Europa avanza sonámbula cara ao declive

Por Timothy Garton Ash

22/05/2010

Pode rescatarme alguén do europesimismo? Había décadas que non me sentía tan deprimido sobre a situación do proxecto europeo. A eurozona está en perigo de morte. A política exterior europea avanza ao paso dun caracol bébedo. O poder estase a trasladar a Asia. Os motores históricos da integración europea non funcionan ou están resoplando. Os líderes europeos reordenan as tumbonas no Titanic, mentres dan leccións de navegación oceánica ao resto do mundo. A crise da eurozona non fixo máis que empezar. Aos mercados de débeda non lles convenceu nin sequera o rescate "decisivo e esmagador" de Grecia a semana pasada. O único que lles animou un pouco foi a vontade do Banco Central Europeo de empezar a comprar bonos do goberno da eurozona; pero aos gregos e os portugueses segue saíndolles moito máis caro pedir prestado que aos alemáns. Un destacado estratega do mercado de débeda dime que agora ve dúas alternativas: ou a eurozona avanza cara a unha unión fiscal, con maior perda de soberanía dos Estados membros e unha drástica redución do déficit imposta por esa limitación externa, ou algúns dos Estados membros máis débiles caerán en bancarrota, dentro da eurozona ou saíndose dela. Nese momento o capital fuxirá, aínda máis que até agora, dos débiles aos fortes, é dicir, da eurozona a outros lugares e, dentro dela, a Alemaña.
.

As repercusións políticas tanto nacionais como internacionais destas dúas vías son sanguentas (en Grecia, o son xa literalmente). As tensións nas sociedades europeas aumentarán, pero tamén entre uns Estados e outros. En especial, é inevitable que aumente o resentimento con respecto de Alemaña, a potencia central do continente, faga o que faga: tanto se impón unhas condicións estritas para aceptar a unión fiscal, mentres financia o risco doutros gobernos, coma se deixa que Grecia e Portugal se vaian ao traste, co consecuente incremento da fuga de capitais cara a Alemaña. No mellor dos casos, se o vello modelo de avanzar na integración a base de crise, a base de responder os retos, volve funcionar, Europa estará preocupada por resolver os seus problemas económicos e financeiros internos durante anos. As grandes potencias do século XXI, as actuais e os emerxentes -Estados Unidos, China, Brasil e Rusia-, xa tratan as pretensións europeas de ser un actor importante no escenario mundial cunha actitude raiana no desprezo. O acordo mínimo logrado o ano pasado no cumio de Copenhague sobre o cambio climático, un tema no que Europa asegura estar en vanguarda, alcanzárono Estados Unidos, China, India, Sudáfrica e Brasil. Europa non estivo nin na sala de reunións.

.
Copenhague foi unha chamada de atención coa que Europa non se espertou. As dúas figuras que a UE escolleu para representala no mundo son practicamente descoñecidas fóra de Europa. Nunha reunión recente en St.Antony's College, na Universidade de Oxford, o columnista especializado en asuntos internacionais de The New York Times Thomas Friedman dixo con ironía que non sería capaz de recoñecer ao presidente do Consello Europeo "nin aínda que se me sentase no colo". A nova Alta Representante da UE para a política exterior e de seguridade, Catherine Ashton, pode manexar con eficiencia a burocracia de Bruxelas, pero, cando se fala cos funcionarios do sector alí, dáse un de conta do difícil que vai ser construír un servizo exterior europeo. Pequín, Moscova, Nova Deli e Washington non están a esperar con ansiedade. Para eles, a vida está noutra parte. Os Estados Unidos de Barack Obama está preocupado pola súa propia construción nacional, e logo por Oriente Próximo e China. O novo primeiro ministro británico recibiu unha chamada telefónica do presidente e unha referencia eloxiosa á "relación especial", pero Obama non ten ningún apego sentimental ao Vello Continente. A súa pregunta a Europa é: "Que podedes facer hoxe por nós?".

.

As novas xeometrías do poder mundial descríbense con siglas como BASIC (Brasil, Sudáfrica, India e China), BRIC (Brasil, Rusia, India e China) e IBSA (India, Brasil e Sudáfrica). En parte é unha forma de adiantarse a acontecementos que quizais non se produzan, pero no mercado da xeopolítica, como nos mercados financeiros, as expectativas son tamén realidades. A Unión Europea segue sendo a maior economía do mundo. Posúe enormes recursos de poder duro e brando, moi superiores aínda aos das grandes potencias emerxentes. Pero a tendencia non lle favorece, e non emprega nin moitísimo menos todo o peso que ten. Se aínda quere influír no mundo e beneficiar aos seus cidadáns, debe estreitar a diferenza entre as súas posibilidades e a súa poder real. Pero non o está facendo. Por que?

.

A partir de 1945, durante máis de 50 anos, houbo cinco grandes forzas que impulsaron o proxecto europeo. Eran as seguintes: o recordo da guerra, un recordo persoal moi inspirador que se prolongou até a xeración de Helmut Kohl e François Mitterrand; a ameaza soviética contra Europa occidental e o desexo dos pobos do centro e o leste de Europa de escapar do dominio soviético cara á liberdade e a seguridade; o apoio estadounidense á integración europea, como reacción a esa ameaza soviética; a República Federal de Alemaña, que quería rehabilitarse tras o nazismo dentro da familia europea e obter o apoio dos seus veciños europeos á unificación alemá; e Francia, coa súa dobre ambición dunha Europa forte pero dirixida por Francia. Estas cinco forzas están hoxe desaparecidas ou enormemente debilitadas. En cambio, temos unha serie de novos argumentos para xustificar o proxecto. Estes argumentos son os retos de alcance mundial -como o cambio climático e o sistema financeiro globalizado- que teñen repercusións cada vez máis directas nas vidas dos nosos cidadáns e a aparición das novas grandes potencias dun mundo multipolar. Nun mundo de xigantes, é útil ser un xigante. Pero un argumento, un fundamento intelectual, non é o mesmo que unha forza impulsora emocional, baseada na experiencia persoal directa e o sentimento dunha ameaza inminente. Na Europa de hoxe non temos esas cousas. Desde o punto de vista do nivel de vida, da calidade de vida, a maioría dos europeos está mellor que nunca. Non se dan conta de até que punto teñen que cambiar radicalmente as cousas para que nada cambie.

.

Faría falta un novo Winston Churchill para explicar isto a todos os europeos, coa poesía daquel "sangue, suor e bágoas". No seu lugar, temos a Angela Merkel, Nicolas Sarkozy, Silvio Berlusconi e agora David Cameron. A nova coalición liberal conservadora de Reino Unido está a dar uns primeiros pasos construtivos e alentadores en Europa. O martes, o novo ministro de Facenda, George Osborne, tragouse a directiva proposta en Bruxelas sobre fondos de risco con toda a elegancia dun viaxeiro da Inglaterra victoriana cando tiña que comerse un prato de ollos de cordeiro na tenda dun beduino (o Goberno británico confía aínda en lograr que a directiva se modifique no Parlamento Europeo). O xoves e o venres, Cameron dedicou a súa primeira viaxe ao estranxeiro como primeiro ministro a visitar aos seus novos colegas en París e Berlín. Pero, aínda que Reino Unido non sexa o freo europeo que lle gustaría á maioría dos membros conservadores do Parlamento, tampouco vai ser o motor.

.

De onde vai xurdir, entón, o dinamismo? Non o sei. Non o vexo. É verdade que sufrimos moitos brotes de europesimismo noutras épocas; existen desde que teño memoria. E todas as veces, Europa levantou o ánimo e deu outro paso adiante. Os rivais mundiais de Europa teñen os seus propios problemas. De aquí a 10 anos, é posible que os historiadores se rían do europesimismo de 2010. Pero só se Europa espértase e incorpórase ao mundo no que vivimos.

Esperta, Europa!

Ai, Europa! Por Camilo Nogueira

Por Camilo Nogueira

Dizia Zygmunt Bauman em Europa. Una aventura inacabada que “o passado pirómano da Europa pode ser causa válida de uma comprida reflexão e de sentimentos de culpa, mas os dedos chamuscados bem podem constituir uma vantagem. Podem evitar-lhe a tentação de jogar com lume e de amorear bocois de pólvora”. Com Étienne Balibar concordava em que trás centos de anos de matanças religiosas, étnicas, tribais de raça ou de classe, de cruzadas santas e profanas que com o passo do tempo se parecem demasiado a fratricídios, chegou o tempo do acordar que as guerras não são permisíbeis na acção política. Um momento no que as preocupações e os esforços internos de Europa empatam com a lição cada vez mais óbvia da interdependência humana; no que a crescente consciência da realidade e as barbáries da história colonial converge com o poderoso processo de hibridação e multiculturalismo que depois da longa relação com o resto do mundo está transformando a Europa, levando-a a admitir que os outros constituen um componente necessário da sua identidade. Para el, é ainda possível a solidariedade mundial e a criação de um marco no que acomodar a variedade de formas de vida humana para se relacionarem pacificamente, sendo isto um assunto de vida ou morte tanto para os que passam necessidades como para os que estão sobrados de recursos. “Graças a sua história singular, Europa encontra-se em melhor situação que nengún outro sector da humanidade” para insistir em que para viver juntos num planeta de interdependências, não existe mais alternativa viável e plausíbel que o direito a uma vida segura e digna, posto que a segurança e o bem-estar de uma parte do mundo não se pode conseguir se não é para todos.

Sem deixar de lado os fratricídios “tão injustos e ruíns e pouco heróicos como crueis e ferozes” que fazem parte da história do continente, Bauman formulou uma visão complementar, achando que a identidade da Europa sempre respondeu à tendência a ir correndo detrás de uma identidade que se mantinha teimudamente por diante dos seus perseguidores. Estaria sempre pugnando por achegar-se a um estado que acreditava bó e desexábel, definindo-se mais que por qualquer outra das suas características, polos valores que os europeus apreciam, adquirindo o seu sentido só se incluem a todo mundo e se aplicam à humanidade no seu conjunto.

