O pensamento europeísta de Juan Luis Vives

O pensamento europeista de Juan Luís Vives

Este traballo estuda un dos primeiros humanistas españois, máis concretamente valenciano, universal, que se moveu no espazo xeopolítico onde se estaban desenvolvendo os acontecementos máis importantes da civilización Occidental, Europa; porque o seu pensamento para aquel tempo é universal, ao recoller as tendencias e preocupacións dunha nova cultura que se estaba consolidando, o Renacemento e o Humanismo; porque a súa fama será universal. Juan Luís Vives (1492-1540), cando ten lugar importantísimos acontecementos sociais, políticos, espirituais e económicos, como o Descubrimento do Novo Mundo, a Reforma da Igrexa católica e a súa división, a consolidación das Monarquías nacionais (Inglaterra, Francia, España) e a xestión dunha nova organización xurídico pública en Estados modernos, que pugnaban pola hexemonía do espazo xeopolítico europea, principalmente, entre o monarca francés Francisco I e o soberano español e emperador Carlos V, así como o inglés Enrique VIII, o cal sumía aos príncipes cristiáns nunha continúa contenda e sistema de alianzas, soslaiando o perigo turco que ameazaba aos pobos europeos. Juan Luís Vives nace na cidade de Valencia (probablemente o 6 de marzo de 1492), nunha familia de mercadores xudeuconversos, pouco antes de expedirse o decreto de expulsión dos xudeus (31 de marzo de 1492), que se dedicou a actividade mercantil pañera e como recadadores de impostos reais, creando un importante patrimonio económico. A súa cidade natal, Valencia, entre finais do século XV e principios do XVI é unha poboación populosa, mercantil, tolerante, que atrae a un bo número de xentes dos territorios veciños durante o século XV, cativados polo seu clima e riqueza, até chegar a converterse na primeira praza de contratación e comercio de España (Piles Ros), e todo iso contribuíu ao desenvolvemento cultural da cidade, onde prendería a vocación humanista do mozo Vives. Un signo disto é a impresión do primeiro libro en España. A súa formación a inicia nesta cidade aprendendo latín como calquera outro futuro universitario, ademais de grego e a cultura antiga grecoromana. Durante estes primeiros anos puido coñecer xa a Erasmo (1466-1536) a través das súas obras, quen sería despois bo amigo, axudaríalle ao despegamento intelectual e chamoulle o seu mestre. Antes de abandonar a cidade de Valencia, o tribunal da Inquisición deste reino iniciara o proceso inquisitorial á súa familia (1500-1524) por xudaísmo. En 1500 atopan unha sinagoga clandestina na casa dun curmán seu, Miguel Vives, que desencadea a persecución de toda a familia. Ese mesmo ano deteñen ao seu pai, e familiares seus son condenados a moi severas penas...

Europa, en marcha atrás

Europa, en marcha atrás

Por Joschka Fischer

O lendario investidor estadounidense Warren Buffet dixo algunha vez: "Cando baixa a marea é cando un ve quen estaba nadando espido". Ese comentario aludía á situación das empresas nunha crise económica. Pero tamén se pode aplicar aos países e as súas economías. En Europa, a actual situación causa unha preocupación crecente, porque a crise económica global está deixando ao descuberto de maneira implacable os defectos e limitacións da Unión Europea. Agora resulta evidente que foi o primeiro e máis importante que perdeu Europa co rexeitamento do Tratado Constitucional: a súa fe en si mesma e no seu futuro común. En medio da peor crise desde 1929, Estados Unidos optou por un novo comezo coa elección de Barack Obama e está agora no firme proceso de reinventarse.

.

En contraste, cada día que pasa parece que os membros da UE afástanse máis. En lugar de reinventarse, Europa, baixo a presión da crise e as súas propias contradicións internas, ameaza con volver ao egoísmo nacional e ao proteccionismo do pasado. Actualmente, Europa ten unha moeda común e o Banco Central Europeu (BCE), que resultaron ser baluartes da estabilidade monetaria durante a crise financeira. Calquera debilitamento destas dúas institucións causaría danos graves aos intereses comúns europeos. Pero a conduta dos Gobernos europeos estes últimos meses expón serias dúbidas de que vexan así as cousas. A medida que a crise se prolonga, resulta máis claro cá moeda común e o BCE non abondan por si sós para defender o mercado común e a integración europea. Sen políticas económicas e financeiras comúns, coordinadas polo menos entre os membros da zona do euro, a cohesión da moeda común e da UE -de feito, a súa mesma existencia- corren un risco sen precedentes. É certo que a crise está asfixiando a moitos países no mundo. Pero dentro da UE, e incluso da mesma zona do euro, evidencianse diferenzas significativas e serios desequilibrios económicos.

.

En Italia, España, Irlanda, Portugal e Grecia a confianza estase evaporando rapidamente, mentres que ás economías máis fortes do norte de Europa, aínda que tamén teñen problemas, foilles bastante mellor. Se isto continúa e se terminan de facto os criterios de Maastricht e aumenta o proteccionismo nacional en forma de subsidios industriais, o euro estaría en serio perigo. É fácil imaxinar o que o fracaso do euro significaría para a UE: un desastre de proporcións históricas. Ademais, os novos Estados membros da Unión procedentes da Europa do Este, que non teñen nin o castelo económica nin a estabilidade política dos máis antigos, están empezando a caer en picado. Esperar a ver que acontece é a estratexia equivocada. Non hai razón para crer que a actual crise económica global xa tocou fondo. Xa que logo, supoñendo que se intensifique máis aínda, Europa enfrontarase pronto a alternativas difíciles: ou ben as economías máis ricas e estables do Norte -principalmente a economía máis grande, Alemaña- utilizan os seus recursos financeiros, máis cuantiosos, para axudar ás economías máis febles da zona do euro, ou ben o euro estará en perigo e, con el, todo o proxecto de integración europea. Entón, por que non introducir rapidamente instrumentos novos como os eurobonos ou crear un mecanismo da UE comparábel ao FMI? Ambos serían custosos -sobre todo para Alemaña- e polo tanto non serían populares, pero as alternativas son moito máis custosas; de feito, non son opcións políticas serias. Institucionalmente, non hai maneira de evitar un "goberno económico europeo", unha "coordinación económica mellorada" ou como se lle queira chamar, que incluso sería posible de modo informal, sen necesidade de cambiar os tratados.

.

Desafortunadamente, resulta claro que o motor franco-alemán, esencial para que a UE actúe ao unísono, está bloqueado neste momento. A retórica que utilizan Francia e Alemaña indica que teñen moito en común, pero os feitos din outra cousa totalmente distinta. En case todos os aspectos estratéxicos do manexo da crise, Alemaña e Francia estanse bloqueando mutuamente, aínda que ambos están a facer case o mesmo, o que non deixa de ser irónico. Están pensando en primeiro lugar neles mesmos, non en Europa, que como consecuencia carece dun liderado efectivo. A UE foi e é a mutua concesión institucionalizada e debe seguir séndoo agora en medio dunha crise económica global. Se Alemaña e Francia non resolven as súas diferenzas e atopan unha resposta estratéxica común, dañaranse a si mesmos e a Europa no seu conxunto. Nunca debe esquecerse que a UE é un proxecto deseñado para o progreso económico mutuo. Se este vínculo económico desaparece, os xuros nacionais volverán a imporse e farán trizas o proxecto. Europa non carece hoxe de castelo económica, senón de vontade política para actuar ao unísono. Aquí é onde Alemaña e Francia deben tomar a iniciativa.

© Project Syndicate / Institute of Fuman Sciences, 2009.

