar diso aos cidadáns. A Unión dá a sensación de ser un refuxio de tecnócratas caprichosos que ditan normas que só eles entenden e que as aplican coa máis absoluta das discrecionalidades. Seguramente, isto é inxusto. Non é así. Pero o semella; e os irlandeses dixeron non a todo isto. Debe seguirse adiante, pero tomando nota deste afastamento da Unión Europea e de Bruxelas dos problemas dos europeos. Está máis cerca Washington que Bruxelas; confíase máis no que desde alí se decida que sobre o que desde aquí poida facerse. Temos un euro moi forte; pero paradoxalmente esta é a nosa debilidade. Viva Europa! Si. Pero con liderado, con obxectivos; máis preto dos cidadáns europeos. O silencio dos que deberían falar e propor só reforza aos que, desde a burocracia, só pretenden xustificarse a si mesmos. Europa é moito máis que isto!

Euro Groove

Entre Euroconstitución e Tratado de Lisboa... un pouco de música...DESCARGA AQUÍ de balde e directamente.

A UE quere unha asociación especial con Israel

A Unión Europea quere crear unha asociación especial con Israel e debate actualmente como relacionar ese obxectivo coa actitude dese país no proceso de paz en Oriente Medio, informaron varias fontes comunitarias. Os ministros de Relacións Exteriores da UE e de Israel celebrarán un consello de asociación, en Luxemburgo, no que se continuará a discusión sobre como formular esta idea, que por agora non foi totalmente definida pola parte comunitaria. Os países da Comunidade "aínda están a discutir as súas posicións", afirmou unha fonte comunitaria, mentres que un diplomático europeo afirmou taxantemente que se atopará unha fórmula. O obxectivo é ver até onde se pode facer que Xerusalén participe nos mecanismos de decisión da UE segundo algún tipo de "estatuto híbrido" polo que siga sendo un país non membro pero fortemente asociado. Israel participa con outros Estados do sur e do leste na chamada "Política de Veciñanza", deseñada para ofrecer "todo menos a adhesión" aos seus veciños máis próximos. Fontes comunitarias sinalaron que un exemplo dese modelo "híbrido" podería ser a estreita cooperación que mantén a Comisión Europea con países como Noruega, que forma parte do Espazo Económico Europeo, ou Suíza, que participa nas políticas de control de fronteiras ou no Programa Marco de investigación. Amnistía Internacional advertiu á Unión Europea que calquera incremento da súa relación con Israel debe incluír "mecanismos máis firmes" sobre os dereitos humanos. O director da oficina de AI para a UE, Nicolas Beger, sinalou que unha mellora da relación con Israel sería "un sinal erróneo" se non inclúe mecanismos "que poidan confrontar eficazmente as violacións dos dereitos humanos". A posibilidade desta asociación especial acelerouse en abril pasado, cando a Comisión Europea propuxo aumentar a cooperación con Israel, Marrocos, Ucraína e Moldavia, os países que máis aproveitaron a "política de veciñanza". Hai uns dous meses, o Goberno israelí enviou á UE un documento "confidencial" co seu punto de vista, e agora a parte europea ten que ofrecer a súa resposta. Con todo, diversas fontes comunitarias negaron que estean en curso "negociacións secretas", tal como denunciou esta semana o líder do grupo de Esquerda Unitaria Europea no Parlamento Europeo, Francis Wurtz.

Europa... ¿ou que?

Por Luís Ventoso

Os mestres de xornalismo ensinan que hai que fuxir do persoal nos artigos. Teñen razón. Pero permitan a excepción dunha historia irlandesa. Cornelio, un corpachón do pequeno porto de Castletown, veu a finais dos 60 ao seminario de Salamanca. Con todo as rapazas tiraban máis que a sotana. Así que plantou e retornou ao seu pobo. Alí só tiña unha habilidade que o distinguía: no seminario aprendera a chapurrar castelán (que acabaría sendo máis ben galego). Os barcos de Galicia que atracaban en Castletown pronto o proafillaron como recadeiro. O meu pai, un daqueles patróns pioneiros que exploraron os caladoiros do Gran Sol (unha historia épica galega que está por contar), trabou boa amizade con el. Andando o tempo, Cornelio, tipo listo, copiou o que facían os galegos (pescar) e converteuse en armador. A comezos dos 80, o meu irmán foi enviado de vacacións á casa do amigo irlandés. E alí ocorría algo que o asombraba. Os sábados, os empregados de Cornelio tiñan dereito a ducharse na vivenda do xefe; ¡era parte da súa paga! A anécdota indica que Irlanda era entón un país paupérrimo. Pero desde 1973, cando entrou no Mercado Común, ate hoxe, pasou de gato fraco a opulento tigre celta. é xa o segundo país con máis renda per cápita da UE, da que recibiu 55.000 millóns de euros en axudas. Pero Irlanda dixo non á UE. Vea antipática e teme que elimine as súas vantaxes fiscais, imán do investimento estranxeiro. Grande miopía nacionalista. Que sería dese país de 4 millóns de persoas sen o paraugas da Unión? Que pintaría a bucólica pero diminuta Eire soa nun mundo que en breve dominarán 1.300 millóns de chineses e 1.100 millóns de indios? Os europeos necesitamos superar o minifundio e levantar algo grande xuntos, unha Unión Europea democrática e con peso político. Se non o facemos, a historia converteranos en nacións residuais, con moito folclore, moito feito identitario... e cero futuro.

La Voz de Galicia - 15.06.08

Apoloxía e pedagoxía de Europa

Continuan as presentacións polo País dos libros "Galiza na Unión. A porta atlántica" e "Europa, o continente pensado", de Camilo Nogueira.

Eis as dúas próximas:
- Venres 13 de xuño, ás 20.00 horas, na Galería Sargadelos de Lugo.

- Xoves 19 de xuño, ás 20.00 horas, no salón de actos do Concello de Moaña.