Tzvetan Todorov, em Lê noveau desordre mondial, situou os valores dessa identidade na racionalidade, a justiça e a democracia. A racionalidade, apesar dos actos irracionais que cobrem a sua história, indo a Europa que existe por detrás da que quereria ser, permanecendo duradoiramente a crítica e o descontentamento. A justiça, que mostra o seu verdadeiro valor quando se utiliza contra os veredictos da razão do momento e revela a sua verdadeira força quando a sociedade é acusada de injustiça, inequidade, favoritismo, falcatruadas ou tendenciosidade, sendo a sociedade justa quando não se cré suficientemente justa. A democracia, com a consciência de uma sociedade autónoma ter como sustento a vontade dos seus membros vivos, significando que a tarefa do cidadãos nunca está completa e que “a democracia se fundamenta na liberdade dos cidadãos e estes baseiam a sua confiança em serem livres.

Ao igual que as instituições estatais, a UE evoluiu guiada por valores e interesses concretos e sujeita à incerteza sobre o final da aventura. Para alumiar o sentido do caminho e os objectivos e resultados da construção, Bauman para mentes em Reinhard Kosseleck utilizando a metáfora do porto de montanha: “como os nossos ancestros há três séculos estamos na costa arriba de um porto de montanha polo que nunca subíramos, de maneira que não temos ideia de que tipo de vista teremos ao chegar ao cume. Só quando cheguemos (se o fazemos) e vejamos a paisagem do outro lado será o momento de mover-nos, mais que empurrados, atraídos cara adiante polas visões, os propósitos e os destinos que escolhimos”. Nen siquer temos os conceitos com que expressar o que esperamos, formando-se com a prática da escalada e não antes, sem que isto queira dizer que os escaladores devam deter-se. No caso dos europeus, rematava, “é mui pouco provável que que se detenham” conhecendo esperanças “que não são em absoluto vás, que estão enraizadas na sua vida diária e que se manifestam de maneira mais temível nos momentos de crise”, lembrando as manifestações de 15 de Fevereiro de 2003 contra a guerra de Iraque. Só assim se poderan manter os valores que alumian as ambições e as búsquedas da Europa, dixo lembrando a Kafka quando deixou escrito sobre o porvir, a modo de premonição, advertência e estímulo, que se entras na casa e percorres corredores, abres portas, sobes pisos, “e não encontras nada”, deves esforçar-te e seguir subindo a escada: “entanto que não deixes de subir não se terminam os degraus: crescem baixo os teus pés que sobem”.

Neste momento de crise global provocada pola política económico-financeira e o militarismo impostos desde Washington e Wall Street, quando desde campos muito diversos e contraditórios o posto em causa não são esses centros de poder senão, paradoxalmente, o modelo de convivência da UE e mesmo o seu carácter de primeira potência económica mundial, é bó lembrar a esperançada ânsia de Jürgen Habermas reclamando em Ay, Europa! uma União política que não deixe “o campo livre à dinâmica dos mercados desatados”, numa simples zona de comércio livre, e disponha da capacidade para tomar decisões na política exterior, desempenhando junto com os demais actores mundiais um papel na cena internacional, no marco da ONU, desprendendo-se de EEUU, o “sócio superior”, e permanecendo fiel a suas ideias sobre o direito internacional.

A creación dun "eurocaos"

Por Paul Krugman, profesor de Economía na Universidade de Princeton e premio Nobel de Economía 2008. © 2010 New York Times News Service.

Ultimamente, as noticias financeiras han estado dominadas por crónicas de Grecia e doutros países da periferia europea. E con razón. Pero inquietoume a información que se centra case exclusivamente nas débedas e no déficit europeos, co que dá a impresión de que todo se reduce ao malgaste gobernamental (o cal lle dá a razón aos nosos falcóns do déficit, que queren recortar drasticamente o gasto a pesar de enfrontarnos a un paro masivo e pon a Grecia como exemplo do que pasará si non o facemos). Pero a verdade é que a falta de disciplina fiscal non é a única, nin a principal, fonte de problemas de Europa, nin sequera en Grecia, cuxo Goberno, efectivamente, si foi irresponsable (e ocultou a súa irresponsabilidade con contabilidade creativa). Non, a verdadeira historia que está detrás do eurocaos non se basea no malgasto dos políticos, senón na arrogancia das elites; concretamente, as elites políticas que instaron a Europa a adoptar unha moeda única moito antes de que o continente estivese preparado para un experimento deste tipo. Fijémonos no caso de España, que en vésperas da crise parecía ser un cidadán fiscal modelo. As súas débedas eran baixas: un 43% do PIB en 2007, en comparación co 66% de Alemaña.

Tiña superávit orzamentario. E a súa regulación bancaria era exemplar. Pero co seu clima cálido e as súas praias, España era tamén a Florida de Europa e, do mesmo xeito que Florida, experimentou un enorme auxe inmobiliario. O financiamento deste boom proviña principalmente do estranxeiro: houbo entradas xigantescas de capital procedentes do resto de Europa, en especial de Alemaña. A consecuencia foi un crecemento rápido combinado cunha inflación significativa: entre 2000 e 2008, os prezos de bens e servizos producidos en España aumentaron un 35%, en comparación cun incremento de só un 10% en Alemaña. Debido á subida dos custos, as exportacións españolas foron perdendo competitividade, pero a creación de emprego seguiu sendo forte grazas ao boom inmobiliario. E entón estalou a burbulla. O paro en España experimentou un drástico repunte, e o orzamento incorreu nun profundo déficit. Pero a avalancha de números vermellos -que estivo provocada en parte pola forma en que a depresión reduciu os ingresos e en parte polo gasto de emerxencia para limitar os custos humanos da depresión- foi unha consecuencia, non a causa, dos problemas de España. E non hai moito que o Goberno español poida facer para mellorar as cousas. O principal problema económico do país é que os custos e os prezos desmarcáronse dos do resto de Europa. Si España seguise tendo a súa antiga moeda, a peseta, podería remediar rapidamente o problema cunha desvalorización (por exemplo, reducindo o valor da peseta un 20% con respecto a outras divisas europeas). Pero España xa non ten o seu propio diñeiro, o que implica que só pode recuperar a súa competitividade mediante un lento e doloroso proceso de deflación. Agora ben, si España fose un estado de Estados Unidos e non un país europeo, a situación non sería tan mala. En primeiro lugar, os custos e os prezos non se haberían desmadrado tanto: Florida, que, entre outras cousas, podía atraer libremente a traballadores doutros estados e manter baixos os custos da man de obra, nunca experimentou nada remotamente parecido á inflación relativa de España. E en segundo lugar, España recibiría unha gran cantidade de apoio automático na crise: o sector inmobiliario de Florida pasou da expansión á recesión, pero Washington segue enviando os cheques da Seguridade Social e do Medicare. Pero España non é un estado de Estados Unidos e, por tanto, está metida nunha boa lea. Grecia, naturalmente, está nunha lea aínda peor, porque os gregos, a diferenza dos españois, foron realmente irresponsables desde o punto de vista fiscal. No entanto, Grecia ten unha economía pequena, cuxos problemas importan principalmente porque se están estendendo a outras economías moito máis grandes, como a de España. Así que a orixe da crise é a inflexibilidad do euro, e non o gasto financiado co déficit. Nada disto debería estrañarnos demasiado. Moito antes de que nacese o euro, os economistas advertían de que Europa non estaba preparada para unha moeda única. Pero fíxose caso omiso destas advertencias e produciuse a crise . E agora que? A disolución do euro é practicamente impensable, por meros motivos prácticos. Como di Barry Eichengreen de Berkeley, un intento de reintroducir unha moeda nacional desencadearía ?a nai de todas as crises financeiras?. Así que non hai marcha atrás: para facer que o euro funcione, Europa ten que avanzar moito máis na unión política, para que os países europeos empecen a funcionar máis como estados de Estados Unidos. Pero iso non vai suceder de hoxe para mañá. O que veremos probablemente ao longo dos próximos anos é un doloroso proceso de remiendos: rescates acompañados de esixencias dunha austeridade desapiadada, e todo cun transfondo de desemprego moi elevado, perpetuado pola dolorosa deflación que xa mencionei. É un panorama feo. Pero é importante entender a natureza do fatal fallo de Europa. Si, algúns Gobernos foron irresponsables; pero o problema básico foi o orgullo desmedido, a arrogante idea de que Europa podía facer que funcionase unha moeda única a pesar dos fortes motivos que había para crer que non estaba preparada.

1989: Que celebramos?. Por Carlos Taibo

Por Carlos Taibo *

.
O desfondamiento da maioría dos sistemas de tipo soviético en 1989 foi unha sorpresa relativa. É verdade, si, que os sinais de crise que atenazaban, desde bastantes anos antes, a eses sistemas eran moi evidentes. Bastaba con botar unha ollada ao camiño das economías correspondentes para decatarse de que, lonxe de crecer, empezaran a asumir retrocesos notables que tiñan un rechamante colofón, por certo, e nun marco de fondísima crise social, en dous datos demográficos inapelables: un incremento na mortalidade infantil e un retroceso, en cambio, na esperanza de vida ao nacer.

O que ao cabo resultou ser unha sorpresa en 1989 foi, con todo, a escasa, por non dicir nula, resistencia exercida polo groso das burocracias dirixentes deses países cando os feitos encadeáronse en proveito de movementos populares dun e doutro cariz, máis ou menos apoiados, por riba, desde o exterior. Digámoslo doutra maneira: a corrosión dos grupos humanos dirixentes era tal que só en virtude dunha ilusión óptica cabía entender que aqueles estaban dispostos a xogarse o pelexo en defensa duns sistemas que, mortecinos, pouco ou nada tiñan de xenuinamente alternativos fronte ao capitalismo occidental.