Por unha nova política europea para Galicia

Por unha Nova Política Europea de Galicia

http://manifestopoliticaeuropea.blogspot.com/

Remitennos o manifesto por unha “verdadeira política europea para Galicia”…Na véspera dunha nova xeira electoral, este manifesto constitúe unha chamada a tódolos actores implicados no deseño, planificación, execución e avaliación das políticas públicas en Galicia para que contribúan a que Galicia conte cunha verdadeira política europea.
Estae manifesto non representa a ningún grupo formal ou informal, institución, organismo, partido, corrente, empresa ou asociación; os seus asinantes únense a el a título individual con independencia da súa adscricion profesional e ideolóxica. A única motivación deste texto é defender que Galicia ocupe por fin o lugar que merece e lle corresponde en Europa.
Consideramos que:
* A emerxencia de entidades políticas subestatais (nacionalidades, rexións con competencias lexislativas, Estados federados, territorios autónomos, etc) cobra cada vez máis forza en Europa pero moitas destas entidades políticas non aprenderon ainda a facer política europea.
* Para facer política Europea non só e necesario estar presente en tódolos eidos institucionais onde estes territorios teñen cabida (estatais, europeos e internacionais) senon fundamentalmente participar neles. Para iso é necesario construír, dentro dos límites legais, mais sen por iso renunciar aos obxectivos últimos de cada un, unha posición política propia de Galicia de acordo cunhas prioridades políticas claramente identificadas.
* Facer política Europea consiste non só nin fundamentalmente en ter unha presenza institucional ou simbólica.
* Facer política europea consiste en beneficiarse plenamente das estructuras de participación politica e institucional de que dispomos para:
a) Tratar de influír de xeito responsabel no deseño das políticas públicas da UE, en todos e cada un dos procesos lexislativos que nos afecten e nos debates ideolóxicos sobre o futuro da UE.
b) Influír de xeito responsable sendo conscientes que a defensa dos intereses propios precisa combinarse coa defensa do interese colectivo da UE. Só deste xeito poderemos estar en posición de negociar compromisos e atopar apoios. Non existe Galicia frente a Europa, existe Galicia coma parte de Europa; esta pertenza confírelle dereitos, que deben ser defendidos, nomeadamente o noso dereito á autonomía, pero tamén responsabilidades.
c) Facer política, sen adxectivos. A participación política nos asuntos europeos é sempre unha vía de dobre dirección. Non se trata só de influír nas políticas cando se formulan en Bruxelas, trátase tamén de aplicar as normas acordadas adaptándoas ao territorio e facelo correctamente. Os gobernos autonómico teñen a responsabilidade de aplicar as políticas que contribuíron previamente a deseñar en Madrid e en Bruxelas. Este obxectivo debería constituír para calquera goberno autonómico o eixo principal da súa política europea. Este é o campo onde máis beneficios e resultados tanxibles se poden obter da nosa participación en Europa.
d) Conseguir que Europa sirva os intereses de Galicia. A actuación das nosas institucións e partidos debe basearse na responsabilidade, o bo goberno, o debate, a transparencia e a constancia. As boas políticas e as boas normas reportan ao cabo maiores beneficios cá simple percepción de fondos europeos.
* Unha mala política europea é aquela que é pasiva, que non anticipa os problemas, retos ou cambios, e só os afronta cando se volven inevitables.
* Unha mala política europea é aquela que non define as súas prioridades en función das necesidades do territorio e que carece dunha liña de acción política por non ter feito antes unha análise de cales son os nosos intereses sectoriais.
* Unha mala política europea é aquela que non se apoia nas iniciativas da UE e dos nosos socios europeos para mellorar as nosas propias políticas públicas.
* Unha mala política europea é aquela que non utiliza plenamente os mecanisos de participación ao noso dispor para influír na formación da posición negociadora do Estado. Guste ou non, a UE segue a ser unha organización internacional feita por Estados e nos que estes xogan un papel moi importante (mais non exclusivo) na toma de decisións.
* Unha mala política europea é aquela que non ten un persoal que a defina e a execute cos máis altos niveis de profesionalidade, coñecemento técnico e idiomas. Galicia precisa mellorar o coñecemento medio dos nosos funcionarios en asuntos europeos; a parte adicada a Europa na formación dos funcionarios, non só os temas xurídicos senon especialmente no eido das políticas europeas, debe ter moita máis relevancia ca hoxendía. Do mesmo xeito, todo alto funcionario de carreira debería pasar un prazo razoable na delegación de Bruxelas coma requisito imprescindible de promoción profesional. Asi mesmo, cada Consellería debería ter unha unidade especializada nos dossieres europeos que lle afecten, e que sería o punto de coordenación e contacto coa Secretaría Xeral da Unión Europea e a Delegación de Galicia en Bruxelas. A Xunta de Galicia debe dotarse de persoal multilingue, especialmente en inglés e francés, os idiomas de traballo principais da UE, amais de contar cun eficaz servizo de traduccion técnica de normas e documentos.
* Galicia precisa elaborar unha estratexia consensuada para a acción política en Europa que inclúa prioridades a curto, medio e longo prazo e que vaia máis ala dunha simple declaración de intencións ou dunha análise puramente teórica. Este estratexia e o seu correspondente plan de acción deben ser revisados regularmente.
* Galicia precisa que exista coordenación entre o Goberno autonómico e as outras entidades públicas galegas á hora de executar esta estratexia. O método da consulta pública, tan usado na UE e noutros países, debe aplicarse sistematicamente tamén no noso país.
25 CLAVES PARA A POLÍTICA EUROPEA DE GALICIA
1. Unha boa politica europea, alomenos naqueles asuntos estratéxicos de interese xeral, é a que remata no Padornelo.
2. Unha boa política europea é a que busca o consenso interno nos asuntos principais.
3. Unha boa política europea é a que non se deixa levar nin polo euroescepcicismo nin polo europtimismo
4. Unha boa política europea é a que sabe distinguir os temas estructurais e ideolóxicos (reformas dos tratados, fins últimos e grandes liñas políticas da UE) dos desafíos diarios que afectan aos cidadáns e á nosa autonomía.
5. Unha boa política europea é aquela que ten unha perspectiva a medio e longo prazo dos nosos intereses, e non permite que estes se vexan mermados por cuestións de oportunidade política.
6. Unha boa política europea europea é aquela que busca tanto a defensa dos nosos intereses e do noso autogoberno coma o interese xeral dos europeos.
7. Unha boa política europea é aquela que sabe actuar nos asuntos europeos desde o comezo, que non sigue os dictados do Goberno Central ou da Comisión Europea, senón que lles plantexa claramente cales son os problemas e propón solucións alternativas.
8. Unha boa política europea é aquela que dá tanta importancia á formulación das políticas coma á aplicación das mesmas. De feito, xa no momento mesmo de definir a posición negociadora de Galicia haberia que ter en conta como vai afectarnos a implementación dunha determinada norma ou política.
9. Unha boa política europea é aquela que usa frecuentemente o sistema de consulta pública e as análises de impacto previamente á definición da posición do goberno.
10. Unha boa política europea é aquela que non se conforma coa simple delegación no Estado da representación dos nosos intereses en Europa.
11. Unha boa política europea é aquela que tenta influenciar constructivamente tanto a política do Estado coma directamente as discusións en Bruxelas.
12. Unha boa política europea é aquela que leva aos nosos representantes a Bruxelas a negociar asuntos chave nos que Galicia teña unha posición definida e non a facer xestos de relacións públicas.
13. Unha boa política europea é aquela que está baseada na continuidade, o consenso e o profesionalismo.
14. Unha boa política europea é aquela que non delega a representación en Bruxelas a entidades autónomas ou privadas.
15. Unha boa política europea é aquela que se dota dunha Delegación Oficial en Bruxelas.
16. Unha boa política europea é aquela que está realizada por profesionais especializados que representan directa e oficialmente ao Goberno e o Parlamento de Galicia ante as institucións europeas e outros gobernos.
17. Unha boa política europea é aquela que entende que o exercicio das relacións públicas ou a celebración de actos culturáis e de promoción en Bruxelas deben subordinarse e ser subsidiarios da actividade política e lexislativa de Galicia na UE.
18. Unha boa política europea é aquela que dispón dunha Secretaría Xeral de Relacións Coa UE, e só para a UE, que coordene a formulación da posición do goberno e represente ordinariamente ao noso goberno ante as institucións Europeas.
19. Unha boa política europea é aquela na que existe un mecanismo oficial de coordenación dos dossieres europeos entre tódalas Consellerías.
20. Unha boa política europea é aquela na que cada consellería conta cunha unidade de especialistas nos dossieres europeos e se nutre da experiencia do mundo universitario e dos centros de pensamento.
21. Unha boa política europea é aquela aproveita plenamente tódolos niveis, non só políticos (Comisión, Parlamento e Consello) senón particularmente os técnicos (conferencias sectoriais, grupos de traballo técnico, comités de xestión) para exercer a súa influencia.
22. Unha boa política europea é aquela na que a Comisión de Asuntos Europeos do Parlamento de Galicia se reúne con frecuencia para analizar en detalle as iniciativas lexislativas europeas e definir por consenso as posicións negociadoras que o Goberno deberá representar no exterior.
23. Unha boa política europea é aquela que sabe adiantarse aos acontecementos e é capaz de prever eficazmente ás decisións da UE e influír nelas, en particular participando nas consultas públicas ou técnicas da Comisión europea, sobre todo aquelas que teñen lugar na fase prelexislativa, que é cando máis doada e efectiva é esta tarefa.
24. Unha boa política europea é aquela que concibe o Parlamento europeo coma unha instancia privilexiada para influír nas decisións europeas.
25. Unha boa política europea é aquela que esta rexida pola transparencia ante a cidadanía respecto dos obxectivos, accións e resultados concretos acadados.
· Galicia precisa dunha verdadeira política europea. De nada serve estar en Europea para estar calados ou pronunciar verbas baleiras. De nada serve estar en Europa para estar xordos.
· Tódolos galegos e todos aqueles outros que desexen ver unha Galicia máis aberta a Europa, unha Galicia que saiba valerse da súa identidade para aproveitar as oportunidades que ofrece o proxecto político europeo están invitados a sumarse a este manifesto.
Bruxelas, 12 Febreiro 2009
Para máis información: AQUÍ

Born in UE

Born in the EU
Por Xosé Ramón Pena

Na opinión, no dicir de certas xentes, a historia veu ser, máis ou menos, esta mesma que segue: "Nos anos trinta do século XX, un tolo, chamado Adolf Hitler, fíxose co poder en Alemaña, comandando unha banda de fanáticos sanguinarios, os nazis, cuxo emblema era unha cruz gamada. Convencidos da superioridade da raza aria, quixéronse facer amos do mundo. Perseguiron aos xudeus e invadiron Polonia, co que deu inicio a IIª Guerra Mundial". "E os alemáns?; é dicir, o pobo alemán?" -retruca aínda alguén. "O pobo alemán estaba enganado e/ou asoballado pola represión nazi, así foron as cousas".Na opinión, no dicir doutras certas xentes -que poden, polo demais, coincidir doadamente coas anteriores- outro novo anaco, máis recente, viría rezar do seguinte xeito: "No ano 2001, un individuo absolutamente parvo, desprovisto de calquera sorte de cualidades, chamado George W. Bush, chegou á presidencia dos Estados Unidos de América. Rodeado por un grupo de fanáticos integristas neocom, meteu o seu país, e o mundo enteiro, en guerras absurdas. Como remate do seu nefasto mandato, deixoulle ao seu sucesor -e a todos nós- unha das peores crises económicas da historia contemporánea". "E os americanos; é dicir, o pobo americano?" -volverán retrucar acaso. "O pobo americano? Os americanos sempre foron moi infantiloides e non se decataron, en realidade, de onde se metían até que a guerra de Irak, primeiro, e a crise, logo, os viñeron despertar do sono. Así foron as cousas".Desde logo, como, sen dúbida, concordarán Vdes. -sempre moi amables lectores-, as medias verdades constitúen unha das fórmulas, un dos xeitos máis próximos de achegarnos á mentira. O que traducido significa, no caso do nazismo, pretender ignorar a complicidade que se estableceu entre determinados sectores da sociedade alemá da época co movemento dirixido por Hitler e compañía; como, igualmente traducido, significa agora mesmo ignorar a complicidade que se chegou a establecer entre determinados sectores da sociedade americana e a administración Bush Jr. Entre amplos sectores da sociedade americana, desde logo, pero tamén, e aí si que lle doe, entre determinados sectores da sociedade europea e o pensamento neocon do xa felizmente ex-presidente dos todopoderosos Usa.

.

Porque, se habemos de ser sinceros, quen obrigou, e obriga, a Europa a mostrar un comportamento que ben se pode definir como "máis papista que o papa"? Repasemos sequera un anaco os nosos propios pecados e comprobaremos, sen ir máis lonxe, esa dogmática concordancia entre conservadores, liberais e social-demócratas -esas xentiñas tan botadas a perder pola plos abismos sen fin da moi hortera "terceira vía" made in Blair e demais ideólogos de gran superficie comercial- na hora de establecer verdades, supostamente irrefutables, a nos afogaren nas actuais horas de desacougo e inquedanzas. Supostas verdades tales como a, seica, maldade conxénita existente en calquera consideración arredor da pertinencia/impertinencia dunha banca pública, de empresas -e mesmo servizos!- de titularidade estatal? en fin, de todo aquilo que "atente" conta as "sacrosantas liberdades" do libre comercio e da iniciativa privada. Supostas verdades que, non obstante, veñen demostrar canto de certo/falso hai nelas cando, sen ir máis lonxe, comprobamos como calquera pequena ou mediana empresa prega, salaia, implora, demanda, esixe (sic!!) agora mesmo, perante a pechada negativa das entidades crediticias, o apoio incondicional do diñeiro público. Ese mesmo diñeiro, esa mesma presenza e xestión institucionais que igualmente se pregan, salaian, imploran, demandan, esixen (sic et sic!!) cando se comproba o anormal funcionamento de auto-estradas, aeroportos e liñas aéreas, redes de enerxía? suxeitas ás implacables leis da rendabilidade inmediata. En fin; non quero eu por nada do mundo que sufran Vdes. pesadelos, pero consideren, sequera un momento, que acontecería se non permanecesen aínda o Ensino e mais a Sanidade públicas e houbese que pagalas directamente dos nosos petos. Ou que Ave da última xeración nos correspondería, que trens ultrasónicos haberían de chegar onde nós -e cando!!- se a xestión dos camiños de ferro se deixase nas mans de empresas privadas! "Gato negro ou gato branco tanto ten. O importante é que cace ratos", proclamaron algúns, urbi et orbi, descubrindo o Mediterráneo.