Dignificar o Parlamento Europeo

Por Paulo Casaca

Foi con natural satisfación que recibín o apoio dos meus compañeiros da Comisión do Control Orzamentario para desempeñar as funcións de relator para as contas do Parlamento Europeo, cuxa aprobación ocorrerá en Abril de 2009. Na secuencia da divulgación parcial do traballo de auditoria interna sobre o funcionamento do sistema de pagamento das remuneracións dos colaboradores directos dos deputados europeos -apuntando fallos importantes de funcionamento ben como indicios de abusos pontuais do sistema- as contas parlamentarias pasaran a estar no centro das atencións. É case sempre así, só se consegue ser noticia polas malas razóns, e dígase en xustiza da verdade que os parlamentos, todos eles, son fonte permanente de desconfianza que ten plena xustificación no feito dos patróns do parlamento seren os cidadáns. Na realidade o Parlamento vive na base dun sen número de regras avulsas que resultaran da satisfación de equilibrios diversos entre os Estados membros mais que eivan significativamente o seu bo funcionamento e propician situacións que deberían ser evitabeis. O Parlamento Europeo ten tres sedes oficiais -Luxemburgo, Bruxelas e Estrasburgo- froito de equilibrios pasados de influencia e de intereses entre os Estados fundadores, mais en compensación non conseguiu nunca ter un estatuto propio para os seus membros consentaneo coa súa elección directa polos cidadáns e correspondente independencia fronte aos parlamentos nacionais de que emanou até hai tres décadas atrás. Se os deputados non teñen estatuto -son pagados polos parlamentos como se fosen deputados nacionais, aínda que non usufrutúen de todos os privilexios dese estatuto- os seus colaboradores menos aínda, sendo que son os deputados que son supostos ser a súa entidade patronal e actuar en conformidade. Para alén diso, dada a ausencia de estatuto europeo, foi creado un fondo de pensións voluntario longamente financiado polo orzamento europeo e que esixe contribucións particulares bastante elevadas no cal eu, por exemplo, non participo. As regras relativas a despesas xerais e a pagamentos de viaxes son, á súa vez, de interpretación ambígua e viñeron a constituír fonte permanente de críticas e desconfianzas. Despois dun proceso que demorou décadas, chegouse finalmente a un acordo en materia de estatuto de deputados que -se non houber máis derrapaxes de última hora- deberá entrar en vigor na próxima lexislatura, estatuto que está lonxe de ser o ideal, de aplicación por fases e con excepcións, mais que, desde o meu punto de vista, corresponderá sen dúbida a un importantísimo adianto. Trátase agora de saber se o mesmo acontecerá para os colaboradores dos deputados. Até aquí, ten sido Bélxica -país onde na práctica se sitúa a xeneralidade do noso traballo- quen ten trabado calquera solución, pola simple razón de que pensa que pode perder impostos e contribucións para a seguridade social se entrar un sistema europeo e non un nacional. Para alén diso, deber encerrar o fondo voluntario de pensións e deberán ser modificadas as regras relativas a viaxes e á chamadas despesas xerais. Saber se se vai ou non conseguir materializar este conxunto de transformacións é con todo unha incógnita, porque hai sempre a posibilidade de intereses particulares -tanto dentro do Parlamento como en calquera das institucións- arranxaren forma de descarrilar o marcha do proceso. Pola miña parte, agradezo a confianza que os meus compañeiros depositaron en min e vou tentar facelo o mellor posíbel para que as reformas previstas veñan todas a ser ben sucedidas, para que o Parlamento Europeo que virá a ter agora novas tarefas e responsabilidades poida estar á altura dos desafíos que afronta.

Estrasburgo, 2008-04-22

Charla-Coloquio do Eurodeputado Paulo Casaca en Vigo

Este vindeiro venres 6 de Xuño terá lugar en Vigo unha moi interesante charla-coloquio do destacado eurodeputado socialista portugués Paulo Casaca

"A liberdade e o Gran Oriente Medio"

Intervén: Paulo Casaca http://www.paulocasaca.net/
Presenta: Pedro Gómez-Valadés, presidente de AGAI

Lugar: Galería Sargadelos Rúa Urzaiz 17 - baixo en Vigo
Día: venres 8 de Xuño
Hora: 20:00 horas

ENTRADA LIBRE

Repensar Europa

Por Joaquín Estefanía

Di Le Monde que Nicolas Sarkozy promove a candidatura de Felipe González para presidente da Unión Europea (UE), e pódese engadir que José Luis Rodríguez Zapatero apoia a idea. Pola contra, a sensación é que o ex presidente de Goberno español está esperando o mellor momento para anunciar a súa "non candidatura" a ese posto e despexar as especulacións. Mentres os fíos se tecen, González traballa como presidente do grupo de reflexión sobre o futuro de Europa, creado polo Consello Europeo na súa reunión do pasado decembro. Ademais de González, que foi nomeado por unanimidade, hai dous vicepresidentes: a ex xefe de Estado de Letonia, Vaira Vike-Freiberga, e o ex presidente da multinacional finlandesa Nokia, Jorma Olilla. O resto do grupo, ate 9 ou 10 membros, formarase con científicos, tecnólogos, economistas, expertos en inmigración ou enerxía, etcétera. Nos meses transcorridos deuse unha especial resonancia, pola forma de traballar e os obxectivos que se propoñen, entre o político González e o empresario Olilla, que xa se reuniron en varias ocasións. Dentro duns días, González trasladará o seu despacho principal á sede do madrileño palacio de Viana, propiedade do Ministerio de Asuntos Exteriores, onde exercerá as dúas actividades que ten encomendadas: a presidencia do grupo de reflexión europeo e a de embaixador plenipotenciario para os bicentenarios de América Latina. Para a primeira contará coa axuda do ate agora embaixador de España en Washington, Carlos Westendorp, xa xubilado, moi bo coñecedor da Unión Europea. Na segunda tiña como apoio a outro embaixador, Pipo Dicenta, pero ven de deixar a súa función para incorporarse á Unión Latina. Ate onde se coñece, o grupo de reflexión da UE armará o seu prognóstico (que ten que entregar en xuño de 2010, coincidindo coa presidencia española) en torno a cinco eixes.

O primeiro, a Axenda de Lisboa, que trata de facer de Europa a zona máis competitiva do planeta: por que, con algunhas excepcións, Europa non avanza máis na sociedade do coñecemento e no investimento en capital tecnolóxico.

O segundo, o modelo enerxético e o cambio climático: só cos compromisos que Europa adquiriu no que se refire á redución de gases de efecto invernadoiro, requiriríase unha revolución enerxética da que non hai nin rastro; ademais, están os problemas xeoestratéxicos de abastecemento nunha rexión moi deficitaria en enerxía.

En terceiro lugar, unha reflexión sobre o modelo social, sinal de identidade europea: como financialo nunha conxuntura demográfica desfavorable e con déficit de competitividade en relación a outros conxuntos rexionais.

Cuarto, a política migratoria europea nun momento no que se empeza a manifestar o embrión dun modelo alternativo, restritivo, ao que se utilizou ate agora consistente na recepción e integración dos inmigrantes, poñendo a énfase nos beneficios da súa chegada, non nas dificultades de seu acomodo.