O feito de que boa parte de quen estaban chamados a oporse aos cambios -conveñamos en que non faltaron quen quedaron á marxe do proceso- decidisen sumarse rapidamente ao carro do vencedor convértese, en paralelo, en suxestiva explicación de por que as transicións políticas operadas en 1989 foron, coa parcial excepción de Romanía, sorprendentemente pacíficas. O ano seguinte empezaron a chegarnos noticias que viñan ratificar o sentido do que estaba a ocorrer. Así, cando en países como Polonia ou Hungría saíron a poxa moitas empresas públicas, descubrimos -primeiro con algunha sorpresa, despois con inequívoca adaptación ao que ocorría- que en moitos casos quen procedían a adquirilas eran quen foran os seus directores na etapa soviética. Non se esqueza respecto diso que estamos a falar da elite dirixente dos vellos sistemas, que dispuña, por tanto, de activos nada despreciables e gozaba, ademais, dunha información privilexiada, de tal sorte que sabía á perfección cales eran as empresas rendibles e as que non, cales as que podían beneficiarse de privilexios monopólicos ou oligopólicos, cales as que tiñan garantidos as subministracións.

Admitamos que o ocorrido por aquel entón pode suscitar interpretacións dispares. Para uns foi unha bendición de Deus, na medida en que se reduciu sensiblemente a posibilidade de que o tránsito a un novo sistema fose violento ou, polo menos, manifestamente confrontacional. Para outros, pola contra, perfilouse naqueles meses o inicio dun pesadelo que nos feitos duraría até hoxe, da man de realidades nas que a burocracia reconvertida ao mercado amorearía o peor dos dous sistemas que até 1989 estiveron en colisión: a cobiza económica e o todo vale dos empresarios occidentais, e o autoritarismo descarnado dos burócratas orientais.

Por certo que todo o anterior ten un referendo interesante na condición de fondo do proxecto que, máis aló da retórica, abrazou o último presidente soviético, Mijaíl Gorbachov. Si liberámonos da visión edulcorada dos feitos que promoveron entón a maioría dos medios de comunicación occidentais, parece que sobran as razóns para concluír que o proxecto mestre de Gorbachov consistiu en rescatar da queima aos sectores máis espabilados, máis profesionalizados e máis tecnocratizados das burocracias dirixentes nos países da Europa central e oriental. A mensaxe era razoablemente clara: si, nun escenario de crise, cambian vostedes unha parte dos seus hábitos, eu encargareime de que conserven o groso dos seus privilexios.

Aínda que en condicións innegablemente distintas das imaxinadas por Gorbachov, ese proxecto saíu, ao cabo, adiante. Porque -e non nos enganemos-, a maior parte de quen dirixen hoxe os sistemas políticos e as empresas nos Estados da Europa central e oriental non son senón persoas que desempeñaron papeis prominentes nos sistemas de tipo soviético. A soa certificación de que isto é así ben podería convidarnos a afirmar que esa eclosión das liberdades e da democracia que tantos creen celebrar estes días á calor do vixésimo aniversario da desaparición do Muro de Berlín ten moito, moitísimo, de farsa.

* Profesor de Ciencia Política na UAM

Cuestión de foco. Por Xusto Beramendi

Por Xusto Beramendi*

.

Enfoquemos o vixésimo aniversario da caída do muro de Berlín cun teleobxectivo. Só vemos, como nas reportaxes das televisións nestes días, a cidade leda e luminosa, os fogos de artificio, os mandatarios desfilando para a grande ocasión, Sarkozy bicando a Merkel, non sabemos se para congraciarse con ela ou para fastidiala, e ata Zapatero, que pasaba por alí, co seu impostado sorriso de orella a orella. Todos contentos. Ampliáronse as liberdades, caeron as ditaduras comunistas de Europa, e con elas o gran atranco para que o capitalismo e as sociedades abertas puidesen espallar progreso e benestar por toda a humanidade. Que fermoso evento a caída do Muro! E realmente foi fermoso e bo para moitos. Case o fito inaugural dunha nova era.

Poñamos agora un obxectivo normal. Ampliamos o campo e vemos toda Europa. Luces e moitas sombras. No Oeste, poucas novidades, agás o maior peso de Alemaña pola súa reunificación e a ampliación masiva e imprudente da Unión Europea que a condena a ficar por moito tempo en mero mercado común, como querían ingleses e americanos. No Leste, a emancipación de moitas nacións oprimidas e o nacemento de novas democracias, a maioría falsas, fillas da voadura incontrolada das ditaduras soviéticas ou de «democracia» popular. Mais tamén a brutal desaparición dos vellos e deficientes sistemas de protección social, o incremento da fame e da mortalidade, a emerxencia dunha nova clase de ladróns-capitalistas, a eclosión das mafias que podrecen os Estados, as innumerables guerras entre nacionalismos, o regreso dos xenocidios.

E chega o turno do gran angular, de contemplar todo o planeta. Fóra de Europa, ¿que ven pasando logo da caída do Muro, con ou sen nexo de causalidade respecto desa caída? O capitalismo, libre de rivais, acelera a súa mundialización e leva ao paroxismo as súas tendencias especulativas ata provocar a máis grave crise mundial dende a de 1929; a sociedade da información consolídase e mundialízase tamén; algúns grandes países do Terceiro Mundo avanzan pero asemade se agranda a escala planetaria a distancia entre unha minoría asentada no benestar e unha inmensa maioría con máis fame, enfermidades e miserias que nunca; agrávase o problema da insostenibilidade medioambiental do progreso humano, debida tanto ó modelo actual de crecemento económico como á hipertrofia da poboación mundial; o mal comunista é substituído polo mal islamista, capaz de levar o terror e a morte ao corazón mesmo dos señores do mundo; e hai tantos ou máis conflitos e problemas importantes que daquela. E máis medo, máis inseguridade no futuro.

É todo isto culpa da caída do Muro? Non. Pero é. Visto con gran angular, ese episodio e as súas consecuencias directas non foron tan importantes como parecen vistos co teleobxectivo.

* Catedrático de Historia Contemporánea da Universidade de Santiago

Europa sen muro. Por Ramón Villares

Por Ramón Villares*

.

Sabemos que a caída do muro de Berlín foi algo imprevisto, pero non azaroso. Ningún imperio cae pola perda da ferradura dun cabalo. Foi un broche axeitado para cerrar o ciclo aberto en Sarajevo en 1914. Entre Bosnia e Brandeburgo, dous feitos locais que marcaron a historia do mundo no século pasado. Co magnicidio de Sarajevo «apagáronse as luces de Europa», que ficou ás escuras nunha cruenta e longa guerra. Acendéronse de novo despois do 9 de novembro de 1989? En primeiro termo, acendéronse para a propia Alemaña, un país de contrastes construído entre a soberbia do triunfador e o medo de quen se sente ameazado polos seus veciños orientais e occidentais. Un dos seus fitos máis dramáticos tivera lugar outro 9 de novembro, en 1918, coa derrota militar e a proclamación dunha república. Dende aquela, Alemaña foi sedución (Weimar), tormento (Terceiro Reich) e pesadelo para toda Europa. O derrubamento do Muro, setenta e un anos despois, cancelou aquela escisión entre as dúas Alemañas e colocou o país xermano de novo no centro do continente, como fóra en tempos a vella Prusia.

Por iso tivo tal eco europeo o episodio berlinés. Europa fóra un tempo o centro do mundo, cuns imperios rutilantes e gobernantes confiados que navegaban polas augas da política e da diplomacia como no Titanic. Pero chocaron co bloque de xeo de dúas grandes guerras que desprazaron o centro de gravidade do mundo cara a nova potencia mundial que é EE.?UU. O prezo a pagar foi a dependencia económica e a división do continente cunha «cortina de aceiro» que se estendía deste Stettin ata Trieste. A construción do muro de Berlín non se entendería sen esta escisión da Mitteleuropa e sen a existencia da URSS, a potencia que máis sangue verteu para derrotar ao nazismo alemán. A caída do Muro berlinés veu cancelar un «curto» século XX que tivera a Alemaña e, en xeral, ao continente europeo como o principal teatro de operacións da historia mundial, con dúas guerras devastadoras, moitas ditaduras políticas e algunhas indignidades morais.

Na aparición e desaparición do Muro berlinés tiveron moito que ver as dúas grandes potencias mundiais desde 1945. Coa implosión do bloque socialista comandado pola URSS, abriuse unha nova dinámica para a xeopolítica mundial, na que cada vez resulta máis determinante o papel de China. Pero tamén se abriu un grande reto para Europa porque, liberada da presión da URSS e de EE.UU., ten a obriga por primeira vez na súa historia de ser o continente da diversidade e da pluralidade sen ter que renunciar a unha identidade compartida e mesmo a unha política común, que se coloque nun escenario postnacional. Os pasos dados nestes vinte anos, sen que inviten a un optimismo acrítico, permiten pensar que non se van repetir os erros do pasado. Un dos máis rechamantes, o propio muro de Berlín, do que tamén se podería dicir que «nunca máis».

*Presidente do Consello da Cultura Galega e catedrático de Historia Contemporánea da Universidade de Santiago de Compostela USC

En vinte anos?

Tomando como base os datos de crecemento da tasa de fecundidade, o video expón que o islam será maioritario na Unión Europea en 20 anos.

Europa e os palestinos. Por Manuel Reyes Mate

Por Reyes Mate, filósofo. Premio Nacional de Ensaio 2009
El Periodico de Catalunya, 22/10/09
.