.

De acordo, talvez non importe a cor; porén, o que si lles esqueceu a semellante clase de "listos" é que o gato, por máis que o poida semellar, non é un animal plenamente doméstico, restan nel os instintos primarios do felino; á que un se descuida, os aloumiños poden transformarse na dureza sangrante das gadoupas. Como sempre, a natureza a exemplificar.Pois ben; dado que con sabedoría oriental estamos, acaso a actitude máis lóxica e produtiva, diante da mudanza de Emperador -que benvida sexa, en calquera caso!-, sexa precisamente aquela que ensina que "se tes fame e Obama pesca para ti un peixe unha vez, arranxarás a fame dun día; pero se aprendes ti a pescar, arranxarás a fame de toda a túa vida". Born in the USA? Nacido en Europa! Born in the EU!!

Faro de Vigo - 24.01.09

Camiños de Europa
Por Antonio Piñeiro

.
A casualidade ten querido que no prazo dun mes teña tido a oportunidade de estar dúas veces en Roma. É máis, este mesmo artigo está escrito dende case ó pé do Castelo de Sant’Angelo, que foi mandado construír polo emperador Adriano e que logo serviu para que os Papas procuraran sosego cando as liortas co ‘populacho’ romano lle aconsellaban pór a mitra a bo recaudo.Se vostede andou algunha vez por estas rúas adoquinadas e a miúdo destartaladas, saberá que o lugar que estou referenciando está moi preto da praza de San Pedro, onde cada ano se dan citan millóns e millóns de turistas e peregrinos que acoden á chamada da fe ó Vaticano.Pois ben, mesmo no inicio do corredor porticado que tan singular configuración lle dá á -se cadra- máis famosa praza do mundo, atópase unha oficina baixo un cartel que reza ‘Opera Romana Pellegrinaggi’, que non é, senón, a oficina de turismo do Vaticano e onde vostede poderá solicitar información sobre o Val do Limia ou Celanova, sobre a Ribeira Sacra ou sobre calquera outra comarca galega que teña relación con algún dos recoñecidos camiños de Santiago.

***

E isto é por mor dun proxecto europeo que se denomina ‘Camiños de Europa’ e no que a oficina turística do Vaticano está tan implicada que proximamente abrirá oficina propia nun recoñecido edificio do casco antigo de Santiago. Un proxecto cuxo obxectivo final pretende xunguir turisticamente os tres grandes centros de peregrinación do cristianismo, como son Santiago de Compostela, Roma e Xerusalén.Para levar a cabo isto, que conta co apoio da Unión Europea, da Unesco e, por suposto, do propio goberno italiano, o pasado xoves asinaron un protocolo nunha sala que había trinta anos que non se abría ó público e que está situada no pazo anexo a unha das igrexas máis importantes de Roma, como é San Juan de Letrán, en cuxo conxunto se conservan as denominadas ‘escaleiras santas’, pois por elas disque subiu Jesucristo cando se presentou perante Pilatos denantes de ser crucificado. A sala conta cun simbolismo polo que hoxe, en España, estaría condenada ó esquecemento, pois, segundo nos informaron, alí foi onde Mussolinni e o Papa Pío XI asinaron o tratado de Letrán, polo que Italia recoñecía a soberanía do Estado do Vaticano.Dito isto, a que non imaxina, querido lector, quén faltaba na sinatura do proxecto anteriormente mencionado? Xusto: A Xunta de Galicia e o Concello de Santiago.

Unha UE desacreditada

A UE podía permitirse realizar análise maniqueos, porque os proxectís de Hamás só impactaban contra os cultivos ou na beirarrúa. Agora, con todo, ten á súa mercé a ao redor de 1.000.000 de israelís, a sétima parte da poboación.

Por George Karim Chaya

A parte contratante da primeira parte será considerada como a parte contratante da primeira parte. Ou, na súa interpretación europea do conflito de Gaza, o terrorista incluído na lista de organizacións terroristas da Unión Europea que non mate europeos será considerado como menos terrorista. Do mesmo xeito que Groucho Marx, a Unión Europea disponse agora a tentar que a primeira parte da segunda parte contratante sexa a segunda parte da primeira parte. Non se esforce por entendelo, simplemente non ten sentido. O 27 de decembro de 2001, o Consello de Europa adoptou a Posición Común 2001/931/PESC en cuxo anexo ao primeiro artigo, "Grupos e Entidades", pode lerse "Hamás (incluído Hamás-Izz al-Din al Qassem)" no décimo posto, despois de "Grupos de Resistencia Antifascista Primeiro de Outubro (GRAPO)". A condena da Unión Europea a Hamás sobre o papel é tan tallante que no posto undécimo aparece a Fundación Terra Santa, a fachada de Hamás dedicada ao proselitismo, as relacións públicas e a captación de fondos. Ademais, que se distinga a Hamás do seu brazo militar, Hamás-Izz al-Din al Qassem, mostra que a UE considera que Hamás é un grupo terrorista, mírese por onde se mire. Agora ben, fóra do papel, as cousas comezan a cambiar.

A Unión Europea móstrase hoxe máis partidaria de lexitimar a Hamás que moitos países árabes. Dentro da lista de organizacións terroristas da UE aparecen grupos que actúan dentro das súas fronteiras, pero non parece que ninguén expoña que a maneira para terminar con eles sexa incorporalos a unha mesa de negociacións ou concederlles un Estado propio. A política da UE con Hamás recorda ao deses nostálxicos comunistas procastristas que, unha vez ao ano, viaxan a Cuba coas súas VISA-ouro; xa se sabe, o comunismo é o mellor, pero para o resto de mortais. Con todo, a lexitimación de Hamás por parte da Unión Europea aínda é máis absurda que todo isto. A súa obsesión coa tregua ten difícil explicación de non ser para conter a alza do prezo do petróleo. Que digan que, en caso contrario, poderíase radicalizar aos musulmáns que habitan en Europa non ten demasiado sentido, seica non radicalizan moito máis as soflamas coránicas do Ministerio saudita de Dáa'wa que se poden adquirir en calquera mesquita de Barcelona ou Londres? Rusia non pagou ningún prezo pola súa invasión de Xeorxia.

Tanto é así que as repúblicas ex soviéticas (as mesmas que a Unión Europea non protexe pero ás que critica polo seu escaso europeísmo, seica non observan ningunha relación?) viron frustrado o seu desexo de entrada na UE pola vía rápida. Rusia só posúe o 11% o petróleo mundial e a quinta parte do gas; pero os responsables da política exterior da UE queren facernos crer que van presionar aos países produtores musulmáns (os maiores exportadores de cru) para que deixen de financiar a Hamás. En que universo pensan que vivimos? Pero o verdadeiro quebradizo de cabeza da UE é que os proxectís de Hamás xa están a alcanzar os núcleos de poboación civil israelís. Até hai pouco, os seus diplomáticos podían permitirse realizar análises nesgadas e maniqueos da realidade, porque os proxectís só impactaban contra os cultivos ou causaban algún cráter na beirarrúa. Agora, con todo, Hamás ten á súa mercé a ao redor de 1.000.000 de israelís, a sétima parte da poboación. Europa atouse a si mesma as mans, xa que carece de calquera credibilidade para neutralizar aos terroristas: a súa misión libanesa non supuxo ningún obstáculo para o rearmamento de Hezbollah.

Aínda por riba, a súa única opción para deter a Hamás pasa por conceder pequenos agasallos a Irán que non pode permitirse, tanto porque poría nun brete á Administración entrante estadounidense como porque sabe o que se aveciña co seu programa nuclear. O último que quere Europa é volver ser a principal responsable dun novo xenocidio xudeu. A Unión Europea debe recoñecer que non pode estar en misa e repicando: se non é unha empresa, debería tomar decisións responsables aínda que non sexan politicamente rendibles. E se, pola contra, é unha empresa, entón debería comportarse como tal e deixarse de resolucións morais coas que non engana a ninguén... empezando por Irán, Hamás ou Hezbolláh.

Que está a pasar en Europa?

Por George Chaya

O panorama é o clásico xa vivido con Hezbolláh: operación israelí tras o goteo de proxectís durante unha tregua que nunca existiu, aluvión de declaracións de condena máis ou menos «desproporcionadas», trampas aos xornalistas con fins propagandísticos (a axencia France Presse distribuíra unhas «imaxes» que a blogosfera atopou nun telexornal de hai catro anos) e grupos «pacifistas» que non moven nunca un dedo mentres choven foguetes nin condenan ningún atentado de Al Qaida e que agora se interesan «pola paz» mentres defenden a Hamas (igual que se interesaron «pola paz en Líbano» defendendo a Hezbolláh). E, con todo, o cambio non pasou desapercibido, por exemplo, á CNN. Que pasou nas cancillerías europeas que, de súpeto, parecen ver con bos ollos as operacións israelís? Ao considerar o contexto, a sorpresa é aínda maior. Alemaña opúñase recentemente ao envío de tropas para pór coto ás ambicións do revolucionario Nkunda en Goma, onde están a ter lugar varias «gazas» a diario. Gran Bretaña anunciaba hai semanas a posibilidade de aplicar a lei islámica sobre o dereito romano no seu chan, e a mensaxe de Nadal da raíña acompañouse dunha segunda «mensaxe» do presidente iraniano, Mahmud Ahmadineyad.

O caso do xuíz italiano que tolerou uns malos tratos porque o propinador de malleiras era musulmán é farto coñecido, como o caso do Senado francés, en busca de atopar a forma de encaixar as prácticas financeiras islámicas no marco financeiro da UE, en plena crise (boa sorte). E, con todo, o cambio é monumental. O ministro de Exteriores belga, por exemplo, manifestaba hai menos de 24 horas de maneira informal que «o conflito palestino israelí é só o 44 por número de mortos». Francia condena «usos desproporcionados» no que parece ser a súa fórmula, pero é a primeira vez que usa os mesmos termos para referirse ás esixencias aos palestinos. Os cambios non pasaron desapercibidos ás cadeas estadounidenses, que o achacan á saída de Bush. Algúns citan o crecente malestar xudeu en todo o mundo con Europa, á que non ven mover un dedo cando os palestinos atacan, nin sequera cando grupos árabes torturan en pleno París a xudeus, como no caso Ilam Halimi, ou o máis recente, Mathieu Roumi. Outros falan de electoralismo, cun Kadima que non remonta nas enquisas e cae, a pesar dos seus siareiros mediáticos, cada vez que Livni abre a boca. Despois de todo, Hezbolláh está ao norte grazas a ela, e Gaza é Gaza por ela. Entón, que é o que motivou este cambio realmente? Nunha palabra: Obama

O 7 de outubro de 2008, antes das eleccións estadounidenses, o ministro francés de Exteriores daba un tropezón nunha entrevista publicada no diario israelí «Haaretz». Bernard Kouchner afirmaba que mentres «Francia entende os perigos do programa nuclear iraniano», non está particularmente preocupada «porque Israel dixo sempre que non vai tolerar un Irán nuclear». O tropezón pon de relevo a natureza dual da política exterior europea en xeral e francesa en particular: Israel é un tampón que caerá primeiro e levará a peor parte, dando a Europa un tempo precioso para pedir axuda a Estados Unidos; e por outra, é un saco de boxeo ao que pedir comportamentos que non é que Europa non pida aos seus inmigrantes, é que tampouco pide aos veciños de Israel. Con todo, o 12 de decembro, xa vitorioso Obama e pasado o grolo do resbalón do titular de exteriores, Nicolas Sarkozy expresaba nos medios unha preocupación extrema: "A postura de Obama sobre Irán é profundamente inmatura", afirma Sarkozy, reza o mesmo «Haaretz».