Por último, a determinación dunha política exterior e de seguridade común, cando o planeta se enfronta a problemas vinculados non só ao terrorismo internacional senón a redes mafiosas e criminais moi potentes, que non teñen fronteiras e cuxa actividade ocupa porcentaxes crecentes da actividade económica. A estes puntos, que tratarán de compoñer un discurso estratéxico sobre un proxecto común (non un estudo teórico de miles de páxinas), poderíanselles unir algunhas das obsesións europeístas de Felipe González, polas que seguramente foi escollido polos xefes de Estado e de Goberno dos vinte e Sete. Por exemplo, as fronteiras da UE e o caso de Turquía. O español sempre creu, máis alá das declaracións duns e outros, que pasará moito tempo antes de que Turquía sexa un membro máis da Unión. Polo tanto, deberá de encontrarse unha folla de ruta que teña en conta este feito. Turquía debería aproveitar a mala conciencia europea para lograr un acordo especial coa UE o máis amplo posible; por exemplo, usar o euro como moeda aínda que non teña liberdade de movemento de persoas. Cando os europeos estean acostumados a compartir experiencias cos turcos, haberá outro ambiente psicolóxico e poderanse abordar novas cotas de participación conxunta.

El País 26.05.08

As costas de Europa desde o ceo

As costas de Europa desde o ceo 1

As costas de Europa desde o ceo 2

As costas de Europa desde o ceo 3

As costas de Europa desde o ceo 4

As costas de Europa desde o ceo 5

As costas de Europa desde o ceo 6

As costas de Europa desde o ceo 7

As costas de Europa desde o ceo 8

As costas de Europa desde o ceo 9

As costas de Europa desde o ceo 10

A nova esquerda europeia nasce entre Berlim e Viena

Por Paulo Casaca

O Fórum para a Liberdade do Médio Oriente de Berlim e o "Stop the Bomb" (parem a bomba) de Viena promoveram, nos dias 2 e 3 de Maio, conferências sobre a ameaça de holocausto nuclear da teocracia iraniana. Organizações Não Governamentais recentes, nascidas da rejeição da ameaça neonazi da teocracia iraniana e da defesa do direito à existência de Israel e dos judeus – como de todos os países e de todos os povos – a sua característica básica comum é a de serem formadas por jovens vindos de organizações de esquerda – e mesmo de esquerda radical – em ruptura com a contemporização dos seus Estados Maiores com o fascismo religioso e nacionalista no Grande Médio Oriente.

A esquerda dos princípios e dos valores é uma esquerda que preza a vida, a liberdade, a tolerância e a solidariedade como valores supremos e que não se pode remeter a plataformas saídas de intrincados raciocínios sobre poderes e relações de força. Durante muito tempo a manipulação dos árabes da Palestina pelas autocracias da região, com a cobertura mediática e estratégica ocidental, transformaram aquilo que não é mais do que uma das manifestações de intolerância contra as minorias, numa luta entre espoliados de terras e de nacionalidade contra um impiedoso opressor. As limpezas étnicas que foram depurando todo o Grande Médio Oriente, primeiro de judeus, mas depois de cristãos, de Druzos, de Bahai, de curdos, de turcomanos, de yazedis e de tantos outros, o extremismo nacionalista árabe primeiro e o fanatismo islâmico depois, foram menorizados na sua ameaça e sistematicamente desculpados como "reacção à agressão sionista" ou qualquer outro disparate do género, ou ainda pura e simplesmente assumidos como custos naturais e inevitáveis do petróleo e do mercado.

Quando os dirigentes iranianos começaram a negar a verdade do Holocausto, a conspirar com os neonazis europeus na perseguição dos judeus, dos seus opositores ou mesmo – como aconteceu comigo – dos dirigentes políticos europeus que se lhes opõem, a proclamar o esmagamento do Estado de Israel, aí finalmente houve quem entendesse que se tinha ido longe de mais na desculpabilização do fascismo islâmico. Parte da velha esquerda parece ter sucumbido ao apelo do petróleo, utiliza a retórica do multicultaralismo para esconder a intolerância étnica, cultural e religiosa, e não se distingue por isso do que sempre foi a direita dos interesses em quem repentinamente descobre virtudes antes desconhecidas. A luta contra o fascismo religioso é a luta pela libertação dos povos do Grande Médio Oriente, a começar naturalmente pelo mundo árabe. Quem oprime o mundo árabe não é Israel ou o sionismo, são exactamente aqueles que em nome da defesa da sua religião pretendem mantê-lo acorrentado a mitos e práticas profundamente reaccionárias.

Como dizia o manifesto de um movimento britânico também presente na conferência, o "Democratiya": "Sectores da esquerda deixaram-se remeter a um canto incoerente e negativo do "anti-imperialismo" perdendo contacto com os valores tradicionais democráticos, igualitários e humanistas".
E mais adiante:
"Democratiya defende as bandeiras das revoluções democráticas dos séculos XVII e XVIII. Essas ideias tornaram-se a herança de todos pelas revoluções social-democratas, feministas e igualitárias dos séculos XIX e XX".
Recentemente, o Bloco Nacionalista Galego sofreu uma cisão exactamente pelo carácter xenófobo e anti-semita da pretensa posição anti-imperialista da direcção do bloco. Pouco a pouco, vai-se erguendo uma nova esquerda, e eu creio que neste princípio de Maio, entre Berlim e Viena, ela se tornou imparável.

Dignificar o Parlamento Europeu

Por Paulo Casaca

Foi com natural satisfação que recebi o apoio dos meus colegas da Comissão do Controlo Orçamental para desempenhar as funções de relator para as contas do Parlamento Europeu, cuja aprovação ocorrerá em Abril de 2009. Na sequência da divulgação parcial do trabalho de auditoria interna sobre o funcionamento do sistema de pagamento das remunerações dos colaboradores directos dos deputados europeus – apontando falhas importantes de funcionamento bem como indícios de abusos pontuais do sistema – as contas parlamentares passaram a estar no centro das atenções. É quase sempre assim, só se consegue ser notícia pelas más razões, e diga-se em abono da verdade que os parlamentos, todos eles, são fonte permanente de desconfiança que tem plena justificação no facto de os patrões do parlamento serem os cidadãos.

Na realidade o Parlamento vive na base de um sem número de regras avulsas que resultaram da satisfação de equilíbrios diversos entre os Estados Membros mas que tolhem significativamente o seu bom funcionamento e propiciam situações que deveriam ser dispensáveis. O Parlamento Europeu tem três sedes oficiais – Luxemburgo, Bruxelas e Estrasburgo – fruto de equilíbrios passados de influência e de interesses entre os Estados fundadores, mas em compensação não conseguiu nunca ter um estatuto próprio para os seus membros consentâneo com a sua eleição directa pelos cidadãos e correspondente independência face aos parlamentos nacionais de que emanou até há três décadas atrás. Se os deputados não têm estatuto – são pagos pelos parlamentos como se fossem deputados nacionais, embora não usufruam de todos os privilégios desse estatuto – os seus colaboradores menos ainda, sendo que são os deputados que são supostos ser a sua entidade patronal e agir em conformidade.