Rodríguez Zapatero quere «mollarse pola paz» en Oriente Próximo desde o seu posto de próximo presidente da Unión Europea. É unha boa noticia, porque esa zona do mundo, sobre todo Palestina, é un enclave da paz e da guerra mundial. Pero é ademais unha obriga para un dirixente europeo, sobre todo se é español. Moito peso gañará a diplomacia española se pon ao choio coa mentalidade de que ten unha responsabilidade especial con esa terra de conflitos e non coa de quen ten receitas máxicas para resolver unha disputa envelenada. España debería lembrar, en efecto, que o pobo xudeu viuse obrigado a volver a súa terra na Palestina cando chegou á conclusión de que non podía vivir pacíficamente no seo doutros estados porque neles non había lugar para un pobo diferente. Como dicía o filósofo xudeu Moses Mendelssohn, durante séculos ou milenios o ideal xudeu de existencia era a diáspora, é dicir, a renuncia expresa a un Estado propio e a vontade de vivir pacíficamente con outros pobos.
.
Unha vez tentaron construír un Estado á altura dos seus ideais relixiosos e o experimento saíu mal porque aquilo acabou en teocracia. Iso e a experiencia dos diferentes exilios levoulles ao convencemento de que a forma apropiada de ser eles mesma era vivir sen Estado, mesturados con outros pobos. Da fecundidade desa concepción diaspórica da vida dá fe a historia de moitos pobos, empezando polo noso. Pero Europa non estaba polo labor. Os estados modernos sentían máis seguros se descansaban sobre unha unidade e uniformidade cultural ou relixiosa. E pasou por todas as partes o que ocorreu na España de 1492: que foron expulsados de terras nas que levaban séculos. É verdade que se lles deu a oportunidade de quedar se se convertían ao cristianismo, pero como ese proceso de asimilación relixiosa non podía borrar nin a súa lingua, nin a súa cultura, nin a súa memoria, pasouse á fase de considerar máis importante beber viño, comer porco ou engadir morcilla ao cocido que crer que Xesús era Deus. É dicir, dábase máis importancia á liñaxe que á sinceridade da conversión.
.
O concepto de pureza de sangue non o inventaron os nazis. Séculos antes de que unha quincena de segundoxénitos nazis, capitaneados por Heydrich e Eichmann, decretasen en Wannsee a «solución final», é dicir, o exterminio industrial do pobo xudeu, a Inquisición española perseguía sen descanso cada pinga de sangue xudía impura. Con razón puido dicir Franco, en 1942, cando o triunfo nazi parecía asegurado, que "o mundo danos agora por fin a razón e despois de catro séculos os maiores políticos adoptan o consello dos nosos Católicos Soberanos". Consígnaa nazi de Non podedes vivir -e por iso tiñan que morrer- é a lóxica secuencia doutra consigna, abanderada por España, que dicía «non podedes vivir entre nós», nin sequera como conversos, porque tiñan sangue impura. Esta consigna, aplicada pola maioría de estados europeos, explica a experiencia do pobo xudeu en Europa. Non se lles deixou vivir e tiveron que buscarse pola forza un lugar na súa terra ancestral na Palestina, orixinando un conflito que segue esperando unha solución. Claro que o sionismo que vertebrou a idea dun pobo con Estado non se explica suficientemente coa dura experiencia histórica. Hai outros factores, pero esa experiencia xogou un papel decisivo no éxito da idea. A historia demostra que ese conflito é, en boa parte, noso. Somos nós, os europeos, quen o creamos na súa orixe, por iso somos responsables.
.
Esta conciencia da responsabilidade histórica non basta, desde logo, para resolver os problemas que están en xogo, pero pode dotar ao representante europeo dunha autoridade da que carece. Hai que renunciar ao papel de xuíces que poden dar leccións de moral ao prezo de esquecer a historia que temos por detrás. Por suposto que podemos e debemos denunciar os abusos que poida cometer o Goberno de quenda, pero non desde a superioridade moral, coma se aquilo non fose connosco. Estamos obrigados a ligar a crítica a outros coa autocrítica sobre nós mesmos. É indubidable que Europa goza de escaso crédito entre os israelís. Avala o descrédito toda unha historia de antixudaísmo da que España e Alemaña foron actores principais, aínda que non únicos. O presidente Zapatero deberá tela moi presente se quere ser eficaz nas súas xestións diplomáticas e non fiarse nin do seu optimismo antropolóxico, nin da súa boa estrela, nin da oportunidade do momento. Ofrecerse para axudar sen ir dar leccións.
.
Dáse por feito, e está ben, a empatía co pobo palestino. O que está pendente é ver o conflito cos ollos do pobo xudeu, e iso mesmo para expresar amistosamente os desacordos. Esa mirada está cargada dunha historia que nos prohibe erixirnos en árbitros da situación. Temos que empeñarnos material e moralmente na solución do conflito entre israelís e palestinos coma se dun anaco da Unión Europea se tratase. E antes de falar hai que saber escoitar para poder entender algo dunha situación demasiado sometida a intereses ideolóxicos ou políticos de terceiros.

O “Informe Maalouf”: como a multiplicidade de linguas podería contribuír á consolidación de Europa

Vía prolingua.

.
Acabamos de subir á sección de documentos o interesante Informe Maalouf (PDF, 163KB), cuxo título completo é Un reto proveitoso. Como a multiplicidade de linguas podería contribuír á consolidación de Europa e que compila as propostas do Grupo de intelectuais en favor do diálogo intercultural creado por iniciativa da Comisión Europea o pasado ano.

O Grupo estivo presidido polo escritor Amin Maalouf e contou coas seguintes persoas: Jutta Limbach, presidenta do Goethe Institut; Sandra Pralong, experta en comunicación; Simonetta Agnello Hornby, escritora; David Green, presidente da EUNIC (Rede de institutos nacionais de cultura da Unión Europea), antigo Director Xeral do British Council; Eduardo Lourenço, filósofo; Jacques de Decker, escritor, secretario perpetuo da Real Academia de Lingua e Literatura francesas de Bélxica; Jan Sokol, filósofo, antigo Ministro de Educación da República Checa; Jens Christian Grøndahl, escritor, e Tahar Ben Jelloun, escritor.

O Grupo reuniuse en Bruxelas en tres ocasións, en xuño, outubro e decembro de 2007. O informe final foi redactado por Amin Maalouf inspirado nas ideas de todos os membros do Grupo e reflicte o contido dos seus debates.

Europa en 35mm

" Romeo, Julieta y las tinieblas"

DIRECTOR: Jirí Weiss

REPARTO: Ivan Mistrík, Daniela Smutná, Jirina Sejbalová.

Inclué un libreto de 16 páxinas con fotos, comentarios da rodaxe, etc.. SINOPSE: Jirí Weiss dirixe esta conmovedora versión da mítica historia de "Romeo e Julieta" coa que gañou a Concha de Ouro no Festival Internacional de San Sebastián en 1960. En tempos da II Guerra Mundial, mentres a cidade checoslovaca de Praga atópase ocupada polos nazis, un novo estudante checo atópase accidentalmente cunha fugitiva xudía á a que decide esconder de forma clandestina pondo en perigo a súa vida e a de todos os que lle rodean.

Este titulo atópase dentro da colección "Europa en 35mm" un proxecto videográfico que editará algúns pequenos tesouros do cinema europeo do século XX.

PREMIOS

- Concha de Ouro Festival Internacional Cinematográfico de San Sebastián

- Mellor director, Jirí Weiss, Festival Internacional Cinematográfico de San Sebastiám.

- Mellor guión Festival Internacional Cinematográfico de San Francisco (USA)

- Mellor película Festival Internacional Cinematográfico de Porreta-Terme (Italia)

Ano produción: 1960

B/N 93 mins

***

"La Tierra tiembla"

DIRECTOR: Luchino Visconti

REPARTO: Antonio Acidiacono, Giuseppe Arcidiacono, Giovanni Greco, Nellucia Giammona e Agnese Giammona.

SINOPSE: Unha das obras cumes do neorrealismo italiano que nos transporta durante a época de Mussolini a Acitrezza, un pequeno pobo costeiro siciliano no que vive un pequeno grupo de pescadores que traballan en exclusiva para uns almacenistas. Un día un deles, farto dos abusos aos que son sometidos, rebélase e decide plantar cara aos comerciantes.

Película galardoada co GRAN PREMIO INTERNACIONAL NO IX FESTIVAL DE VENECIA.

Italia. 1948

B/N 160 mins

Negro Leite do Alba

http://negroleitedoalba.blogspot.com/

A UE: un mediador ideal en Honduras

Por Susanne Gratius e Nils-Sjard Schulz

A Unión Europea, como principal doante de axuda ao desenvolvemento con que conta Honduras, podería xogar un papel moito máis relevante e activo na procura dunha saída para a crise que atravesa o país centroamericano. En breve podería quedar libre o posto de mediador en Honduras. Aumenta o descontento co labor da Organización de Estados Americanos (OEA) e do presidente costarriqueño, Óscar Arias, que deseñou o Acordo de San José para conformar un goberno de reconciliación. A pregunta é se a saída ao golpe de estado debe ser unha reconciliación ou se o que está en xogo é a democracia na rexión, moitas veces hipotecada polos pactos entre as elites para crear unha paz ficticia. Un candidato ideal para promover a institucionalidade democrática sería a Unión Europea, cun papel destacado de España como principal socio latinoamericano.

Sería unha oportunidade para retomar o histórico rol da UE en Centroamérica e de facer valer a súa influencia como doante en Honduras, país ao que en 2006 destinou 173 millóns de dólares (uns 121 millóns de euros), unha cantidade nada desdeñable na segunda nación máis pobre de América Latina. é certo que a Unión conxelou os seus fondos e os seus contactos diplomáticos, pero nin se produciu ningunha resposta política europea nin unha condena clara tanto do golpe de estado como das aparentes violacións dos dereitos humanos do ilexítimo goberno de Micheletti.

O conflito centroamericano nos 80 deu lugar ao proceso de San José -as conferencias entre Centroamérica, a UE e o Grupo de Contadora (Colombia, México, Panamá e Venezuela)- que inaugurou unha intensa relación entre Europa e o conxunto de América Latina. A mediación da Unión nesta zona, o seu firme apoio á paz e o deseño dunha política neutral segue sendo considerando como un dos poucos exemplos dunha exitosa actuación conxunta de Europa. No caso de Honduras, a política europea traduciuse na Declaración de Estocolmo, que guiou a reconstrución e transformación do país despois do furacán Mitch en 1998. Enfocada no desenvolvemento humano e a consolidación democrática, foi impulsada por Alemaña, España e Suecia, e supuxo o pistoletazo de saída para a coordinación da axuda baixo un ambicioso paraugas de metas políticas, sociais e económicas. Vendo esta longa traxectoria, como se pode explicar que a UE non tome cartas no asunto e só se limite a apoiar os esforzos doutros actores que achegan pouco ao reforzo da institucionalidad?