Na práctica, «Sarko» levaba preocupado desde a súa reunión con Obama en xullo, pero sae agora á luz que as reunións separadas mantidas entre o entón aspirante e os conselleiros do presidente francés «arroxaron resultados similares», segundo a prensa francesa. O sentir expresábase de forma parecida ante as noticias das negociacións entre Siria e Israel, nas que o único punto de acordo é que os Altos do Golán, co seu sistema de radar israelí imprescindible para controlar o acceso das subministracións da OTAN a Iraq e Afganistán á marxe de Irán, non pode estar en mans da ONU, como pide a UE. Nunha palabra, o que parece suceder é que os israelís se fartaron dos europeos.

Queredes paz con Siria, pero poder abastecer aos efectivos despregados? é asunto voso. Que queredes incluír a Hamas na mesa de negociacións? Perfecto, pero, que vos comprometedes (e con que número de tropas) a facer cando Hamas derroque non xa a Abas -é algo que se dá por sentado chegado o caso- senón á monarquía xordana ou ao réxime exipcio, asfixiado pola crise e a Irmandade Musulmá islamita. Tradicionalmente, Estados Unidos ocupábase dos feitos e Europa dos ideais, o que tiña a vantaxe adicional para Europa de non ter que sufrir as baixas, consecuencia de defendelos. A chegada de Obama cambiou as tornas. Sendo rigorosos, Europa non cambiou, só está a manifestar por primeira vez de cara á opinión pública o que manifesta a porta pechada, cando os flashes se apagan e os xornalistas saíron: que lle gusta o petróleo barato, e que non lle gusta Hamas. É o primeiro impacto da chegada de Obama. Haberá máis.

A Europa do "buen rollito".

O Channel 4 da TV británica escolle a Ahmadinejad como "alternativa á mensaxe de Nadal".

Mahmoud Ahmadinejad, presidente da República islámica de Irán, será a "alternativa á mensaxe de Nadal" do Channel 4 da TV británica. Dorothy Byrne, directora da sección de noticias de actualidade do Channel 4, comunicou esta decisión e afirmou: "estamos a ofrecer aos nosos televidentes a opción de coñecer unha visión alternativa do mundo". Esta "visión alternativa" do mundo é a que se expresa con intencións similares ás do antisemitismo máis virulento. Tamén é unha visión alternativa do mundo que está en contra dos gais e das lesbianas, dos cuministas e socialistas, da clase obreira, e que é profundamente anti liberal, anti democrática, anti secular e anti feminista. É unha mostra máis da crecente aceptación sen tapuxos do antisemitismo entre algúns sectores da esquerda europea que se autodefine como antirracista así como entre a opinión pública de Gran Bretaña, que considera factible a posibilidade de que Channel 4 convide a este home para tan prestixioso e importante espazo informativo.

Tirado de Safed-Tzfat

Camilo Nogueira fala no programa que dirixe a xornalista Susana López "Faladoiro" do resultado das pasadas Eleccións USA.

Os Estados Unidos de Europa, reinventados

Por Pasqual Maragall i Mira

Hai 25 anos, en decembro de 1983, o xornal francés Le Monde publicou unha entrevista co historiador Fernand Braudel sobre a identidade europea. Levaba por título Il faut réinventer les Etats-Unis d'Europe. España aínda tardaría tres anos en ingresar na Unión, entón composta por dez Estados membros: Alemaña, Bélxica, Dinamarca, Francia, Irlanda, Italia, Luxemburgo, Países Baixos, Reino Unido e Grecia. Eu levaba un ano de alcalde e miraba cara a Europa coas mesmas esperanzas que Braudel evocaba. O meu amigo norteamericano residente en Brasil, Norman Gall, á fronte hoxe da Fundación Braudel, e casado cunha catalá, ségueme informando por Internet aínda hoxe do que polo mundo sucede. Gall, como o propio Braudel, é un dos poucos humanistas globais que non fan simplemente o ridículo, senón que, como dicimos en catalán, hi toquen: que entenden de que vai a cousa. Braudel en 1983 explicaba a identidade europea desde a cultura europea, entendida como unha e plural, como feito compartido. O exemplificaba dicindo que un francés situado en Italia, Rusia, Polonia ou Alemaña, non sente estranxeiro; que as sensacións experimentadas son recoñecibles e con referentes histórico-culturais comúns. A diferenza do que lle ocorrería en países como a India ou China, onde te sentes desorientado, distinto de verdade. Cada país europeo representa unha Europa particular, dicía Braudel. Naquel momento describía a Unión como unicamente económica, e por tanto moi beneficiosa, fundamental, pero non aínda a Europa unida que el, eu e sen dúbida moita xente soñamos. A Europa unida e popular (do pobo) necesitaba unha base onde desenvolverse. Era preciso que as súas xentes vivisen e circulasen libres polo continente. Para iso, concluía na súa reflexión, para construír a Europa cultural e cidadá, facían falta varias cousas: unha estrutura política, un Goberno Europeo, un Parlamento Europeo con maiores poderes e unha defensa europea común. Xa entón dicía que un país europeo só non podía facer fronte aos retos que se lle presentaban. Facía falta reinventar os Estados Unidos de Europa. Que pasou desde entón, onde estamos, cara a onde imos como Europa? A Unión Europea formámola 27 Estados membro e aínda aspiran a entrar máis países europeos. Temos un Parlamento Europeo e institucións comunitarias que representan, respectivamente, aos cidadáns e aos Estados membro. Temos un Mercado Único e unha Unión Económica e Monetaria, coa adopción en 2002 do euro como moeda única, realidade consolidada xa hoxe. Temos moeda, bandeira e un himno, a Novena sinfonía de Beethoven, cuxa letra, de Schiller, traduciu o meu avó Joan Maragall ao catalán: Joia que ets dels cels guspira / procreada dalt do cel. Temos a libre circulación. Temos mesmo un Comité das Rexións, que me honrei en presidir durante dous anos e vicepresidir outros dous. Que máis fai falta para ser realmente os Estados Unidos de Europa? Quizais unha selección nacional europea de fútbol, que podería gañar mesmo a Brasil (sobre todo se nos deixasen pór a Messi no equipo, aínda que con Henry e algún outro dos seus compañeiros teriamos bastante). Tentamos establecer unha Constitución, pero as dificultades propias de ser tantos e tan distintos á hora de pornos de acordo frustrárona, levándonos ao Tratado de Lisboa. A pesar do non irlandés, de momento. Son grandes e notables éxitos comúns. Pero seguimos lonxe dos Estados Unidos de Europa que Braudel defendía 25 anos atrás. Hai un ano un mandato do Consello Europeo, encargou un informe sobre o rumbo e os obxectivos da Unión de cara ao horizonte dos anos 2020 a 2030 a un Consello de Sabios ou grupo de reflexión sobre o futuro, formado por personalidades de recoñecido prestixio político e académico e presidido por Felipe González. O informe debe estar listo en xuño de 2010 (aínda que Felipe xa anunciou que tentará que sexa antes), pero o mandato citado especifica que o grupo non deberá abordar cuestións institucionais, senón traballar no marco que establece o novo Tratado de Lisboa. 2010, 2020, 2030... Europa é complexa e por iso lenta. O mundo non vai ao mesmo ritmo. O mundo vai rápido, os ritmos económicos esixen respostas inmediatas. Os conflitos internacionais e as súas vítimas non poden esperar máis. Como subliñaba Lluís Bassets hai uns días, cada Goberno se volveu cara ao seu Estado. A Alemaña de Merkel parece paralizada a nivel europeo polos seus problemas internos. Se o país do himno non está polo labor, xa me dirán. Quizais haxa tamén un problema de liderado, no mundo e en Europa. Sanguinetti publicaba, tamén neste xornal, un artigo nese sentido. Falta un liderado ao servizo dunha idea, a idea da Europa Común, onde os cidadáns, recuperando a Braudel, sexamos libres e iguais, cada cal co seu acento e as súas manifestacións culturais, irmás e distintas. Cara a esta dirección remaba o plan de Bolonia para conseguir un espazo europeo de educación superior único e homologable, con universitarios e despois profesionais europeos de verdade, circulando e exercendo libremente por toda Europa. Animo aos nosos líderes e pensadores a que aceleren o ritmo da construción europea. A Felipe e o seu grupo de reflexión a que non espere a 2010, a que levante a bandeira europea ben alta e propoña medidas de presente. A crise pode ser unha moi boa oportunidade. Recentemente adherinme, xunto ao mesmo Felipe González, Prodi, Santer e outros destacados líderes europeos, a unha declaración promovida por unha asociación da que formo parte, Nôtre Europe, fundada polo meu mestre europeo, Jacques Delors. Titúlase Face à a crise, un besoin d'Europe. Nela apélase á necesidade de máis Europa para afrontar a crise económica. Ao final da declaración propomos que para as próximas eleccións ao Parlamento Europeo (xuño de 2009) cada familia política europea presente un candidato a presidente da Comisión Europea, e que estes candidatos debatan entre si, ofrecendo directamente aos cidadáns europeos a oportunidade de coñecer as súas visións e ideas e dando moita máis visibilidade e proximidade aos que nos representan en Europa. Sería un paso máis. Decisivo.