Para além disso, dada a ausência de estatuto europeu, foi criado um fundo de pensões voluntário largamente financiado pelo orçamento europeu e que exige contribuições particulares bastante elevadas no qual eu, por exemplo, não participo. As regras relativas a despesas gerais e a pagamentos de viagens são, por sua vez, de interpretação ambígua e vieram a constituir fonte permanente de críticas e desconfianças. Depois de um processo que demorou décadas, chegou-se finalmente a um acordo em matéria de estatuto de deputados que – se não houver mais derrapagens de última hora – deverá entrar em vigor na próxima legislatura, estatuto que está longe de ser ideal, de aplicação faseada e com excepções, mas que, do meu ponto de vista, corresponderá sem dúvida a um importantíssimo avanço.

Trata-se agora de saber se o mesmo acontecerá para os colaboradores dos deputados. Até aqui, tem sido a Bélgica – país onde na prática se situa a generalidade do nosso trabalho – que tem travado qualquer solução, pela simples razão de que acha que pode perder impostos e contribuições para a segurança social se vigorar um sistema europeu e não um nacional.
Para além disso, dever-se-á encerrar o fundo voluntário de pensões e deverão ser modificadas as regras relativas a viagens e às chamadas despesas gerais. Saber se se vai ou não conseguir materializar este conjunto de transformações é contudo uma incógnita, porque há sempre a possibilidade de interesses particulares – tanto dentro do Parlamento como em qualquer das instituições – arranjarem forma de descarrilar o andamento do processo.

Pela minha parte, agradeço a confiança que os meus colegas depositaram em mim e vou fazer o meu melhor para que as reformas previstas venham todas a ser bem sucedidas, para que o Parlamento Europeu que virá a ter agora novas tarefas e responsabilidades possa estar à altura dos desafios que enfrenta.

Web de Paulo Casaca

Continuando ás súas presentacións, tócalle agora a Vigo. O vindeiro mércores día 14 ás 20:00 horas e na Casa do Libro. Acompañarán a Camilo Nogueira na presentación: Amada Traba e Carlos Lema.

Europa. O continente pensado

Camilo Nogueira



Neste ensaio trátase da construción da UE como unha institución orixinal que revoluciona o carácter dos Estados que integra.Defróntase agora a UE aos desafíos do pleno recoñecemento da diversidade nacional e da presenza no mundo como potencia civil pola paz, a xustiza e os dereitos humanos. A súa acción pode constituír un soporte político obxectivo para os movementos altermundialistas.

Galiza na Unión. A porta atlántica

Camilo Nogueira

Camilo Nogueira publica na colección ENSAIO da Editorial Galaxia dúas interesantísimas entregas: unha sobre a construción da Unión Europea, dende os primeiros tratados do carbón e do aceiro ata os nosos días; outra sobre a significación que para Galiza ten o proxecto europeísta. No momento da entrada na CE, Galiza non contou cun estado propio, como o de Irlanda, sufrindo as determinacións políticas alleas. En Galiza na Unión. A porta atlántica trátase da admirábel resposta da sociedade galega, dispondo agora dunha singular estrutura produtiva, con múltiples actividades económicas que encabezan as do Estado español. Unha sociedade preparada para unha vida política aberta e independente.A través do camiño que ía de Europa en dirección a Compostela, Galiza estivo presente nas orixes da identidade do continente. George Steiner fala da relación entre a humanidade europea e a paisaxe moldeada polos pés e as mans, pondo o percorrido dos peregrinos como paradigma das distancias a escala humana, dos horizontes enxergados andando.

Presentación en Santiago:

O vindeiro xoves 8 ás 20:30 horas terá lugar en Compostela a presentación dos dous novos ensaios publicados por Camilo Nogueira.

"GALIZA NA UNIÓN. A PORTA ATLÁNTICA" e "EUROPA, O CONTINENTE PENSADO".

Na Fundación Caixa Galicia (Rúa do Vilar 19 - Compostela)

Día de Europa, queremos máis Europa

Por Joaquim Millán

A Unión Europea está cada vez máis presente na vida dos cidadáns e cidadás. Todos os Días de Europa que celebremos conmemoramos o inicio dun longo proceso de construción europea que se atopa en constante movemento e evolución. O 9 de maio de 1950, Robert Schuman, pronunciou un discurso que orixinou este inicio e onde dicía que "Europa farase grazas ás realizacións concretas que cren en primeiro lugar unha solidariedade de feito entre os cidadáns e cidadás de Europa". Hoxe este espírito, non tan só se atopa completamente vixente senón que é de forza actualidade. Un espírito renovado en base a uns valores de democracia, xustiza e paz, e a vontade de traballar para conseguir un espazo plural e diverso, de prosperidade e progreso, de convivencia e tolerancia, de cohesión e benestar social. Só por este motivo é que Europa ten sentido para os seus cidadáns e cidadás, que teñen que ser protagonistas e non deben deixar pasar a ocasión de selo. Atopámonos diante dunha Europa que necesita mellorar as súas institucións, facelas máis eficaces, máis próximas e máis útiles á cidadanía e que respondan máis claramente ás necesidades que sentimos en ámbitos como o emprego, a loita contra a pobreza, a exclusión social e a seguridade común. É por iso que é fundamental durante este ano 2008 a ratificación do Tratado de Lisboa, para que entre en vigor o próximo 2009. Todos debéramos deixar de ser só espectadores, para pasar a ser actores activos do proceso de integración europea. Necesitamos unha Unión Europea que encarrile un futuro cheo de esperanza, e non como un punto de chegada, senón como un paso adiante que debe permitir seguir o camiño cara a adiante. Após máis de 50 anos de historia, con momentos peores e mellores, funcionou suficiente ben, todo o mundo quere entrar na Unión e ninguén quere saír. E neste contexto, os concellos son dobremente esenciais, por unha banda para achegar a cidadanía ao de día en día europeo; e por outra, para achegar a administración de Bruxelas á súa cidadanía. Sen cidadáns e cidadás conscientes de que conforman un espazo común con problemas que se teñen que resolver e que a Unión Europea achega ferramentas para topar as solucións, Europa non será o soño dos pais que a fixeron nacer hai agora máis de 50 anos. É por todos estes motivos que cando celebramos cada ano o Día de Europa, farémolo coa vontade de tomar conciencia de que todos nós formamos parte deste proxecto, e este ano farémolo conmemorando dúas datas. A primeira, os 50 anos de Parlamento Europeo, a institución que representa a vontade dos cidadáns e cidadás, tendo moi presente que o vindeiro ano hai eleccións. A segunda, os 60 anos da Declaración dos Dereitos Humanos, resaltando que Europa foi unha grande defensora tanto dentro como fóra, proba diso é a carta de Dereitos Fundamentais da UE que se atopa incluída no Tratado de Lisboa. E polo tanto, farémolo coa firme vontade e convencemento da necesidade de contribuír e participar activamente neste proceso de construción para conseguir a Europa de futuro que todos e todas queremos e necesitamos.