A pesar de que Fonduras non ten gran relevancia para a UE, recibiu moita axuda durante bastante tempo, aínda que parece que esta non contribuíu nin a desenvolver nin a estabilizar o país centroamericano. Suecia, que actualmente preside a UE, foi un dos principais doantes de América Central. A finais de 2010, Honduras e Nicaragua xa non contarán coa cooperación sueca nin coa súa excelente interlocución política. España está a empezar a substituír ao país nórdico como principal doante europeo e, con menor clarividencia, como socio político. No primeiro semestre de 2010, España asumirá a presidencia europea e organizará o próximo Cume entre a UE e América Latina que, entre outros asuntos, prevé a conclusión dun acordo de asociación con Centroamérica. O goberno español ha dado algúns pasos firmes fronte á crise en Honduras. Madrid suxeriu e conseguiu que a UE retirase os seus embaixadores en Tegucigalpa como resposta ao golpe de estado, aínda que nin Estados Unidos nin España atrevéronse a chamalo dese modo.

Non condenar o golpe contra un goberno democraticamente elixido, aínda que Manuel Zelaya tampouco destacase polo seu respecto institucional, crea un perigoso precedente nunha rexión cuxa historia está infestada de intervencións e ameazas militares. Sen dúbida, o panorama complícase pola crispación xerada ao redor do presidente venezolano, Hugo Chávez, que mobilizou desde o principio o seu maquinaría política rexional a favor do deposto presidente e aliado Zelaya. Pero haxa ou non interferido Chávez en Honduras, a intervención do Exército representa un suicidio democrático inaceptable que a UE debería condenar firmemente. Tendo en conta que un 70% dos hondureños son pobres, parte da axuda foi malgastada por unhas elites pouco interesadas na loita contra a pobreza Case trinta anos despois do conflito centroamericano, chegou o momento de reenfocar o camiño de paz e diálogo que a UE emprendeu xunto con Óscar Arias e outros. Os altos niveis de pobreza, a inxustiza social, a violencia diaria e a influencia do narcotráfico nuns Estados cada vez máis débiles sinalan que algo fallou neste proceso que a Unión apoiou mediante o diálogo e recursos masivos.

Tendo en conta que un 70% dos hondureños son pobres, parte da axuda foi malgastada por unhas elites pouco interesadas na loita contra a pobreza. A UE atópase con algunhas barreiras para a súa candidatura. Un problema que se repite en moitas outras crises é a diversidade de posicións no seo da Unión. Até agora, Francia, xunto a Brasil, foi o único país europeo que condenou claramente o golpe e pediu a restitución de Zelaya no poder. Alemaña non dixo nada. Cabe lembrar que o proceso de San José baseouse no consenso do tándem Alemaña-Francia que hoxe é moito menos visible. Isto, xunto á reducida influencia que exerce España na Europa dos 27, limita as posibilidades dunha actuación común. Negociar unha saída do labirinto hondureño é complicado. Nestes momentos, o retorno pacífico de Zelaya parece imposible e o seu terquedad non axuda. O actual Goberno non parece disposto a renunciar e tampouco xorde un terceiro actor que poida ofrecer unha saída. Deste xeito, os dous implicados están condenados a negociar unha solución no marco do Acordo de San José, recentemente apoiada polo Exército. A alternativa sería o imperio da inercia, é dicir, aceptar a situación de facto até as próximas eleccións presidenciais previstas para o 29 de novembro.

Este intermedio é breve pero decisivo. Sería unha mensaxe equivocada se EE UU e a UE chegasen a recoñecer o novo Executivo, porque os militares de calquera país latinoamericano sentirían chamados a intervir contra gobernos electos que consideran politicamente inoportunos. Sen dúbida, a recente visita oficial a Honduras de varios senadores republicanos estadounidenses abre graves interrogantes sobre a capacidade da Administración Obama de intervir no conflito. Neste sentido, Honduras ofrece unha excelente oportunidade para reafirmar aqueles valores que a UE ofreceu e que serviron para pór en marcha un proceso de paz que conduciu aos acordos Esquipulas I e II. Xunto cos seus socios latinoamericanos, a Unión Europea debería construír un Esquipulas III para emprender as reformas estruturais pendentes e reforzar as institucións. A crise no país centroamericano é emblemática para sinalar os graves problemas dunha subregión (coa excepción de Costa Rica) que non soubo construír sociedades postconflicto sustentables, senón que transformou as guerras políticas nunha espiral de violencia xeneralizada froito dunhas estruturas políticas, sociais e económicas moi débiles. Sendo a UE o seu principal doante, Fonduras e a súa vulnerable democracia é tamén o seu fracaso.

Tirado de: http://www.fp-es.org/la-ue-un-mediador-ideal-en-honduras

Chegou o momento da Historia para Europa

Por Timothy Garton Ash

O último ano foi testemuña da morte de tres pensadores europeos extraordinarios, que asumiron un profundo compromiso coa vida pública da súa época. Os libros que publicaron sobre historia, filosofía, socioloxía e política encherían varios andeis. En momentos cruciais, no 1956, 1968, 1989, o seu compromiso político axudou a construír a historia de Europa. Cada un deles tiña unha mente que era unha marabilla observar en acción, pero tamén unha personalidade rica, complexa e vital. Ademais de sentir a dor da súa perda, creo que a súa desaparición ten un significado máis amplo.

Con eles, desaparece a última cohorte de europeos que se formaron cos horrores da Segunda Guerra Mundial e a posguerra en Centroeuropa. Unhas persoas que entendían nas súas entrañas por que necesitamos unha Europa de liberdades e leis, porque, de adolescentes e mozos, foron testemuñas de todo o contrario. Agora, nós, os fillos dunha época máis afortunada, debemos soster esa Europa sen o impulso elemental que nace da experiencia persoal. Non é que falasen a miúdo nin de bo grao dos seus encontros xuvenís co mal. Máis ben ao revés. Facíano con pouca frecuencia e de mala gaña. De xeito que hai algunhas cousas, entre elas seguramente os peores horrores, que nunca saberemos... e que non temos dereito a saber. Sen embargo, nos seus últimos anos, si nos deixaron, en fragmentos autobiográficos e anacos de conversación, algúns atisbos do inferno do que naceu a Europa actual.

Quen viviu o peor foi o que deixou menos testemuño. Só en breves pasaxes e en conversacións infrecuentes con amigos próximos falou Bronislaw Geremek-historiador medieval convertido en asesor de Solidariedade e ministro de Exteriores de Polonia, que morreu nun accidente de automóbil o verán pasado - sobre a vida e a morte que presenciara de neno no gueto de Varsovia. "Pechei esa caixa con chave", dixo nunha ocasión, cando un entrevistador benintencionado llo preguntou. Nunha longa conversación autobiográfica, publicada en polaco hai un par de anos, Leszek Kolakowski-filósofo, historiador das ideas, analista, crítico e coautor do desmantelamento do comunismo, que morreu en Oxford a semana pasada -lembraba a súa experiencia da guerra na Polonia ocupada. Como o enviaran a traballar, a facer xoguetes de madeira, cando tiña 15 anos. Como, despois de que os ocupantes alemáns pechasen as escolas, educouse a si mesmo lendo nunha biblioteca medio saqueado. (Contaba, en broma, que da enciclopedia sabía todo da A, a D e a E, pero nada da B e a C, porque os campesiños locais colleran eses volumes para encender lume).

Relataba como viu cos seus propios ollos os cabaliños que seguiu funcionando na praza Krasinski de Varsovia mentres alí preto ardía o gueto e "no aire flotaban anacos carbonizados de roupa" (unha escena inmortalizada por Czeslaw Milosz no seu poema Campo dei Fiori). Como, cando vía un avión baixo, tiña a sensación instintiva - incluso cando era anciá e vivía en Inglaterra - de que en calquera momento ía a empezar a guindar bombas. E como os ocupantes alemáns de Varsovia detiveron e asasinaron ao seu pai no 1943. Curiosamente, foi o reticente e discreto alemán do norte Ralf Dahrendorf - o pensador social, político e educador xermano-británico, que morreu o mes pasado - quen deixou un testemuño máis amplo sobre eses anos en Europa.

O seu pai, un político socialdemócrata, foi detido pola súa participación no plan do 20 de xullo de 1944 para atentar contra Hitler e a duras penas conseguiu salvar a vida. Aos 15 anos, Dahrendorf incorporouse cuns compañeiros de colexio a un movemento de resistencia antinazi e foi detido pola Gestapo. (Os conspiradores, que eran moi estudosos, escribíanse mensaxes uns a outros en latín, coa idea de que os matons da policía secreta non poderían leros, pero a Gestapo atopou unha solución fácil: detiveron ao profesor de latín). Anos despois lembraba que aqueles 10 días de prisión incomunicada espertaron nel ese "anhelo case claustrofóbico de liberdade, esa resistencia instintiva a verme encerrado, polo poder persoal dos individuos ou polo poder anónimo das organizacións" que sería durante toda a súa vida a base da súa paixón pola liberdade.

Nunhas memorias escritas en alemán e tituladas Über Grenzen (que significa ao mesmo tempo "a través das fronteiras "e "sobre as fronteiras"), ofrece a visión inesquecible dun campo de prisioneiros da Gestapo a través dos ollos dun mozo de 15 anos. Nunha ocasión, aliñaron aos presos para que presenciasen a execución dun deles por roubar 200 gramos de margarina. Colgaron ao home, escribe Dahrendorf, "dunha forma terriblemente cruel e tivemos que contemplar a longa agonía". Aqueles tres mozos de talento excepcional podían moi facilmente acabar asasinados, botados á pira da tola autodestrución de Europa, como acabaron moitos dos seus amigos e familiares. Pero lograron seguir adiante, cunha vida longa e plena na que crearon unha obra de valor duradeiro.