Europa tras o "ciclón Sarkozy"

Por Mateo Madridejos, xornalista e historiador

El Periódico de Catalunya - 13.12.08

O presidente de Francia, Nicolas Sarkozy, non tivo un camiño de rosas no seu semestre como líder da Unión Europea (UE), pois o seu mandato comezou co inesperado desafío dos irlandeses, que o 12 de xuño votaran contra o tratado de Lisboa, e conclúe no medio das disputas sobre as receitas financeiras, o cambio apresurado das alianzas tradicionais -de Berlín a Londres- e as turbulencias da pavorosa crise económica. A locomotora franco-alemá, que debía tirar do tren comunitario cara a metas máis ambiciosas, está en vía morta neste período de controversia e incerteza. A vella aspiración francesa dun Goberno europeo capaz de contrarrestar os rigores antiinflacionistas do Banco Central Europeo, imbuído de espírito alemán, estase apolillando nalgún arcón do Elíseo. Co seu voluntarismo desenfreado e os seus hechuras napoleónicas, Sarkozy soliviantó á cancillera alemá, Angela Merkel, máis serena e previsible, que sentiu incómoda e non compartiu as présas nin as iniciativas extemporáneas. Os alemáns non ocultaron o seu desdén polo estilo improvisado e populista de Sarkozy, até o punto de que o circunspecto Frankfurter Allgemeine Zeitung considerouno "un bombeiro exemplar, pero non un arquitecto". Coa guerra lóstrego de Xeorxia, Sarkozy liquidou en só tres días todos os usos da UE, tan paciente e laboriosamente construídos, ao negociar en solitario e sen mandato un acordo con Moscova. En Berlín rechinaron todas as engrenaxes da añeja doutrina da Drag nach Osten (Marcha cara ao Leste), agora revitalizada no medio do barullo e o resquemor que orixinan a utilización dos hidrocarburos rusos como unha peza crave para a subministración energé- tico e a nova arquitectura da seguridade europea. Se un ministro francés describiu a Estados Unidos como a "hiperpotencia", os norteamericanos devolveron o cumprido considerando a Sarkozy un "hiperpresidente" que o mesmo halaga os oídos dos senadores de Washington, ao radicalizar o discurso contra Irán ou acabar coa herejía francesa no seo da OTAN, que se declara en sintonía co presidente Bush para arrincar a este, tamén en nome de Europa, a convocatoria dun cume do G-20 ampliado para disparar a primeira salva contra a recesión, pero que resultou ser un modesto petardo en forma dun estraño comunicado encomiástico das institucións responsables do naufraxio.

NO MEDIO da borrasca financeira, a confusión foi total. O globalizador converteuse ao máis rancio nacionalismo. Tras exaltar na súa campaña electoral os valores do traballo, o mérito e o risco, con acentos inequivocamente neoliberais, Sarkozy entoou un réquiem anticipado polo capitalismo sen freo, asimilado pola esquerda francesa co ?anglosaxón?. Logo denigró ?a ditadura do mercado? e creou un fondo de investimento para protexer ás empresas dos depredadores estranxeiros. Pierre Moscovici asegurou con sorna que "Sarkozy non é un socialista", despois de que este preguntásese: "Convertinme en socialista?", e respondese ambigua e retóricamente: "Quizais". Cando se fixo evidente que non podía contar con Merkel, o presidente volveuse cara a Londres, sen apartarse da tradición intervencionista e sen recapacitar na contradición de concordar o futuro de Europa cun euroescéptico como Gordon Brown, adepto do librecambio e americanófilo reputado, que disuadiu a Tony Blair de ingresar na eurozona. O último episodio da guerrilla diplomática foi a reunión de Sarkozy con Brown e o presidente da Comisión Europea, José Manuel Barroso, na capital británica para preparar o cume de Bruxelas, unha afronta desdeñada por Berlín. Sarkozy pasou pola presidencia como un ciclón e fixo avanzar a causa dunha Europa unida, aínda que espertou temores de empresas incertas ou fráxiles cimentos sacudidos por unha estratexia aventurada. Os socios reaccionaron en orde dispersa ante os embates da crise, mediante receitas nacionais, máis a acción do presidente de quenda, guiada polo pragmatismo, ofreceu un anticipo do que Europa pode facer e representar se progresa cara á integración. ?Moita acción e pouca sustancia?, resumiu un diario alemán, quizá ofuscado ante unha ejecutoria que marcará un fito nos anais do europeísmo.

NUN NIVEL sen precedentes, a UE estivo en primeira liña, forzada na súa coherencia e as súas contradicións por un presidente eurófilo, volcánico, obsesionado polo telexornal das oito da tarde e paradoxalmente nacionalista. Sarkozy axitou os protocolos, xa que non as conciencias, desde que convocou un cume da zona euro en París (12 de outubro), á que por primeira vez agregouse Brown. "Xamais Europa foi gobernada con tanta forza", exclamou o luxemburgués Jean-Claude Juncker. Os problemas estruturais quedaron preteridos pola urxencia financeira, desde o tratado de Lisboa, coa súa precaria arquitectura institucional, á conveniente pero por agora inviable incorporación británica á eurozona. Os danos na alianza franco-alemá, con todo, ensombrecen a perspectiva agora que Europa queda en mans dos euroescépticos checos desde o 1 de xaneiro e Alemaña segue paralizada pola precampaña electoral. E resulta arduo adiviñar os efectos a longo prazo do furacán co ollo en París

Os límites da Europa

Por Xavier Alcalá

La Voz de Galicia - 09.12.08

Camilo Nogueira estivo en Bruxelas e presentou dous libros de contido explícito no título: Europa, o continente pensado e Galiza na Unión. A porta atlántica . O acto tivo lugar na libraría Orfeu, que rexenta un portugués consciente da súa galeguidade, Joaquim Pinto da Silva. Da galeguidade común falouse moito, con rico fraseado entre o Nogueira e un asistente á presentación, nado en Mozambique e criado no Algarve. A galeguidade é carácter que atinxe catro continentes. Galicia non é unha rexión perdida na constelación dos entes menores europeos. Ficou claro. Mais houbo outra parte do discurso que produciu forte impacto na Orfeu: sobre os límites da Europa. Polonia e a República Checa, permitindo a ameaza americana dos mísiles contra Rusia, deben manterse na Unión? Que fan na Unión países tan desorganizados coma a Bulgaria ou a Romanía? ¿Que inconveniente hai para os rusos se uniren ao resto dos europeos? Nogueira di que andando o Vello Continente un percibe o algo especial que nos asemella e une, mesmo cos rusos. Entón veu a pregunta sobre a adhesión da Turquía. Iso -respondeu o ex deputado- é un empeño inglés, para atrasar ao máximo a unión política da Europa. Inglaterra só pensa en Europa como zona de libre mercado. Certo, comentan uns asistentes. De Gaulle non quería aos ingleses connosco, polos soños imperiais deles. Quizais agora, cando o brillo da libra amortece por culpa do dólar murcho, seu curmán, comecen a ver mellor o euro e admitan pór límite -europeo- á Europa.

A UE e o difícil problema do equilibrio

Por Guillaume Borrione

A próxima semana, a Unión Europea debaterá, nunha reunión dos Ministros de Asuntos Exteriores, un documento interno que actualiza os plans da Unión para impulsar a firma dun acordo israelo-palestino en 2009. Este documento preve, entre outras cousas, que Xerusalén sexa a "futura capital de dous Estados" e pide aumentar as presións sobre o estado hebreo para abrir de novo as institucións palestinas en Xerusalén, en particular, a Casa do Leste (Orient House), que servía antes de Cuartel xeral á Autoridade Palestina. Este documento foi redactado polo Ministerio francés de Asuntos Exteriores, posto que Francia ocupa actualmente a Presidencia da UE. Israel está preocupada por este texto e fai todo o posible para que varios elementos sexan modificados antes da reunión dos Ministros da próxima semana. Estas propostas van probablemente a causar un conflito co futuro Goberno israelí, dirixido ou por Tzipi Livni ou por Biniamin Netanyahu, tras a súa elección en febreiro de 2009. A UE debe, segundo o documento, fomentar a nova administración americana, a de Barack Obama, a comprometerse activamente nos debates israelo-palestinos. En canto á comunidade internacional, o texto exhorta a seguir moi de cerca a aplicación da primeira etapa da "Folla de ruta para a paz", que require que Israel "conxele as construcións das colonias", retire "os postos de control de estradas de Cisxordania", e que a Autoridade Palestina "combata o terror". Segundo este documento, os problemas no centro do conflito son "as fronteiras, a seguridade, Xerusalén, e os refuxiados". Respecto diso, propón varios grandes eixos. "Un punto crave para a construción do Estado palestino é a Resolución do estatuto de Xerusalén como futura capital de dous Estados", precisa. Así pois, "a UE traballará activamente na reapertura das institucións palestinas, o que inclúe a Casa do Leste" (Orient House). A Casa do Leste, que servía antes como Ministerio de Asuntos Exteriores da Autoridade Palestina, foi pechada en agosto de 2001 despois do atentado no restaurante Sbarro en Xerusalén. Desde entón, os sucesivos Gobernos de Israel negáronse a abrilo de novo, a partir do principio que se trata do símbolo das pretensións palestinas de soberanía sobre Xerusalén-Este. Polo que se refire á seguridade, o documento expresa a vontade da UE de desempeñar un rol máis importante nos acordos israelo-palestinos sobre a seguridade. A UE desexa enviar policías, soldados e civís para axudar a implicar ás forzas de seguridade palestinas ou para supervisar a posta a punto dun acordo dotado cun estatuto final sobre este punto. Unha solución "equitativa, xusta, realista, e de común acordo entre as partes", sobre o problema dos "refuxiados palestinos". O documento indica que a UE quere axudar a establecer e impulsar un mecanismo internacional destinado a compensar e rehabilitar aos "refuxiados palestinos". O documento rende homenaxe á Autoridade Palestina "por mellorar en gran parte a seguridade en Cisxordania". A UE conclúe que Israel debería "transferir o control dunha ampla parte deste territorio", -Cisxordania-, á seguridade palestina. "Durante o próximo período, a presenza da seguridade palestina debe estenderse máis aló das cidades", suxire respecto diso. Así pois, este texto expresa as expectativas da UE, que espera "o cesamento completo de todas as actividades de colonización, o que inclúe o aumento de poboación, en Xerusalén-Este en particular. A UE seguirá enviando mensaxes claras a Israel e examinando medios prácticos para exercer máis influencia sobre estes problemas". Unha iniciativa europea revelada no mesmo momento no que a axencia gobernamental siria "Sa" informaba de que Claude Guéant, Secretario Xeral do Elíseo, e Jean-David Levitte, o principal conselleiro diplomático do Presidente Sarkozy, viaxaran a Damasco o pasado domingo 30 de novembro como representantes da UE no marco da Presidencia francesa. Nesta reunión, debaterían a "cooperación francosiria" e a "situación en Oriente Medio" con Bashar el-Assad. O Presidente sirio encomiou "os esforzos feitos por Francia polos países da rexión", esforzos destinados, en particular, "a atopar solucións aos distintos problemas". Tamén presionou a París e á UE para "facer o posible por suprimir o bloqueo imposto ao pobo palestino en Gaza que empeora a situación humanitaria" no territorio controlado polos terroristas islámicos do Hamás desde o verán 2007. Hai que recordar que, o bloqueo reforzouse de novo este luns 1 de decembro logo dos numerosos lanzamentos de mísiles desde a Franxa de Gaza durante o fin de semana, e isto, a pesar do cesamento do fogo concluído o pasado mes de xuño.