O Parlamento Europeo celebra o 60 Aniversario da creación do Estado de Israel

http://www.israel60anniversary.eu/

Repensar Europa dende Galiza

Por Manuel González López

Recentemente o Parlamento Europeo estivo de aniversario, 50 anos facía a que din é a única cámara de representación supraestatal de designación directa por parte da cidadanía.

A ninguén se lle escapa que o proceso de construción europea leva un par de anos en stand by, produto en grande medida do rexeitamento ao Tratado de Constitución Europea por varios dos países centrais na UE, países fundadores como Francia ou os Países Baixos. Neste tempo mesmo se produciron retrocesos e houbo quen aproveitou a parálise da Unión para recuperar espazos que, mal que ben, a Unión Europea fora quen de conquistar; falamos por exemplo do simpático presidente francés, e da política exterior da UE.Pero vaiamos ao que nos ocupa. Como se percibe Europa, a Unión Europea, dende Galiza? Pois ben, estritamente falando non hai visión contrutiva de Europa dende Galiza. A única percepción ten sido a dunha administración allea dende a que –sen un rol colectivo activo- recibíamos unha de cal e outra de area. No “debe” están as políticas que cada certo tempo incidían e inciden negativamente nos intereses galegos: agricultura, pesca, sector naval, etc. Obviamente o que máis debería pesar neste “debe” non son os efectos negativos en si, senón e sobre todo, a imposibilidade de codecidir sobre os mesmos dende o punto de vista colectivo, como galegos. No “haber” sería absurdo esquecernos dos fondos europeos, á volta do 6% dos ingresos orzamentarios galegos nos últimos exercicios, en grande medida destinados a investimento público. Mesmo o Euro, a pesares da súa asociación co incremento do custe da vida, é xa unha realidade incuestionábel que moitos cidadáns valoran positivamente pola estabilidade que aporta a aspectos que lles afectan directamente como son os tipos de xuro.Sen embargo e ao igual que na maioría dos países e estados europeos, non semella existir en Galiza unha vontade social forte e explícita de construir Europa. A responsabilidade aquí procede do xa moitas veces suliñado intento político de construír Europa unicamente de arriba a abaixo e non ao revés. É esta a grande asignatura pendente da Unión Europea xa que poucas políticas, quizais coa excepción dalgunhas iniciativas como o programa Erasmus, resultaron efectivas para levantar Europa dende as bases.Pero ao decisivo déficit anterior en Galiza úneselle outro con impronta propia que é necesario suliñar. No noso país falla tamén o compromiso político para con Europa.Os dous partidos de obediencia estatal están afectados do mesmo mal que os romanos lle supoñían ao río Limia, o mal do esquecemento. Cada vez que traspasan as fronteiras estatais os representantes destes partidos esquécense de Galiza, como imaxinario colectivo na construción europea, e substitúena polo imaxinario “España”, reforzando dese xeito o carácter estatal da UE. Este esquecemento actúa nos dous planos, no dos intereses materiais dos galegos, pero tamén no plano do aporte galego á construción europea.En canto ao nacionalismo galego o mal que lle afecta é de natureza distinta. A visión de Europa dende o nacionalismo galego está estancada nunha lagoa onde conflúe, por unha banda, unha visión antisistema do proceso de construción europea -no que son preponderantes os aspectos antisociais do mesmo- e pola outra, unha visión á defensiva ao respeito das políticas recibidas nos últimos anos. Ámbalas dúas correntes teñen a súa razón de ser e potentes argumentos, pero esquecen aqueles aspectos positivos que comprende a Unión Europea. A maiores, o nacionalismo galego contemporáneo, a diferenza dos seus predecesores e doutros do noso contorno, non foi quen de visualizar un elemento que debería ser estratéxico na súa acción. Eu resumiríao na seguinte frase: “case todo o que deba ou teña que facer o Estado pódeo facer Europa”.A idea de Europa necesita un impulso que se debe sustentar naqueles elementos que a maioría social europea considera positivos e que identifican a Europa no mundo. O primeiro, o modelo do Estado de Benestar, cuestionado polo Neoliberalismo pero cun fortísimo ancoraxe político e social, que é necesario defender e potenciar en todo o continente. O segundo, un modelo socioeconómico en xeral máis respectuoso co medio ambiente (e que nos saca as cores de cando en vez con multas e sancións de índole diversa). O terceiro, un contrapeso nas relacións internacionais aínda máis hipotético que real, pero necesario nun mundo amenazado polo unilateralismo e o desorde colectivo. Sería absurdo pensar que, dende o punto de vista institucional, se pode alcanzar neste último ambito un rol semellante dende Galiza ou España.Como galegos é posíbel contribuir a Europa sen tutelas de ningún tipo, unha contribución sustentada na nosa propia realidade nacional e que chega até onde saibamos pensar o noso propio país. Faise necesario repensar Europa dende Galiza e como galegos. Necesítao Galiza, como unha das vías naturais de apertura ao mundo; e necesítao Europa, como alternativa institucional ás grandes amenazas e problemas mundiais; alternativa imperfecta, por suposto, pero real e efectiva.

Artigo publicado en Vieiros

Maldita Europa.

Xurxo Oro Claro

Unha vez máis, a Fundación Eugenio Granell fai agromar a pegada do Surrelismo na arte galega actual, nesta ocasión na figura do artista ourensano Xurxo Oro Claro.