Cada un deles contribuíu, con intelixencia, claridade, valor e sentido do humor, á Europa libre na que hoxe vivimos. Non crean que os tres profesores pensaban o mesmo da Unión Europea. Nin moito menos. Geremek era un auténtico entusiasta do proxecto de integración de Europa. Nunca esquecerei unha ocasión na que Bronek (como lle chamaban os seus amigos) virouse cara min nun corredor do Parlamento polaco e dixome: "Para min, Europa é unha especie de esencia platónica". Cría tanto no ideal coma na realidade. E acabou a súa vida como membro do Parlamento Europeo. Dahrendorf era sen dúbida o que no Reino Unido chamamos un "proeuropeo" e fora comisario, pero nos seus últimos anos empezou a criticar bastante como estaba evolucionando a UE. A súa Europa sempre foi unha Europa de liberdade, e esa era o criterio co que medía a Unión. Kolakowski era francamente escéptico ante o que consideraba tendencias homoxeneizantes do proxecto da UE. Aínda que recoñecía as claras vantaxes da Unión, tiña medo de que saísen perdendo a identidade nacional e a diversidade cultural. En moitas conversacións vespertinas en Oxford, adoitaba tomarme o pelo polo meu entusiasmo europeísta. O seu escepticismo podería atribuírse aos seus case 40 anos de residencia nas Illas Británicas, non sendo que non creo que o Reino Unido exercese nunca unha gran influencia sobre el. Pero si cría, cunha convicción apaixonada, que Europa central, desterrada tras o Muro de Berlín, debía incorporarse á gran familia da Europa libre, e contribuíu a esa fin, tanto co seu desmantelamento intelectual do comunismo como co seu pensamento estratéxico sobre como saír del.

Cando falamos de Europa, non estamos falando das institucións concretas de Bruxelas. Falamos da totalidade dun sistema legal, político e económico, unha forma de sociedade, un espírito ético, un compromiso, que, a través dunhas nacións europeas distintas, sitúan a dignidade e a liberdade individual do ser humano en primeiro lugar, no último e no centro. Esa é a Europa na que os tres crían e pola que loitaron. A miña conclusión é sinxela, aínda que nada fácil de trasladar á práctica. Na medida en que xa non podemos depender dos recordos persoais, nin sequera dos contactos directos coa última das xeracións da guerra, necesitamos que nas nosas escolas se ensine máis e mellor historia. Unha Historia para todos. Unha Historia que, para que resulte próxima, debe recorrer a experiencias humanas individuais. Un bo profesor podería empezar con estas tres: as de Bronek, Leszek e Ralf.

Lugares da memoria histórica de Europa

Por Simone Veil

.

Dentro de non moitos anos desapareceremos quen sufrimos a deportación aos campos de exterminio nazi. En Francia, creo que quedamos uns cantos centenares, pouco máis de 200 ou 300. Cando desaparezamos, haberá que atopar quen manteña esta memoria. Para min a deportación é unha obsesión permanente e ela contribúe á miña reflexión sobre a política, a sociedade e a vida en xeral; tamén sobre a solidariedade. Quen a sufrimos necesitamos falar diso, aínda que nada máis sexa para exorcizar esta terrible experiencia e evitar que se repitan os erros que conduciron a aquela traxedia. Lémbrese que cando os deportados volvemos ás nosas casas, tivemos que loitar para reconstruír a nosa vida, para crear ou volver crear un marco familiar.

En Francia 75.000 xudeus foron deportados; volveron 2.500. Hoxe, somos só uns cantos centenares; quédanos moi pouco tempo para transmitir a nosa memoria. Os historiadores deben ter en conta o relato persoal de quen fomos testemuñas porque non se dispón de elementos tan valiosos de información. Sorpréndeme que, desde hai poucos anos, o interese dos historiadores e dos escritores por coñecer as múltiples facetas da deportación dos xudeus foise ampliando máis aló dos países máis coñecidos, como é o caso de Alemaña, a outros, como Polonia e Ucraína, onde os xudeus foron detidos e asasinados antes de que se lles enviasen aos campos de concentración. As múltiples investigacións realizadas nos últimos anos e o testemuño escrito por moitos deportados confirman como aos xudeus chegados de toda a Europa ocupada enviábaselles directamente á cámara de gas e como se exterminaba deste xeito tan expeditivo aos nenos de menos de 15 anos e a moitos adultos de máis de 40 anos. Pero non eran os únicos. Recordo moi ben que, en maio e en xuño de 1944, 400.000 húngaros chegados directamente de Hungría foron obrigados polas SS a prolongar as ramplas que chegaban até os crematorios e a maioría, sen distinción de idade, sufriron aquela morte. Uns meses máis tarde, o 18 de xaneiro de 1945, cando o Exército Vermello achegábase a Auschwitz, os deportados, como eu mesma, como a miña nai e a miña irmá, saímos a pé e camiñamos durante máis de 70 quilómetros, no medio dun frío intensísimo. Moitos morreron de frío e de fatiga. Despois duns cantos días, fomos obrigados a montar en vagóns completamente abertos e así, desde a pequena cidade de Glavich, atravesamos unha gran parte de Alemaña, até chegar a Bergen-Belsen. Pero Auschwitz-Birkenau e Bergen-Belsen non eran os únicos lugares onde foron exterminados os xudeus. Houbo outros moitos campos de concentración nos que se gaseaba ás persoas inmediatamente. Existiron outros moitos pequenos campos de concentración, máis descoñecidos ou esquecidos, nos que 10 ou 15 persoas encargábanse de exterminar axiña que como chegaban. Houbo moitos exterminios que se fixeron in situ e esoutros exterminios, con moita frecuencia, ocultáronse.

Pasaron 60 anos durante os cales os acontecementos nos depararon moitas sorpresas e fixéronnos afrontar interrogantes que non imaxinaramos. Auschwitz, o maior campo de exterminio, o único no que se conservan pegadas visibles do exterminio, foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. Pero, ademais, exponse a conservación do propio sitio, das barracas, dos obxectos persoais das vítimas. Hoxe día é necesario que a Unión Europea decida renovalo para frear a súa destrución debido ao turismo de masas e ás condicións climáticas da rexión. Seica sexa necesario crear un Museo do Exterminio en Birkenau, onde se teñan en conta non só Auschwitz, senón tamén unha serie de lugares onde se fixeron exterminios e son menos coñecidos.

Pasaron os anos. A partir dos anos 50, aos poucos, foise conformando a unidade de Europa sobre a base da reconciliación, grazas ao esforzo inicial de persoas como Robert Schuman. Hoxe temos grandes perspectivas para reforzar todos xuntos o proceso de unidade. O Tratado de Lisboa non está lonxe. Con el van cambiar moitas cousas e en particular vai converter ao Parlamento Europeo nun órgano supremo. Pero debemos facelo con moita rapidez porque, se esperamos demasiado, non se logrará. Hoxe cabe esperar que de aquí a outubro o Tratado de Lisboa sexa finalmente ratificado e se leve inmediatamente á práctica. Finalmente, paréceme importante sinalar até que punto é importante o traballo que se está realizando en España neste sentido, con iniciativas como as levadas a cabo pola Fundación Academia Europea de Yuste, que se esforzan por organizar actividades de grande envergadura, coma o seminario doutoral en estudos europeos centrado nas Memorias e Lugares de Memoria de Europa, dirixidas á mocidade europea co ánimo de comprometerlles no proceso de construción europeo, que é a nosa gran esperanza.

El Pais - 09.07.09

Nota de Prensa da UIMP sobre o Seminario "Identidade Europea".

El curso Identidad europea, ciudadanía y globalización contará con la participación del ex presidente del senado italiano Marcello Pera

POLÍTICOS, ESCRITORES Y PERIODISTAS REFLEXIONARÁN EN VALENCIA SOBRE LA IDENTIDAD CULTURAL EUROPEA

(Valencia. 06.07.2009)- Han pasado dieciséis años desde que, con la entrada en vigor del Tratado de la Unión europea, se estableció la Unión Europea como organismo supranacional, a la vez que intergubernamental, que continuara la labor de cohesión que ya desarrollaban las Comunidades Europeas.
Sin embargo, la pluralidad religiosa, lingüística y cultural de sus veintisiete estados miembros, acrecentada por el fenómeno de la globalización y la fuerte inmigración, ha ido difuminando la idea de una conciencia europea, lo que puede explicar, quizás, el hecho de que el índice de participación en las últimas elecciones al Parlamento Europeo haya sido el más bajo de su historia (43,09%).
Del 8 al 10 de julio, un nutrido grupo de expertos procedentes de la política, el periodismo y la literatura reflexionarán sobre el concepto que actualmente se tiene de Europa, después de todos los cambios geopolíticos y económicos que se han producido tras el nacimiento de la UE. Será en la sede de la Universidad Internacional Menéndez Pelayo de Valencia, que, en colaboración con la conselleria de Inmigración y Ciudadanía de la Generalitat Valenciana y la delegación de Cultura del Ayuntamiento de Valencia, ha organizado el seminario Identidad europea, ciudadanía y globalización,
El curso está codirigido por la la filósofa y miembro del Consell Valencià de Cultura Rosa María Rodríguez Magda; el jefe de redacción de la revista Debats, Josep Carles Laínez y el politólogo, Alexandre del Valle.
Según Rodríguez Magda, el objetivo del seminario es interrogarse sobre lo que constituye la identidad cultural europea, y ello implica responder a las cuestiones: ¿hasta qué punto es determinante nuestro pasado greco-latino?, ¿qué lugar ocupan la tradición cristiana y la laicidad? ¿cuáles son los valores democráticos universales frente al relativismo multiculturalista? ¿cómo gestionar la diversidad ante el resurgir de los fundamentalismos? “No asumir una postura implica reducir a Europa a ser un mero continente sin contenido”.

Crisitiandad en Europa

Uno de los expertos invitados a participar en el seminario es el filósofo y político Marcello Pera, quien presidió el Senado italiano de 2001 a 2006., durante el segundo mandato de Berlusconi.
En 2004, Pera publicó Senza Radici (Sin raíces), en colaboración con Benedicto XVI- entonces todavía cardenal Ratzinger- , donde reivindicaba el origen cristiano de ideas como la igualdad o la dignidad de la persona y atribuía al relativismo que atenaza Europa la incapacidad de reconocer su identidad y defenderse de los males que la acechan, como el fundamentalismo y el terrorismo, a la vez que abogaba por la unión entre política y religión.
Pera, que se confiesa agnóstico, incide en la crisis espiritual de Europa en su ensayo Perché dobbiamo dirci cristiani (Por qué debemos llamarnos cristianos, 2008), una revisión del liberalismo cuyo prólogo firma el Papa y donde defiende que el Cristianismo ha de ser la base de la comunidad moral del continente.
Marcello Pera estará el 8 de julio en el Palau de Pineda de Valencia para disertar sobre Europa y la cristiandad.