Europa e a Memoria

"Noite e Néboa" é un imprescindible documental de Alain Resnais realizado en 1955 a partir de material cinematográfico e fotográfico incautado aos nazis. Con texto de Jean Cayrol (axudado na sombra por Chris Marker), música de Hanns Eisler e imaxe de Ghislain Cloquet e Sacha Vierny.
Este documental repasa con ironía, crudeza e, paradóxicamente, cunha grande delicadeza, as políticas de exterminio sistemático posto en marcha polo Terceiro Reich.
"Noite e Néboa" mostrou por primera vez o material que o exército nazi acumulou sobre o exterminio organizado, e unha das súas grandes virtudes é que puxo o dedo na chaga que ainda hoxe é controvertido: a responsabilidade colectiva, non só da sociedad alemá, senon de toda Europa e da humanidadw enteira, respecto ás atrocidades nazis. O título Nuit et Brouillard (Noite e Néboa) fai referencia ao Decreto Nacht und Nebel do 7 de decembro, asinado polo mariscal Wilhelm Keitel. Eis o Texto en español de Noite e Néboa

Europa, parque temático

Por José Ignacio Torreblanca

"Cremos que no ano 2025, Europa terá feito escasos progresos á hora de lograr ser un actor cohesionado, integrado e influínte, capaz de empregar de forma autónoma un amplo rango de instrumentos políticos, económicos e militares en apoio dos seus intereses e valores". Ésta é a visión do futuro de Europa plasmada no informe do Consello Nacional de Intelixencia estadounidense, feito público recentemente. Á CIA púidoselle pasar por alto o colapso da Unión Soviética, non andou moi fina en tempos da invasión de Kuwait e tampouco é que fiase moi fino na recente guerra entre Rusia e Xeorxia. Iso si, o declive europeo non lles vai pillar desprevidos. Unha de dúas: ou a CIA tivo un fogonazo de clarividencia ou os europeos disimulamos moi mal. Xulguen vostedes. Pero non é só a CIA quen pensa así, senón tamén o resto do mundo. Recentemente, a Fundación Bertelsmann fixo unha enquisa a 8.999 cidadáns de nove países: Alemaña, Brasil, China, Estados Unidos, Francia, India, Xapón, Reino Unido e Rusia. Nunha das preguntas, os enquisados tiñan que responder que países crían que ían ser potencias mundiais no ano 2020. A resposta foi para ruborizarse: só o 9% dos indios, o 10% dos brasileiros, o 13% dos rusos, o 20% dos xaponeses, o 25% dos estadounidenses ou o 29% dos chineses crían que Europa ía ser un actor global en 2020.

Raro acordo respecto de Europa, pero tamén, loxicamente, respecto de China en sentido inverso, xa que todo o mundo descontaba que China si sería unha potencia en 2020. Non é un segredo que China tamén percibiu a debilidade que emana da división europea e que, como veñen facendo os rusos desde algún tempo, está a comezar a collerlle o gusto a isto de observar aos europeos pelexarse entre eles por ver quen dá máis a cambio de menos. Esta semana pasada, China tomou a decisión de cancelar o cume UE-Chinesa, de importancia estratéxica para Europa nun momento de aguda crise económica. Pequín alegou que a reunión de Nicolas Sarkozy co Dalai Lama é unha ofensa maiúscula á súa soberanía. Con todo, a decisión chinesa non só é sorprendente, senón absurda. En primeiro lugar, Sarkozy estaba convidado a unha reunión en Varsovia con premios Nobel da Paz, o que obviamente inclúe ao Dalai Lama que, por certo, é o líder mundial mellor valorado. En segundo lugar, ningún país europeo apoia outra cousa que un diálogo entre o Dalai Lama e as autoridades chinesas que leve á concesión dun réxime de autonomía para Tíbet, todo iso nun marco de renuncia expresa á violencia (en realidade, nin sequera o Dalai Lama reclama xa a independencia de Tíbet). Peor aínda, a decisión chinesa produciuse xusto uns días despois de que o Goberno británico anunciase publicamente o cambio da súa posición histórica sobre Tíbet, recoñecendo a pertenza deste territorio a China.

Un cambio de 180 graos, a cambio de nada, gratis total. Unha vez máis, Pequín pon de manifesto que lle encanta ensinar os dentes a quen pode, non a quen quere, porque Bush tamén recibe ao Dalai Lama e, con todo, China non adopta represalia algunha contra Washington. Segundo as estimacións da consultora Goldman Sachs, a economía chinesa alcanzará á alemá en 2010 e á xaponesa en 2015 (de feito, xa alcanzou á italiana, francesa e británica). A cousa cambia cando consideramos a Europa no seu conxunto, xa que entón China non estaría en condicións de igualar economicamente á UE, nin a Estados Unidos, até o ano 2035. Non hai que ser moi perspicaz para ver que EE UU ten aínda por diante máis de 25 anos para tentar influír sobre China mentres que Europa carece de marxe en tanto non actúe unida. 2020-2025 é o horizonte analítico que se expuxo o Grupo de Reflexión sobre o futuro da UE que lidera Felipe González. O Grupo terá que presentar as súas conclusións durante a presidencia española da UE, no primeiro semestre do ano 2010. O primeiro que debería exporse o Grupo e á súa vez trasladar á opinión pública europea é unha pregunta moi simple: quere vostede que Europa sexa relevante no mundo de 2020? Ou se conforma con ser un parque temático da diversidade cultural e o gasto social para o resto do mundo?

El País - 01.12.08

jitorreblanca@ecfr.eu

As Catro Mentiras Europeas

Por Gustavo D.Perednik

Voltaire, quen urxiu a desembarazarse de todos os prexuízos medievais, un deles non logrou vencer, e chamounos aos xudeus "o pobo máis imbécil da face da Terra, inimigos da humanidade, o máis obtuso, cruel, absurdo..." En Francia, o século XIX non corrixiu ao XVIII. Nin na súa literatura socialista pode acharse compaixón polos xudeus perseguidos, aínda cando houbo nese lapso seiscentos pogroms. No XXI o mal continúa. Hai unhas semanas un par de embaixadores foron moi francos: Jacques Huntzinger xustificou o terrorismo contra Israel, e Daniel Bernard culpou dos males do mundo ao "paisiño de merda". Durante séculos o xudeu foi percibido por Europa como diabólico, confabulador, sanguinario. A nosa relixión, como "vengativa, superada pola relixión do amor". Eses prexuízos atávicos descárganse hoxe contra o xudeu dos países, o máis censurado do planeta, o único ao que se cuestiona o seu dereito de existir. Todos os países naceron grazas a movementos nacionais, pero aos ollos europeos o único movemento bastardo, é o sionismo. A campaña anti-israelí dos medios, é un froito podrecido da perseverante hostilidade europea cara ao pobo xudeu. O pequeno Estado cuxa creación foi necesaria para salvar millóns de vidas das garras de Europa, é o que recibiu dúas terceiras partes das condenas das Nacións Unidas. A escusa son os "territorios ocupados" en 1967. Pero en 1965 a Unión Soviética xa se opuña a que a Declaración dos Dereitos Humanos da ONU incluíse unha condena da xudeofobia. Cando o único pecado de Israel era existir, sen "ocupación" algunha, Arafat e a súa OLP xa nos asasinaban. Os medios esquecen que "a ocupación" foi consecuencia da agresión árabe; non a súa causa. Teremos paz duradeira cos nosos veciños cando estes se democraticen, porque entre democracias nunca hai guerras. Do mundo árabe, os réximes de hoxe son inimigos, tanto de Israel como dos pobos árabes. Pero a xudeofobia é europea. A súa xente, que podería libremente esixir aos seus gobernos que deixasen de mortificar a Israel no seu esforzo por sobrevivir, optou por confrontar a este exiguo pobo que fixo do deserto un verxel e que sempre estivo disposto a transixir para construír a paz cos seus veciños, que posúen un territorio cincocentas veces maior. A delegación europea de xornalistas que veu solidarizarse con Arafat, deixou as súas oficinas escondendo entre eles a trece terroristas buscados. Ninguén nos pedirá desculpas. A Comunidade Europea desexa regalar a Arafat 50 millóns de euros para compensar a destrución israelí. Merecerá algun xudeu reparación polas mortes do terrorismo que desatou Arafat con axuda de Europa?

ESTERTORES DO HOLOCAUSTO

A Unión Europea demanda cesamentos de fogo só cando Israel se defende; non ve as agresións contra civís xudeus. Agora mesmo os protexidos de Siria bombardéannos, pero Europa posterga as súas protestas para cando Israel se defenda. De todos os sufrientes do mundo, o escritor José Saramago elixiu ao pobo palestino para comparar a súa situación... coa dos xudeus baixo o nazismo! Así, a deliberada aniquilación de seis millóns de inocentes en terras alemás, mares británicos, traizón francesa, banca suíza, e silencio vaticano, equiparouse cun conflito político. Os estertores do Holocausto continúan, pero non pola onda de ataques a sinagogas. Mátannos os europeos, por medio de lexitimar as accións máis viles de quen se empeñan en destruírnos. E baixo o estandarte que é a máxima hipocrisía do século: a suposta solidariedade co pobo árabe palestino. Aos europeos os palestinos impórtanlles moi pouco. O único país que lles creou universidades e servizos municipais, foi Israel. Cando Xordania matou a miles deles ou cando Kuwait expulsou a decenas de miles, non houbo solidariedade. Non motiva o benestar palestino, senón o dubidoso pracer de castigar a Israel. Tampouco interesalle a Europa que non teñan Estados propios os cachemiros, tamiles, corsos, tibetanos, curdos, saharauis, neocaledonios, escoceses, ibos, aymaras ou centos de nacións. Só os palestinos, que nunca tiveron estado, espertan a súa solidariedade incondicional. Así han validado catro mentiras universalmente aceptadas: A peor calamidade dun pobo é carecer de estado propio; os palestinos son os únicos carentes; Israel sempre é culpable desa carencia (desde Barak a Sharón, todos os gobernos israelís propuxeron aos palestinos que abandonasen as bombas e se dedicasen a crear en paz o seu Estado); calquera medio estalles permitido aos palestinos: bombas en pizzerías, discotecas, universidades, autobuses escolares, museos e escolas. A ningún outro se lle perdoaría o que se condona se a vítima é xudía. Os líderes de centos de pobos son ilustres descoñecidos. Arafat tivo a tenebrosa sorte de elixir ao inimigo perfecto, que lle permitiu catapultarse á fama e aínda ao Premio Nobel da Paz. Quen sabería de Arafat se non fose por Europa? Por que habería de deixar de matarnos, se o aplauden? Con el esgotaron as súas condolencias os europeos; non quedan nin unha palabriña para os pais xudeus que perderon aos seus fillos no terror palestino. A xudeofobia medieval quería desaloxar ao xudeu da sociedade; a contemporánea tende a illar ao estado xudeu da familia das nacións. Israel ofreceulles aos palestinos o territorio que reclaman, e responderon con dous anos de atentados, a pesar de que se comprometeron en cinco tratados de paz con Israel a renunciar ao terrorismo e esgrimir as súas demandas na mesa de negociacións. Matan e mátanse, para destruír Israel, nin un milímetro menos.