Dende o comezo da súa andaina, a Fundación Eugenio Granell brindou o seu espazo a prestixiosos artistas galegos, que nun momento concreto do seu traballo, ou na totalidade da súa obra, sentiron unha forte vinculación coa ética e a estética do surrealismo. A proposta de Xurxo Oro na Fundación Eugenio Granell, creada ó abeiro da grande potencia do signo escultórico utilizado, brinda unha descarnada reflexión sobre a violencia creada na nosa contorna cotiá. O corpo humano e a súa fragmentación, é o vehículo plástico utilizado para crear esta mostra, cobrando na obra do artista entidade de idea estética en si mesma, e medio válido de transmisión de significado na actualidade. As sociedades xeradas polas democracias europeas no tempo do tardo capitalismo, a Europa da abundancia, preséntansenos como un corpo doente, lacerado por feridas abertas aínda sen estiña, como a criminalización da inmigración, a violencia de xénero, ou a violencia exercida contra a infancia, resultando pois a mostra, dende a fondura que caracteriza toda a obra deste artista, unha oportunidade única para reflexionar, dende a arte, sobre o noso tempo presente. Formada por varias instalacións, unha vídeo proxección, e tres series de fotografías, a mostra consta de tres partes perfectamente diferenciadas na montaxe da Fundación Eugenio Granell: unha instalación feita especificamente para o espazo do Pazo de Bendaña, e outras dúas instalacións que foron o xerme desta mostra, ambas baixo o título xenérico de Maldita Europa. O talante máis universalista das instalacións, contrasta coa especificidade das series fotográficas, que atinxen en concreto a lacras da sociedade contemporánea como a violencia de xénero, a violencia infantil ou a inmigración.

http://www.fundacion-granell.org/exposiciones_actuales/index.php?

Un novo pacto entre Europa e Estados Unidos

Por Joschka Fischer

Moitos cidadáns e gobernos europeos, profundamente frustrados coas políticas do Goberno de Bush, confían en que haxa un cambio fundamental na política exterior estadounidense tras as próximas eleccións presidenciais. Pero sería necesaria unha milagre política de certas dimensións para que esas esperanzas non se vexan defraudadas, e todo indica que dito milagre non vai ocorrer, gañe quen gañe. O Goberno de Bush cometeu numerosos erros en política exterior, de consecuencias transcendentais. Pero Bush non inventou o unilateralismo de Wáshington nin causou a fenda transatlántica entre Estados Unidos e Europa. É verdade que reforzou ambas tendencias, pero as súas verdadeiras causas están en factores históricos obxectivos, en especial o feito de que Estados Unidos é a única potencia mundial desde 1989 e Europa se debilitou a si mesma. Mentres Estados Unidos siga sendo a única potencia mundial, o seu próximo presidente non poderá nin quererá cambiar o marco esencial da política exterior dese país. Non hai dúbida de que será importante quen obteña a Casa Branca: un candidato de quen sexa esperable que continúe a política exterior de Bush ou alguén disposto a empezar de novo. No primeiro caso, a brecha transatlántica profundarase de forma radical. Catro -ou ate oito- anos máis de política estadounidense como a de Bush farían tanto dano á esencia da alianza transatlántica que poderían pór en perigo a súa propia existencia. Se, pola contra, o próximo presidente se compromete a emprender unha nova dirección, a política exterior estadounidense podería volver ser máis multilateral, máis centrada en institucións e alianzas internacionais e máis disposta a devolver a relación entre a forza militar e a diplomacia ás súas proporcións históricas. Esta é a parte positiva. O malo é que, ate nunhas circunstancias tan prometedoras, Estados Unidos, como potencia mundial, non renunciará á súa política de "man libre" nin esquecerá a súa forza e a súa posición de superioridade entre todos os países. Outra mala (ou boa?) consecuencia é que unha política máis multilateral de Estados Unidos aumentará a presión para que os europeos asuman máis responsabilidade nas crises e as resolucións de conflitos internacionais: en Afganistán, Irán, Iraq, Oriente Próximo, Transcaucasia e Rusia, así como á mantenta do futuro de Turquía. A estas prioridades comúns, os europeos deberían engadir África, o cambio climático e a reforma de Nacións Unidas e o sistema comercial mundial. Europa menosprezou durante moito tempo o seu propio peso, a súa importancia. O valor xeopolítico, económico e social de Europa é evidente. Pero, ademais, a integración europea dos intereses de varios Estados soberanos mediante unhas institucións comúns pode ser un exemplo para gran parte do mundo. En especial, a forma na que Europa, no seu proceso de ampliación, proxectou o seu poder para acadar unha paz duradeira en todo o continente e promoveu o desenvolvemento ao integrar economías, Estados e sociedades no seu marco institucional, podería servir de modelo para construír unha orde mundial de cooperación no século XXI. Este modelo moderno, progresista e pacífico é único e superior a todas as demais respostas actuais ás cuestións políticas fundamentais. Pero unha cousa é que poida facelo e outra cousa é que o faga. A influencia de Europa no mundo é débil polas súas disputas internas e a súa falta de unidade, que debilitan á Unión Europea e limitan a súa capacidade de actuación. Obxectivamente forte e subxetivamente enferma: así podería describirse a condición actual da UE. Este momento actual de debilidade de Estados Unidos coincide cun panorama político internacional que cambiou de xeito substancial e que se define, en gran medida, polas limitacións do poder estadounidense, a ineficacia de Europa e a aparición de novos xigantes mundiais como China e India. Con estas transformacións, segue tendo sentido falar de "Occidente"? Acho que si, máis que nunca, porque a fenda entre Europa e Estados Unidos deixa ás dúas partes moito máis débiles ante o mundo. Os excesos unilaterais de poder de Wáshington ofrecen a oportunidade de empezar de novo nas súas relacións con Europa. Estados Unidos vai necesitar máis que nunca uns socios fortes, e estará disposto a buscalos. A que esperan, pois, os europeos? Por que non empezar xa a superar a tensión tradicional entre a OTAN e a Unión Europea, sobre todo agora que a política francesa respecto da OTAN, co presidente Nicolas Sarkozy, emprendeu a boa dirección? Para que o secretario xeral da OTAN e o responsable da política exterior da Unión Europea asistan de xeito habitual aos consellos de ambas as organizacións non fan falta moito tempo nin moito esforzo. Por que non iniciar consultas de alto nivel entre a Unión Europea e Estados Unidos (nas que participe o secretario xeral da OTAN cando se fale de cuestións de seguridade), por exemplo invitando ao secretario de Estado e outros membros da Administración estadounidense, como o secretario do Tesouro e o responsable da Axencia de Protección Ambiental, a que asistan varias veces ao ano ás correspondentes reunións do Consello da UE? Por que non celebrar reunións anuais do Consello Europeo co presidente de Estados Unidos? Tamén sería importante que houbese reunións periódicas dos comités correspondentes do Congreso estadounidense e o Parlamento Europeo, posto que eses dous organismos terán que ser os que ratifiquen calquera tratado internacional. A sorte do Protocolo de Kioto debería servir de lección a todas as partes implicadas. Unhas consultas deste tipo entre Estados Unidos e a Unión Europea non necesitarían ningún acordo previo, así que poderían comezar sen máis preliminares. Hai unha cousa da que os europeos poden estar seguros xa hoxe, que estamos en plena campaña electoral estadounidense: se Estados Unidos ten unha política exterior de orientación máis multilateral, Europa non poderá seguir actuando comodamente a remolque nos asuntos políticos mundiais. E iso é positivo. A nova fórmula transatlántica debe consistir en máis voz na toma de decisións a cambio dunha maior repartición de responsabilidades.