Europa y Oriente Medio

Entrando de lleno en la problemática de la identidad cultural europea, desde una perspectiva global, se encuentra la tesis defendida por la escritora británica de origen egipcio Bat Ye´Or, que también participará en el seminario para hablar sobre las relaciones entre Oriente Medio y Europa.
Bat Ye´Or, pseudónimo de la escritora judía Giselle Littman, es conocida, entre otras cosas, por haber acuñado el término Eurabia, para referirse a una teoría geopolítica que augura una Europa en la que la cultura dominante ya no será occidental, sino islámica, y en la que la inmigración habrá multiplicado el número de adeptos musulmanes. Asimismo, Ye´Or ha conseguido reconocimiento mundial como pionera en el estudio de los dhimmis y de la Jihad.
Otra de las voces internacionales en el curso será la del profesor de Historia Moderna en la Universidad de Cassino y vicepresidente del Consiglio Nazionalle delle Ricerche, Roberto de Mattei, quien se ocupará de Europa: confines y raíces.

La cercanía del periodista

Conseguir la aportación crítica de alguien que sido testigo directo de acontecimientos importantes en la evolución de la Unión Europea y ha conocido de cerca las diferentes sociedades que la integran, así como la visión que de ella se tiene en otros continentes, ha sido la intención de los organizadores del curso al invitar a Alfonso Rojo, director de Periodista Digital y reportero curtido en múltiples conflictos como corresponsal de diferentes medios de comunicación.
Asimismo, otros periodistas y directores de medios examinarán los distintos aspectos que atañen a la pretendida unidad supranacional y supraestatal entre los países europeos en la era de la globalización, como el director de la revista Cuadernos de pensamiento político, Javier Zarzalejos., que se centrará en la Identidad poltica en España, mientras que de La identidad frente al otro se ocupará el redactor jefe de la revista Debats, Josep Carles Laínez.
Por otro lado, el periodista, escritor e historiador hispanoargentino Horacio Vázquez-Rial, autor, entre otros ensayos, de La izquierda reaccionaria (2003), cuestionará la repercusión de la herencia histórica en la construcción de la Europa moderna.

Geopolítica y globalización

Durante estas jornadas también habrá lugar para el debate en la mesa redonda Geopolítica y globalización, que compondrán el titular de derecho constitucional, Alexandre Català; el director del Diario Crítico, Jorge Mestre, y el experto en geoestrategia, Alessandro Morello, coronel de la OTAN, y el director general de Inmigración de la Generalitat Valenciana, Josep María Felip.


(Para entrevistas contactar con la jefa de prensa Nieves Pérez, 963869809, e-mail: nperez@uimp.es )

Seminario en Valencia sobre a identidade europea

7006 Identidad Europea

View more presentations from gomezvalades.

Entrevista de Euronews: Jorge Semprún

Entrevista de Euronews con Jorge Sempún VER AQUI

Entrevista de Euronews: Geert Wilders

Entrevista de Euronews co eurodeputado holandés Geert Wilders VER AQUI

Café Europa

Por Joana Bonet

La Vanguardia - 10.06.09

.

Nunha cunca de café concéntrase moito máis que unha pausa e un estímulo. A súa negritude encerra un sentimento reparador, tamén un tempo que simboliza o inicio dunha xornada, o colofón dun xantar ou o paso das horas mortas. Representa a ilusión de abrir a mente a novas percepcións, de despexar o aturdimiento ou socorrer a destemplanza, sinónimo de desvelo e enerxía. "A ver se quedamos para tomar un café" segue sendo unha boa fórmula para explicitar o desexo dun encontro que implica confidencias, proximidade, sociabilidade, en definitiva. Dá igual que logo sexa un té, unha Coca-Cola ou un sucedáneo en sobre. "Un cafelito", dicimos, cun asomo de tenrura en minúsculas. O importante é pronunciar esa palabra máxica que dá sentido a unha cita e remite á cultura da conversación. Desde a súa entrada na corte de Luís XVI -onde as damas se vestían con roupaxes orientais para gozar do ritual- até o primeiro café florentino aberto ao público, a bebida se instalou nos salóns con espellos e mesas de mármore que se converteron, coa Revolución Francesa, nun espazo para filosofar e facer faladoiro política e literaria.

.

Eran lugares onde se conspiraba e namorábase, escribíase e denunciábase, intercambiábanse ideas e meditábase en soidade. Cóntao ben Antoni Martí Monterde na súa interesante e documentada Poética do café: "As súas mutacións en faladoiro, en soliloquio ou mesmo en silencio formarían parte da modernidade mesma como modulaciones da voz". Nunha conferencia pronunciada en Amsterdam hai cinco anos, titulada "Unha idea de Europa", George Steiner facía unha afirmación aparentemente frívola: "Mentres haxa cafés, a idea de Europa terá contido". E ante a gran abstención e o autismo electoral destes últimos comicios -un 43,1% votou, o que significa que un 56,9% non o fixo, superando o mínimo histórico do 2004-, pregúntome que ocorreu co gran café de Europa. Desde o noisette de Les Deux Magots, o maquillato do Pedrocchi de Padua ou o melangé vienés acompañado polos buchteln do Hawelka, o café foi a gran ágora do pensamento e a vida mundana do Vello Continente. Acomodouse a burguesía nas súas baldosas de damero, vendo o seu reflexo no cristal mentres quitaba o abrigo ou lía o xornal. A historia de Europa está cosida de cafés decimonónicos e modernistas que acolleron as vangardas: o Florian de Venecia, onde Giacomo Casanova seducía aos seus amantes e Proust tomaba alento; a mesa do Flore, onde Sartre escribía os seus tratados sobre existencialismo, ou o Antico Caffè Greco de Roma -considerado o embigo do mundo-, que coas súas merendas iluminou a lord Byron, Schopenhauer, Wagner, Henry James ou Leopardi, ademais dos españois Fortuny ou Rosales.

.

Pero hoxe xa non son ningún club do espírito e os camareiros non levan paxarela; só chámante polo teu nome, pero de forma impostada, en Starbucks. A xente se relaciona máis nos ximnasios, nos avións e nas barbarías que nos cafés. Europa, cada vez máis desenamorada de si mesma, está poboada de espazos antisociais e azoutada por ventos pragmáticos e resolutivos. A socialización ten lugar en internet, fronte á hixiénica soidade da pantalla. Sen volutas de fume nin poemas escritos en servilletas, e con soadas cafetarías sepultadas polo ladrillo como o Canaletes ou o Zúric, a Europa do outlet e do top manta, do locutorio e do cibercafé, elixe a seguridade en detrimento de a experiencia. No entanto, entre robustas columnas e cafés crème, renacen os verdes no Vello Continente. E, das cinzas do tan deostado Maio do 68, Danny o Roxo -segundo Libération, o único que falou de Europa no canto de recorrer á pequena liorta localista- desempoa a vella utopía descafeinada.

Europa e o pensamento caníbal

Por Óscar Elía Mañú

Na Europa que se prepara para elixir un novo Parlamento Europeo, as crises amoréanse unha tras outra. A económica é só unha delas, non é a máis importante nin a de maior alcance histórico. De entre as demais, destaca pola súa crueza a demográfica: de cumprirse as predicións, dentro de cincuenta anos haberá menos europeos -oitenta millóns menos- e os que queden serán máis vellos. Paralelamente, a poboación de orixe islámica no continente aumentará progresivamente, e algúns estudos falan dun 30 ou un 50% do total a finais de século XXI. Entre unha cousa e outra, Europa a final de século pouco ou nada terá que ver coa do noso pasado histórico ou o noso presente social. Máis aló de predicións, os problemas danse xa hoxe: interiormente, aumenta a inseguridade ou crime organizado; economicamente Europa é pouco competitiva ante Estados Unidos ou China; a hipertrofia burocrática e administrativa sobre a persoa é xa característica europea; e as institucións e a clase política atópanse máis afastadas que nunca dos seus cidadáns, pero nunca como até agora isto parece importar menos. Nin Schuman nin Monet pensaron nunca en algo parecido ao que é a Europa institucional actual. No exterior, os europeos son incapaces de proporse xa un obxectivo e unha misión, desentendense do mundo, e oscilan entre o apaciguamento, o illacionismo e a realpolitik no peor sentido do termo.

.

Acosados de novo nas súas fronteiras polo xigante ruso, incapaces de comprometerse coa democracia en Asia e Oriente Medio, África ou Iberoamérica, asisten impasibles ante cambios xeoestratégico dos que non queren participar, e nos que aspiran a quedar á marxe esperando que os perigos pasen de longo. Certamente, Europa atopouse noutras ocasións ao bordo do abismo; a súa historia consistiu precisamente en asomarse unha e outra vez a el.

.

Que é o que cambiou? O que caracteriza á cultura europea actual é o sentimento de autoodio que se instalou en todas as súas manifestacións: nos medios de comunicación, a literatura, a arte, o ensino, a política. Nunca como até agora os europeos rexeitaron con maior agresividade a súa propia herdanza cultural, e nunca como agora as institucións se volveron contra os seus propios fundamentos morais ou antropolóxicos. A este autoodio cultural sumar outro non menos perigoso: o rexeitamento obsesivo á historia e ao pasado europeo, até o punto de facelo causa de todos os males deste mundo, desde guerras civís, catástrofes naturais ou fames negras. Este dobre rexeitamento europeo -da súa cultura, da súa historia- ten as súas consecuencias. A democracia europea aséntase sobre uns principios compartidos de diversa orixe -grega, romano, xudeo-cristián-, asentados durante séculos de historia. A partir deles, a civilización europea progresou como ningunha, irradiando este progreso a outros continentes e rexións do mundo, achegando progreso económico, científico e institucional.