O MALO DA PELICULA

Pero para Europa o malo é Israel. Bomba nunha discoteca en Tel Aviv; a BBC de Londres escarba nunha guerra de hai vinte anos para esixir que sexa xulgado por "crimes de guerra" (de cristiáns contra musulmáns) o Primeiro Ministro... xudeu. Israelís son tiroteados día a día e o ministro noruegués anuncia que está permitido. Só produtos israelís boicotea Noruega, e anuncia arrepentirse de facer Nobel da Paz... a Shimon Peres! Unha igrexa de Belén dá asilo a terroristas armados e o Papa exhorta a que non se humille a Arafat. A xudeofobia non pode esgotar a explicación do conflito no Medio Oriente. Pero descoñecela como factor influente, é canto menos inxenuo. A contribución que Europa podería facer á paz é inmensa, se desaprobaran a incitación nas escolas. Até hoxe, Israel nin figura nos mapas dos árabes. Os seus nenos aprenden en clase que Israel debe ser destruído, e que o modelo a imitarse é o "mártir sacro" que se suicida para matar peóns xudeus. A actual ofensiva militar israelí ten como obxectivo desbandar aos grupos terroristas que actuaban con impunidade desde a rexión palestina, desmantelar esa infraestrutura de morte. Cumprindo cos acordos de Oslo, Israel importou desde Tunes combatentes palestinos, proveunos de territorio, diñeiro, armas e prestixio. A súa resposta non foi desarmar o aparello terrorista, senón alentalo, adestralo e glorificarlo. Pero o que ofende a Europa é a autodefensa israelí. O matricidio europeo vén por miles de anos matando xudeus, ou perdoando a quen os matan ou deostando aos xudeus porque non se deixan matar. Se se investise na democratización dos Estados árabes unha pequena porcentaxe do que investiu na de Latinoamérica, Sudáfrica e o mundo comunista, se se esixise a legitimación de Israel e o respecto aos valores humanos, avanzouse cara á paz. Aínda que ese é o quid da cuestión, Europa ten outras prioridades.

Europa? Agora si, agora non; Galicia? Tamén

Por Senén Barro

Nos últimos anos asistimos a un debate sobre a necesidade/oportunidade de incrementar o número de titulados e especialistas en Medicina. Este debate viuse tamén influenciado polo feito de que desde o pasado curso académico os estudantes doutros países da UE poden acceder ao sistema público universitario español cumprindo os requisitos de acceso dos seus países de orixe. Así, por exemplo, os estudantes portugueses poden acceder á nosa oferta pública universitaria a través do seu propio exame de acceso, e viceversa. Algunhas voces solicitan que se poña couto a esta situación. O único medio legal para intentar facelo é poñendo un exame de idioma -unha proba que cada universidade pode opcionalmente establecer como requisito de acceso-. Salamanca fíxoo no presente curso académico. A proba de español requirida foi superada por todos os estudantes portugueses, que foron 153. A USC podería facer unha proba de galego, o que efectivamente permitiría excluír a estudantes, pero aos do resto de España. Por certo, moitos estudantes de Galicia estudan Medicina noutras comunidades autónomas. Dada a demanda existente para estudar Medicina na nosa comunidade, necesitaríamos varias facultades de Medicina para atendela. Claro está, cun custo inxustificable, sen opcións de poder darlles unha formación de calidade, e ao rematar os seus estudos a inmensa maioría iría ao paro ou a responsabilidades ben afastadas das súas lóxicas aspiracións. De feito, España é un dos países que «exportan» máis titulados en Medicina. Os que marchan buscan fóra as oportunidades e/ou condicións profesionais que de momento non lles ofrecen aquí. Todos os anos os estudantes que quedan a centésimas de entrar na titulación séntense especialmente decepcionados, e é comprensible. Pero esta situación sempre se dará en titulacións cunha demanda de acceso que supera amplamente a oferta. En todo caso, e atendendo ao previsible incremento futuro na demanda de profesionais da Medicina, o número de prazas de acceso a esta titulación na USC vense incrementando nos últimos anos.

Para atender este incremento no número de estudantes trabállase nun plan de acción que aumenta a participación na formación dos futuros médicos dos hospitais da nosa comunidade autónoma, singularmente os hospitais universitarios de Santiago, A Coruña e Vigo. Esta situación é boa para os estudantes, que reciben unha formación máis personalizada. Tamén para os hospitais que participan neste proceso de formación, xa que os estudantes son unha fonte de estímulo permanente para a mellora continua dos profesionais clínicos. A sociedade gaña polo aumento progresivo da calidade do seu sistema sanitario e a dos futuros médicos, sen que isto supoña un incremento significativo do custo, xa que non falamos de multiplicar facultades sen razón. Non obstante, tampouco esta medida está exenta de voces críticas, que aluden a unha suposta «territorialidade académica» dos hospitais. Temos exemplos dabondo na historia da humanidade como para saber a qué perversións conducen este tipo de comportamentos de exclusión. Evitemos que os intereses persoais ou que o «non ver máis alá» nos leve a estas posicións, ou acabaremos necesitando salvocondutos para movernos dentro do noso país. Ao tempo, pensemos que construír conxuntamente unha Europa máis poderosa e solidaria pasa por fortalecer aos máis febles, xa que a debilidade local debilita ao conxunto. Tamén por seguir camiñando na construción dun espazo común do coñecemento; común na educación, particularmente na superior, e na investigación e a valorización dos seus resultados. Sen exclusións, sen barreiras de espiños ás persoas, á súa formación, á súa mobilidade e ao seu coñecemento. Son miles de millóns de euros os que nos chegaron de fondos europeos para modernizar e facer avanzar a Galicia. Tamén a Galicia lle corresponde axudar a facer unha Europa máis robusta no seu conxunto.

Tirado de La Voz de Galicia - 22.11.08

Cidades de Europa, Viena.

Cidades de Europa, Praga.

Que significa para min ser europeo

Por Jorge Semprún

Para organizar as miñas ideas sobre Europa, desexo emprender tres viaxes intelectuais co fin de tentar abordar a súa realidade desde un punto de vista cultural e histórico. O tema é vasto e moi rico. é difícil atopar formas apropiadas de atravesar esta inmensidade. Pero podemos situarnos comezando cun recordo. Trátase da Viena de 1935, cara ao final do gran período da cultura vienesa. É a cidade na que pintores e escritores son herdeiros dos grandes tesouros da cultura europea. Aínda vive alí Sigmund Freud. O ano 1935 é importante, o momento no que os dous totalitarismos europeos -nazismo e estalinismo- empezan a volverse en contra un do outro. Os nazis fixéronse co poder en Alemaña e Austria xa empezou a sentir a podremia. O seu Goberno está a ceder ante o fascismo. En Alemaña, as SS de Hitler xa empezaron a liquidar aos plebeios dentro do seu propio movemento, mentres que, na Unión Soviética, Stalin comeza o exterminio da vella garda bolxevique. Dous anos despois, en 1937, durante a Exposición de París na beira dereita do Sena, os pavillóns soviético e alemán alzábanse, desafiantes, un fronte a outro. No pavillón de Hitler figuraban unhas aguias xigantescas; o edificio soviético exhibía aos dous obreiros metalúrxicos do Cáucaso cuxa imaxe faríase famosa en todo o mundo como expresión dun determinado ideal socialista. Xa entón, algunhas mentes lúcidas descubriron naquel enfrontamento unha sorprendente semellanza cultural no surrealismo heroico presente na escultura, a arte e a arquitectura de ambos pavillóns. A República Española tiña un pavillón nesa mesma exposición. España atopábase xa mergullada no segundo ano da guerra civil. A República estaba acosada, en parte debido á política de 'non intervención'. Con todo, aínda a risco de parecer chauvinista, debo mencionar o atractivo daquel modesto pavillón, moderno e aleccionador. Alí estaban o Guernica de Picasso, a Fonte de Mercurio de Alexander Calder, o último cadro de Joan Miró: a arte máis moderna e audaz da época. Era o exemplo dunha próspera relación entre a vangarda política e a cultural. Dous anos máis tarde, en 1939, co pacto xermano-soviético, a República Española desaparecera e os dous totalitarismos dispúñanse a repartirse Europa.

Praga: o heroísmo da razón de Husserl. En maio de 1935, en Viena, un vello filósofo alemán chamado Edmund Husserl deu unha serie de conferencias. Fuxira da súa Alemaña natal por ser xudeu. Xa en 1928, o seu alumno de filosofía e discípulo Martin Heidegger eliminara das primeiras páxinas do seu libro "Ser e tempo" esta cálida dedicatoria: 'Ao meu mestre, Edmund Husserl, con veneración e amizade'. Non quedaba ben -por non dicir algo peor- que un profesor dunha universidade alemá insistise en dedicar o seu libro a un xudeu que fora expulsado do mundo universitario. Poderíase escribir un tomo enteiro sobre o significado desa eliminación asasina, desa negación. Ao borrar o nome, Heidegger pretendía varrer a decisiva contribución da cultura xudía á lingua alemá desde a Universidade, desde a vida cultural alemá no seu conxunto. En 1838, Heine escribira que a gran afinidade existente entre esas dúas nacións innovadoras, o pobo xudeu e o alemán, facía que ambos estivesen destinados a crear en Alemaña, xuntos, unha nova Xerusalén, unha moderna Palestina. Era un soño digno da Ilustración: a fusión das dúas culturas. E por aquel entón podíase pensar que era posible, que nos dirixiamos cara a esa unión. Ao recordar ás grandes figuras da literatura e a cultura alemá do período -Freud, Einstein, Kafka, sen esquecer a Elías Canetti e outros moitos-, é evidente que o elemento xudeu da cultura alemá fixo unha achega incalculable á Europa daquel tempo. E agora, máis de dúas xeracións despois, aínda sentimos a súa ausencia.