El País (12.03.08)

Francisco Veiga (foto de Enric Tomas)

"Europa pagará os pratos rotos de Kósovo"

Unha interesante entrevista publicada no xornal La Vanguardia de Enric Tomas a Francisco Veiga, profesor de Historia da Europa Oriental na UAB e especialista en Turquía e nos Balcáns.

Hoxe hai tres semanas que Kósovo declarou a súa independencia de forma unilateral, nunha decisión que contou co beneplácito dos grandes países da comunidade internacional. España, quizais pensando en clave interna polo 9-M, rexeitou, de momento, a proclamación.

O asunto de Kósovo ten moito de instrumental para Madrid, polo que refire a política interna e a súa relación cos nacionalismos, e para Wáshington, que o utiliza para manter a hexemonía e a solvencia dunha organización como a OTAN. Así o entende Francisco Veiga, profesor de Historia da Europa Oriental na UAB e un dos maiores especialistas en Turquía e nos Balcáns.

Veiga considera que a pregunta clave no asunto Kósovo non é por que se lle concedeu a independencia, senón por que agora. Este experto en historia balcánica recoñece que a independencia desta antiga provincia serbia non podería terse levado ao Consello de Seguridade de Nacións Unidas, debido ao veto asegurado de Rusia e China. O que non entende é por que non se propuxo levalo o tema de Kósovo á Asemblea Xeral da ONU.

Por que?

Non busques porque non atoparás a resposta. É máis, o problema sería que na Asemblea Xeral, americanos e ingleses non o terían tan fácil para aprobar a independencia de Kósovo, porque nela interveñen todos os países e non hai dereito a veto. Alí hai unha serie de países que non recoñeceron a independencia de Kósovo, e outros que dubidan.

Que países hai nun lado ou outro?

Practicamente toda América Latina non recoñeceu a independencia. África, polo estilo. En Asia, creo que só Taiwan aceptou a emancipación de Kósovo. E as potencias emerxentes, que son as que cortarán o bacallau en pouco tempo senón estano xa facendo, dixeron tamén que non. Falamos dos BRIC, Brasil, Rusia, India e China. Outra zona, como os Balcáns, tamén dixo que non ou que non o ven claro. A conclusión disto é que unha medida que se nos vendeu como estabilizadora dos Balcáns recolleu oposicións de países que ata agora eran membros fieis e entusiastas da OTAN.

Entón?

Estes países ven que entraron na OTAN e a Unión Europea para ter unha garantía ante o veciño, pero se toparon que estes organismos, no canto de defendelos, cortan, fan e desfán ao seu gusto. A independencia de Kósovo chegou nun momento en que a entrada destes países na UE era o camiño para a superación dos conflitos seculares nos Balcáns.

Pero se a cousa era tan aventurada, por que se fixo?

Por unha banda, a intervención da OTAN en 1999 en Kósovo ten dúas explicacións, unha real e outra máis ou menos ficticia. A ficticia é que se interveu para derrocar a Milosevic, algo que non se logrou porque o presidente serbio seguiu no cargo ate dous anos despois. A máis real, ten relación co panorama internacional dos 90, que foron os anos do New World Order proclamado por Bush pai. Esta nova orde internacional era o resultado natural do final da Guerra Fría, onde se falou da vitoria "do ben sobre o mal". Se isto era certo, o mundo da posguerra fría era equilibrado, pacífico, etc.

E foi así?

Non. Ao longo dos 90 temos un rosario de conflitos, como Ruanda, Alxeria ou Iugoslavia. Este último foi un gran problema porque, durante a Guerra Fría, Europa salvouse das guerras. Pero ao final desta, empezaron de forma consecutiva os cinco conflitos armados nos Balcáns, o que demostra que o New Order non triunfou, que os bos non triunfaran sobre os malos. Tras algunhas dificultades, cando se logrou arranxar a última guerra, a de Bosnia en 1995, empezou o levantamento da UCK en Kósovo. En 1998, esta insurrección converteríase en guerra e a potencias mundiais, con EE.UU. á cabeza, xa non podían mirar facía outro lado. Tiñan que arranxar outra vez a situación, tres anos logo de facer o propio en Bosnia.

Que significou para EE.UU. este reinicio das hostilidades?

A guerra de Kósovo supuxo un novo desafio ao New Order que Wáshington dicía que estaban impondo e dentro desta nova orde hai cousas moi importantes, por exemplo, a solvencia e a viabilidade da organización militar máis grande do mundo, a OTAN. Ademais, a súa xustificación ao termo da Guerra Fría non estaba moi clara. Penso que aos americanos interésalles moito que haxa unha OTAN porque son eles quen a controlan. Ademais, mentres esta organización exista, a UE non terá exército propio nin política exterior propia. Aquí hai unha loita moi importante dos americanos para pór todos os paus posibles á roda da UE.

Por que fai isto EE.UU.?

Porque saben que se a UE crece e acumula poder será un adversario importante, como mínimo no terreo económico. Ademais, se Bruxelas, ademais, chega a un entendemento cos rusos, sobre todo agora que Moscova converteuse no gran subministrador de gas a escala mundial, podes imaxinarche o que pode pasar. É por iso que é moi importante para EE.UU. inventarse unha nova Guerra Fría para preservar a solvencia da OTAN, nun momento, ademais, en que esta organización está fracasando en Afganistán. Por iso era tan importante pechar o tema Kósovo e poder dicir misión cumprida. Cabe salientar, así mesmo, que a OTAN move miles de millóns de dólares en contratos militares.

E isto afectará a Europa?

Europa pagará os pratos rotos de Kósovo. A independencia da ex provincia é un intento máis de EE.UU. de ter atados aos europeos.

Que supón o recoñecemento de Kósovo?

Ao recoñecer a independencia de Kósovo e de que esta non pertenceu a Serbia cargáronse as bases xurídicas de [os acordos de] Dayton. Por iso os serbios de Bosnia poden pedir trazar de novo as súas fronteiras. Os croatas tamén poden reclamar o mesmo, aínda que de momento non din nada porque están esperando entrar na UE. É dicir, mudáronse demasiado rápido as regras do xogo.

Teríase que agardar uns anos para recoñecer a Kósovo?