.

Pero de forma suicida, os principios do éxito son negados polos seus beneficiarios actuais: o relativismo, a conciencia de que todo dá igual, vale o mesmo, e é intercambiable, corroe o interior de Europa e paralízaa no exterior. Relativismo que ten unha lóxica propia, colle forza, vólvese agresivo e acaba perseguindo e fagocitando calquera pensamento forte, calquera metafísica ou fonte moral ou ética. é neste aspecto onde a pregunta sobre o futuro da civilización europea, propia de filósofos, historiadores ou estrategos, tórnase en pregunta apremiante sobre as nosas liberdades. Este relativismo moral e intelectual, convertido en nihilismo salvaxe, deixa de ser un pensamento débil para converterse nun pensamento caníbal, que fagocita ferozmente o andamiaxe cultural e histórico que sostén a democracia europea.

.

Hoxe, as elites culturais e políticas europeas están a baleirar violentamente Europa de crenzas e principios. Alegremente, en nome da tolerancia e a democracia, están a arrasar intelectual e moralmente o continente como nunca se fixo antes. Non sairá gratis, porque hai unha regra de ferro da socioloxía e na historia: cando uns principios sociais desaparecen, outros ocupan o seu lugar e constrúen o seu propio aparello institucional e político. Se cambian as crenzas dos europeos, cambiarán as súas institucións políticas. De seguir o canibalismo cultural europeo, o baleiro moral e intelectual, será ocupado por outros cos principios máis claros e con maior convicción neles. E cada vez máis a cultura islámica convértese no candidato con máis posibilidades, pola súa fortaleza demográfica e a súa fortaleza ideolóxica e moral. Quizais os islamitas, coa clarividencia habitual de quen non ten présas e observa o futuro con optimismo, sexan quen mellor o expresaron. Nun debate celebrado en Roma hai xa algúns anos, un deles avisou ao seu interlocutor cristián cun típico refrán árabe: "gañarémosvos coas vosas leis, pero vos gobernaremos coas nosas". O que non engadiu é que para iso contaban coa inestimable axuda do pensamento caníbal europeo.

Ti que ves sendo?...

http://euprofiler.eu/

Mulleres decisoras en Galiza, na UE e no mundo. Mulleres decisivas realmente?

Por Ana Miranda

.
A muller pública inspírame máis respeito que o home público
(Haykus, Mario Benedetti)

Pertenzo a unha xeración de mulleres de menos de 40 anos, que tiveron moitas máis oportunidades que as súas nais, máis formadas e cunha cualificación idéntica ou superior á masculina -non en van as estadísticas suliñan que existe maior suceso femenino na educación universitaria-, que tropezan cunha barreira invisible para acceder a postos de responsabilidade, e que, a idéntica formación, atopan sutiles obstáculos para liderar, valados que impiden pasar as fronteiras dos lugares de decisión de poder. Esto sucede no mundo empresarial, social, educativo, social, e por suposto, no político. É necesario insistir na idea que o sistema legal que aconsella presenza proporcional ou cuotas, ten que ser ademais acompañado dun voluntarismo, de perda de medos, de prexuízos, como aqueles "non, ela non vai ter tempo, que ten fillos, ou ela non ten man dura para tomar esta decisión". Prexuízos acomodados e intencionados herdados doutra época. Non é tanto o feito de ocupar as esferas do poder, senon de ter o dereito de accceder a elas en igualdade, logo xa vai na decisión persoal de cada muller, pero o sistema deberia garantir o dereito, para que un dia, pola sua valia, poidamos, como en Irlanda, e con normalidade, ter unha Presidenta da Xunta, dun clube de fútbol, ou que máis sindicatos, xornais, empresas ou multinacionales galegas sexan dirixidos por mulleres.

Dende o prisma político internacional, aplicado á política galega, existe discriminación, estamos as mulleres da política galega, en porcentaxes inferiores ou superiores de representatividade co resto do mundo?.

"Na política internacional, existe unha escasísima representación de mulleres, tanto en Europa, como no resto do mundo"A Convención das Nacións Unidas sobre a eliminación de todas as formas de discriminación contra a muller (CEDAW) de 1979, recolle que os paises asinantes eliminen as formas de discriminación contra as mulleres na vida política en pública. Na política internacional, existe unha escasísima representación de mulleres, tanto en Europa, como no resto do mundo. Dende que foi recoñecido o dereito ao sufraxio pasivo en 1788 nos Estados Unidos, seguido de Nova Zelanda, Australia, Finlandia e Noruega, xa no curso do século pasado, ainda en 2006, este dereito foi recoñecido en Kuwait, por exemplo.As cifras son elocuentes: dos 191 Estados Membros da ONU, só hai 7 Xefas de Estado e 8 Xefas de Goberno. No eido parlamentar, de arredor de 44.000 parlamentarios-as en todo o mundo, só 7195 son mulleres, polo tanto, un 16,4% (10% hai unha década). Destacan nas cifras máis altas en representatividade, os paises escandinavos co 40%, seguidos dos paises norte e sudamericanos, co 19,6% e Europa, co 16,9%, seguidos de Africa Subsaariana e Asia, cunha porcentaxe equivalente á europea, Oceania cun 12% e na fin, os paises árabes, nos que só hai un 8,3% de mulleres deputadas. No conxunto da media comunitaria, a porcentaxe media non chega ao 24%, polo que tampouco na Unión Europea, chégase á media que se considera "aceitable" para que as mulleres teñamos influencia decisoria e significativa sobre as decisións políticas".

No actual Parlamento Europeo, a repartición actual de escanos na lexislatura 2004-2009, dun total de 785 MPE, só hai 237 mulleres, o que representa un 30, 2% do total. Hai casos como Chipre ou Malta que nen sequera teñen unha soa eurodeputada. O grupo que máis se aproxima á paridade, é precisamente o grupo ao que pertenceu o BNG na lexislatura 1999-2004, con 20 eurodeputadas e 22 eurodeputados e cunha copresidenta muller, a italiana Monica Frassoni. Curiosidades como que na Comisión de Seguridade e Defensa da Eurocámara, só haxa un 15% de mulleres e na Comisión de Dereitos da Muller e Igualdade de Xénero esta porcentaxe acade o 91% de mulleres. Das 24 comisións parlamentarias actuais, permanentes e temporarias, só 6 son presididas por mulleres. Estas porcentaxes, son unha clara mostra do rol de poder que é notablemente inferior no caso das mulleres europarlamentarias europeas. Do conxunto dos tres MPE con residencia en Galiza (un do PP e 2 do PSdG, pois non contariamos aos MPE do PP Carmen Fraga e Millán Mon), só unha é muller, Rosa Miguélez.

A Comisión Europea, recoñece nun informe que sae hoxe a luz, que ainda que hai progresos con mudanzas lexislativas en favor da paridade en diversos Estados membros, as mulleres europeas non estamos non altos postos decisorios en política ou no mundo económico e estamos subrrespresentadas nas esferas do poder. Os Parlamentos dos Estados membros, só contan cun 24% de parlamentarias, frente a un 16% de fai unha década, e só un 24% de Ministras. Os Consellos de Administración da maioria das empresas están tinxidos de masculinidade, cun 90% de membros homes. As mulleres representan en Europa o 44% do conxunto de traballadores, máis só un 32% como directivas ou altos cadros técnicos.

En cifras salariales, as mulleres europeas gañan un 15% menos que seus colegas masculinos. Esta discriminación varia de pais a pais, destacando Grecia e Chipre, cunha diferencia dun 25% e estando nas diferencias menores Bélxica cun 7% e Malta cun 4%., e constátase segundo as estadísticas realizadas por Eurostat, que afecta en especial a mulleres novas, e que vai disminuíndose cos anos.

Son os partidos políticos, os que deben garantir a presenza da paridade. No caso do BNG, varios avances foron dándose nos últimos tempos, máis compre seguir tendo mais presenza femenina a todos os niveis decisorios. Ainda que no Parlamento galego, o BNG ten a porcentaxe máis achegada á media de parlamentarias no resto da UE, cun 38,46% (5 de 13) e no Parlamento galego, de 75 membros, só 26 son parlamentarias, polo que estariamos na media comunitaria recoñecida pola Comisión Europea, pero non nos estándares máis altos que deben ser referencia. Malia a paridade do Goberno galega, malia o aumento de deputadas e presidenta e vicepresidenta da cámara galega, hai un abismo de mulleres políticas en postos decisorios de cabeza, e destaca o feito que si haxa moitas nos segundos postos de decisión política. O caso das eleccións municipais foi a última mostra, só unha de cada dez candidatos aos Concellos, era muller, 102 mullleres encabezando dun total de 945 candidaturas, encabezando o BNG cun total de 46 candidatas frente ás 29 do PP ou as 27 do PSOE. Temos 25 Alcaldesas de 315 Concellos, ou sexa, un 8% da porcentaxe total. A mostra do dito anteriormente, evidencia este feito do segundo nivel de decisión, cun número de Concelleiras que chega ao 30%. Veremos os resultados das eleccións xerais do Parlamento español, en canto á paridade. E tamén o esforzo de paridade que se faga nas eleccións autonómicas e europeas de 2009.

No dia Internacional da Muller 2008, quero adicarlle este artigo, ás heroínas do anonimato que corren cada dia, moitas soas, para atender a seus fillos saindo de traballos frecuentemente precarios, ás aboas e mulleres galegas que ficaron e fican cos netos das fillas e fillos emigrados no mundo, e ás mulleres inmigrantes, dobremente discriminadas. A palabra política é femenina, mais compre feminizala máis, e por eso debemos pedir publicamente igualdade real, na vida, na convivencia, no acceso ao traballo, nas condicións salarias, e no acceso aos postos de decisión todos os dias do ano e de forma incansable.

Oxalá que a miña filla Xulia, de catro anos, ou calquera outra filla, escriba en 2038: Pertenzo a unha xeración de mulleres de menos de 40 anos, que tiveron moitas máis oportunidades que as súas nais, que cobran iguais salarios, e que xa non tropezan cunha barreira invisíbel para acceder a postos de responsabilidade con idéntica formación.