A aniquilación segue aí, perséguenos. Co exterminio (e o posterior declive da vida da diáspora, desde a creación do Estado de Israel) desapareceu esa cultura xudía que era, ao tempo, europea e cosmopolita, e esa é, sen dúbida, unha das grandes lagoas na construción actual de Europa. As conferencias de Husserl en 1935 estaban revestidas de termos filosóficos moi abstractos e rigorosos. Falaba de filosofía en plena xestación da crise europea, e facíase unha pregunta crucial: que representa Europa hoxe? A súa primeira resposta era que Europa é, sobre todo, unha entidade espiritual. Non pode definirse polo seu carácter territorial. 'Percibo Europa', dicía, 'non como un país que podamos delimitar nun mapa. Desde o punto de vista espiritual, está claro que Gran Bretaña e os Estados Unidos de América pertencen a Europa.' Pódese ver inmediatamente a que se refire Husserl cando fala do carácter espiritual de Europa: toda unha tradición de pensamento, unha crítica en sentido amplo, que ten as súas raíces na nosa historia cultural. A Europa de Husserl non está vinculada a un anaco de terra nin a todo un discurso sobre o carácter de nación. é máis, a súa segunda idea importante é o concepto de 'supranacionalidade'. é a primeira vez que un filósofo europeo delinea con claridade este concepto. Husserl defende unha transformación digna de Europa no seu mellor aspecto: unha supranacionalidade sen precedentes que nacería da extraordinaria forza espiritual de Europa. As nacións, afirma, só se unen grazas aos ditados do comercio e a perpetua contenda entre poderes, e é necesario avanzar máis aló. O sorprendente é que nestes textos non se fai mención do nazismo. Despois do ciclo de conferencias, Husserl regresou a Alemaña, onde viviría até a súa morte, en 1939. Converteuse ao catolicismo tras refuxiarse nun convento mentres fuxía da persecución. Así é como se salvaron todos os manuscritos daquelas conferencias: gardados no convento e levados ás agachadas polos monxes até Lovaina. A terceira idea de Husserl neste texto tan rico é o seu argumento de que a crise europea de 1935 só podía resolverse de dúas maneiras. Ou ben veriamos a caída de Europa, o seu afastamento espiritual do seu propio significado, o esborralle no odio espiritual e a barbarie, ou ben era posible que Europa experimentase un renacemento espiritual, xurdido do 'heroísmo da razón'. Poderíaselle reprochar ao autor unha liña de pensamento tan abstacta e imposible precisamente sobre un punto da discusión tan importante. Unha filosofía idealista da vontade como único remedio para a desintegración de Europa? Demasiado confuso, sen dúbida. No entanto, o 'heroísmo da razón', aínda que é un concepto abstracto, pódenos axudar a desenvolver unha metáfora histórica moi interesante e concisa. Naquela sala de conferencias de Viena, en 1935, estaba presente un novo estudante checo de fenomenoloxía chamado Jan Patocka, que, meses despois, organizou na mesma cidade o seu propio ciclo de conferencias, no que repetiu as ideas de Husserl sobre Europa. Patocka, que naquel entón non tiña aínda 30 anos, é unha das figuras máis interesantes e inxustamente esquecidas da filosofía europea. Estudou na Universidade de Praga, pero o nazismo e (a partir de 1948) o réxime comunista impedíronlle terminar os seus estudos. Os seus libros son, sobre todo, transcricións de relatorios para seminarios privados, que máis tarde se traduciron ao francés. Un dos tropos intelectuais característicos de Patocka era o regreso constante á conferencia de Husserl sobre Europa. Compuxo unha colección de textos titulada Platón e Europa, e outra chamada A idea de Europa: un poema. Os seus escritos políticos, recollidos nunha antoloxía en francés co título Liberdade e sacrificio, inclúen varios fragmentos sobre Europa. E, dunha maneira tranquila, a súa propia vida reflicte con gran exactitude a expresión de Husserl 'o heroísmo da razón'. Patocka foi, xunto con Václav Havel e Jiri Hajek (ministro de Exteriores durante a breve Primavera de Praga), un dos asinantes da Carta 77, o movemento dos intelectuais disidentes en Checoslovaquia. Jan Patocka morreu o 13 de marzo de 1977, aos 70 anos, despois de ser duramente interrogado pola policía comunista durante 10 horas. O día do seu funeral, os helicópteros da policía sobrevoaron o cemiterio para evitar que a xente acudise á cerimonia. Pecharon todas as florarías de Praga para que ninguén puidese comprar flores e polas na súa tumba. Unha metáfora, na miña opinión, chea de forza. Pensar que este filósofo que, de mozo, asistiu en Viena a aquela serie de conferencias sobre a loita espiritual e filosófica pola supervivencia de Europa -a loita contra a barbarie e a morte da vida espiritual- morreu durante un interrogatorio da policía, e que pecharon todas as florarías mentres lle enterraban... é verdadeiramente tremendo.

Weimar e Buchenwald: Europa contra Europa. Tomemos agora outro camiño para desentrañar o que me parece esencial na cultura espiritual de Europa. Weimar, unha pequena cidade alemá cunha longa e importante historia político-cultural, é un dos lugares máis apropiados, talvez, para inspirar unha meditación sobre Europa, ou mesmo o mundo. Nunha illa situada no río que sae desde o terraplén onde se atopan as murallas da vella cidade, atopamos a casa de verán e o xardín que pertenceron a Goethe. Alí, rodeados de recordos daquel home que foi un gran europeo, un dos defensores do seu cosmopolitismo no sentido máis profundo, podemos reflexionar sobre o que foi de Europa. é un lugar extraordinario, desde logo. Porque Weimar non só foi a 'capital cultural de Europa' en 1999, unha cidade na que aínda se pode ir desde esta casa de verán a visitar os arquivos de Schiller ou Nietzsche; ademais está a poucos quilómetros do que foi o campo de concentración nazi de Buchenwald. Unha proximidade estraña e, á vez, moi instructiva. Esta circunstancia sérvenos como unha especie de 'atallo' para abarcar a historia política e cultural de Alemaña. Nos anos vinte, Weimar foi o lugar no que, só por segunda vez na historia do país, a Asemblea Nacional Alemá reuniuse co fin de tentar elaborar unha Constitución para o que acabou sendo a República de Weimar. Os delegados tentaron crear un sementeiro de democracia parlamentaria que, ao final, os nazis destruíron e enterraron baixo os seus osarios. Agora que tanto a República de Weimar como o campo de Buchenwald desapareceron, podemos empezar a ver o que significa Europa; algo construído precisamente contra o fascismo e contra o estalinismo. Este aspecto era xa totalmente visible en 1937, cando os nazis puxeron Buchenwald en marcha. Ao principio, encheuse coa oposición política alemá, os comunistas e socialdemócratas. Despois, está claro, converteuse nun campo internacional no que estaban representados todos os pobos de Europa. Pero non era un campo de exterminio, como Auschwitz ou Birkenau. Non tiña cámaras de gas. Era un campo no que se destruía á xente co traballo forzado, non mediante a eliminación repentina. O campo pechouno o Terceiro Exército norteamericano, dirixido polo xeneral Patton, e en xuño de 1945 estaba baleiro. Pero en setembro daquel mesmo ano volveu abrirse como campo especial baixo a autoridade das forzas soviéticas, e houbo que esperar a 1950 (tras a creación da República Democrática Alemá) para que pechase definitivamente e se convertese nun lugar de recordo. Por conseguinte, trátase dun sitio cheo de significado. Nel álzase un museo do nazismo. Pero hai que ler nos carteis das mostras con gran coidado se non se quere saír coa impresión de que o campo o liberou o Exército Vermello, e non os norteamericanos. De forma que agora existe outro museo máis pequeno xunto ao primeiro, que conta a historia do campo soviético. En Buchenwald temos a historia de Europa nun impresionante resumo, a historia da Europa contra a que se constrúe a Europa de hoxe.

Londres: Orwell redescubre a democracia. Debemos dar un último rodeo por Londres. George Orwell (cuxo verdadeiro nome, como saben, era Eric Blair) loitou en España, nunha Brigada Internacional relacionada coa extrema esquerda europea -unha agrupación diametralmente oposta ao estalinismo-, cuxa representación local era o Partido Obreiro de Unificación Marxista (POUM). Plasmou a súa experiencia nun libro fantástico, Homenaxe a Catalunya. A mediados de 1940 comezou outro libro extraordinario, O león e o unicornio, que terminou en 1941, xusto antes de que os nazis invadisen a Unión Soviética. Orwell, internacionalista e marxista de extrema esquerda, inimigo do estalinismo e acosado a diario polas incursións aéreas da Luftwaffe ('Mentres escribo, uns seres humanos moi civilizados voan sobre a miña cabeza e tentan matarme'), reaccionou de forma sorprendente: propúxose redescubrir Inglaterra. O león e o unicornio é un libro pioneiro, no que reclama un sentido de identidade nacional alguén que se viu empuxado ao radicalismo extremista precisamente polo seu internacionalismo (un dos motivos da súa oposición ao estalinismo era que abandonara a idea internacionalista para dedicarse a construír 'o socialismo nun só país'). Desde a perspectiva actual, o encontro de Orwell con Inglaterra é un redescubrimiento non só da identidade, senón tamén da democracia liberal, por parte dunha persoa que procedía dunha posición marxista. Porque hai que explicar que a democracia liberal non só estaba no punto de mira de fascistas e nazis, senón tamén da extrema esquerda. Era unha democracia anquilosada, manchada polo 'pensamento xudeo-bolxevique', e que tiña inimigos en ambos os bandos. De forma que, hoxe, o ensaio de Orwell parece ter tamén como tema esencial a democracia, como condición previa universal das sociedades occidentais. Quizais debería empezar por aquí. Pero vou terminar con iso, ou volverei comezar.

Porque en Europa, hoxe, está moi claro que a unidade europea só pode fundarse na razón democrática, os principios da democracia e a certeza dos seus valores. Moitos intelectuais de Occidente afán pór en dúbida ou denigrar o carácter universal da democracia. No seu lugar, prefiren defender os valores locais da vida comunitaria, a calidez e o apoio existentes nesas comunidades, a comunidade en si. Con todo, na Europa que estamos a construír, os principios básicos de Orwell, universalistas e democráticos, poden trasladarse aos valores locais de moitas maneiras. E, sobre esta base, está perfectamente claro que a unidade de Europa, hoxe, só pode construírse a través da diversidade. Existe quen afirma, cunha ecuanimidade extraordinaria, que Europa debe ter unha única lingua, como o latín medieval na Idade Media. Na miña opinión, iso sería un desastre. Equivalería a renunciar á nosa historia e as nosas raíces comúns. Algúns partidarios desa medida están convencidos de que o francés é o único idioma que merece ocupar esa posición, debido á súa claridade, a súa capacidade de abstracción e a súa precisión. Pero a base democrática de Europa debe construírse partindo do coñecemento de varias linguas, non coa imposición dunha nova lingua franca. A diferenza doutras rexións do mundo, Europa ten a oportunidade de recorrer a unha gran variedade de linguas e culturas, e iso é unha enorme vantaxe lingüística. (O idioma máis falado no mundo é o chinés). Agora ben, entre elas dispón de catro linguas intercontinentais, se non universais: inglés, español, portugués e francés. Voume a permitir outro instante de chauvinismo para dicir que a única lingua que se atopa irresistiblemente en expansión no mundo actual é o español. O inglés tamén se estende, pero vai moi por detrás. O español mesmo compite co inglés en Estados Unidos, que constitúe o bastión da lingua inglesa no mundo actual. Por tanto, con catro linguas universais en Europa, temos a posibilidade de construír o carácter espiritual europeo a través da diversidade e o respecto cultural, o coñecemento e a práctica de todas as linguas e culturas. Hoxe, a unidade europea ten que adquirir sentido a través da súa diversidade cultural na teoría e a práctica: e iso significa que todo o mundo, en Europa, fale polo menos dúas linguas europeas.

El Pais - 15.03.2002