Non necesariamente. Poderíase tirar por outros camiños que non se consideraron: por exemplo crear un estado federal en Kósovo, con albaneses ao sur e serbios ao norte. Ou tamén, pospor calquera independencia ou soberanía ata que todos os implicados ingresasen na Unión Europea. Deste xeito poderíase potenciar unha cooperación rexional que, de feito, xa se está facendo. Entón por que non se optou por esta vía posibilista?

Pois polo que comentaba antes. Necesitábase un acto de forza para demostrar quen manda, a saber, Wáshington e un grupo de países hexemónicos da UE.

KÓSOVO EN CLAVE INTERNA

Como ve o tema Kósovo e España?

Non sabemos o que pasará despois do 9-M en España respecto de Kósovo. Non se pode desbotar que se o PSOE gaña sen maioría suficiente e ten que negociar con PNV, CIU ou ERC, o tema de Kósovo sexa un dos que estea encol da mesa, algo que a Zapatero iríalle moi ben porque podería quedar ben recoñecendo a Kósovo a cambio de apoio en forma de escanos. Para un Goberno, o tema de Kósovo pode ser moi instrumental. O goberno español pode negarse a recoñecer a antiga provincia serbia porque está en pleno proceso electoral, pero despois pódese utilizar o recoñecemento como moeda de cambio. Refírome a política interior. E matarían dous paxaros dun tiro: queda ben ante europeos e americanos e ante os nacionalistas. E non descarto que Rajoy puidese facer algo parecido, en caso de necesidade.

E que poden tirar os nacionalistas ou independentistas de que o Goberno español recoñeza Kósovo?

Pois poder dicir algo así como que "logramos que a España opresora recoñeza Kósovo", ou "¡Irmáns kosovares, fixemos algo por vós!". Lograr que Madrid reconsidere a súa posición sería un éxito, porque se o fan por eles mesmos non sería o mesmo. Sería unha baza ben xogada.

E o seguinte paso, cal sería?

Vai ti saber cal sería o próximo paso. Desde o punto de vista do nacionalismo catalán isto é unha estupidez porque levamos desde 1990 cos ditosos modelos báltico, croata, montenegrino? E serviron de algo? Non. Catalunya está onde estaba. Se houbo algunha oportunidade histórica de montar unha andrómena independentista aquí foi estes últimos anos 90, e non serviron de nada. E é que unha vez os pobos sen estado logran o status de estado, pasan a tratar con estados soberanos, e non con pobos sen estado.

Cre que España perdeu unha oportunidade de porse á altura dos grandes de Europa?

Penso que a está perdendo. Porque parece que a decisión de non recoñecer a Kósovo non estivo acompañado dun plan B, nin sabemos se a negativa responde a política interior ou a outro plan que non coñecemos.

LA VANGUARDIA - 09.03.08

Serviço de Protecção Civil Europeu

Por Paulo Casaca *

Em colaboração com os meus colegas Vittorio Prodi (Italiano, liberal) e Dimitrios Papadimoulis (Grego, GUE) lancei, no passado dia 13 de Fevereiro, na presença de um número muito grande de individualidades, incluindo diplomatas de vários Estados Membros, a Plataforma do Parlamento Europeu para a Protecção Civil. O Serviço de Protecção Civil Europeu é um projecto que ganhou forma com um relatório apresentado pelo antigo comissário europeu Michel Barnier, que definiu a razão de ser do projecto, metas e uma estratégia para as atingir, mas que assustou alguns dos Estados Membros como uma nova extensão não necessária da acção europeia. Barnier foi responsável pela montagem de um serviço de protecção civil no seu país e, como Comissário, foi ele que levou para a frente o Fundo Europeu de Solidariedade com as populações vítimas de catástrofes naturais – instrumento financeiro que pela primeira vez foi dotado de fundos visíveis para fazer face a catástrofes europeias de grandes dimensões – e foi ele também que entendeu a importância política determinante para a construção europeia da existência de mecanismos de solidariedade em caso de catástrofe natural. A Comissão Europeia tem já operacional uma pequena unidade na sua Direcção Geral do Ambiente que faz já alguma coordenação em caso de catástrofe, gerindo pedidos e ofertas de apoio, através de um centro de informação e gestão. Para além disso, o ano passado, foi aprovado um mecanismo financeiro para a protecção civil – que tem um orçamento anual de cerca de 30 milhões de Euros – e foi alterada a decisão do Conselho que estabelece um mecanismo de coordenação da protecção civil europeia, dando-lhe um âmbito mais vasto.

Nesse contexto, estão já em funcionamento treze módulos europeus de protecção civil, ou seja de equipas e, sob minha proposta, foi introduzida no orçamento de 2008 uma verba de 3,5 milhões de Euros para preparar e desenvolver novos módulos que tenham já uma dimensão europeia, ou seja, que não só sejam capazes de actuar em caso de grande catástrofe na União Europeia ou no exterior, mas que também estejam sempre disponíveis para o fazer, contrariamente ao que acontece com os módulos actuais, que só estão disponíveis para actuar fora dos respectivos Estados Membros se porventura não forem aí necessários. Estamos no entanto ainda longe daquilo que Michel Barnier considera fundamental, que terá de partir, nomeadamente, de uma estrutura de coordenação em Bruxelas das estruturas nacionais existentes que permita reflectir sobre a estratégia a seguir para a constituição do serviço europeu de protecção civil. A reunião do dia 13 discutiu um projecto de manifesto decidindo fazer-lhe alguns ajustamentos e decidiu também que a próxima iniciativa se iria centrar na utilização dos sistemas de informação geográfica como suporte para a prevenção ou utilização em caso de catástrofes. O desafio decisivo colocado à nossa plataforma é não só alargar a sua base de apoio do Sul da Europa para novos Estados Membros e também para o Centro e Norte da Europa como conseguir mobilizar as estruturas de protecção civil nacionais para nos apoiarem neste trabalho. O objectivo do serviço de protecção civil não é o de ter equipas administradas pelas instituições europeias – perspectiva que as parece de resto assustar – mas é o de permitir que haja meios que são primariamente europeus, mesmo que administrados pelos Estados Membros e mesmo que possam ser utilizados, subsidiariamente nesses Estados Membros. Depois dos módulos europeus, é necessário pensar também no pré-posicionamento desses módulos, sendo que Michel Barnier tinha pensado em fazer dos Açores uma plataforma avançada da protecção civil europeia para acções no Atlântico e, inclusivamente, para utilização em missões no continente americano, onde os serviços europeus desempenharam várias missões em 2007.

Paulo Casaca é eurodeputado polo Partido Socialista de Portugal