A CONFEDERACIÓN EUROPEA DE SINDICATOS E A CONSTITUCIÓN EUROPEA.

Resolución aprobada polo Comité executivo da CES o 13 de outubro de 2004 e polo Consello Confederal de CC.OO. o 19 de outubro de 2004 1. A nova Constitución europea representa unha clara mellora con respecto aos tratados actuais que instituyen a Unión europea. É, con todo menos ambiciosa e menos eficaz que o proposto pola CES e queda por baixo das recomendaciones da Convención europea. Con todo facendo abstracción destas reservas e destas debilidades, o novo Tratado constitúe un paso adiante cara a un marco europeo mellorado e, ata sen terminar, merece e require o apoio da CES. Contexto 2. Ao día seguinte da adopción do Tratado de Niza en decembro de 2000, o Parlamento europeo criticou este compromiso e propuxo a creación dunha segunda Convención (a primeira redactou a Carta de Dereitos Fundamentais) co fin de facer avanzar a integración europea. Un ano máis tarde, en decembro de 2001, o Consello europeo de Laeken convocou a Convención europea sobre o futuro de Europa. Os Xefes de Estado e de Goberno encargaron a esta segunda Convención elaborar novas regras para unha Europa unificada co obxectivo de reforzar a democracia, a transparencia e a eficacia no seo dunha Europa ampliada pola simplificación dos procedementos e das estruturas de toma de decisión e pola reorganización dos tratados existentes. 3. A (segunda) Convención tivo as súas discusións -coa participación activa da CES-, de febreiro de 2002 a xuño de 2003, e preparou un proxecto de tratado establecendo unha Constitución para Europa. Chegouse a un amplo consenso na sesión plenaria do 13 de xuño de 2003 e presentouse na reunión do Consello europeo de Salónica o 20 de xuño de 2003: pártea I refírese aos valores, os obxectivos, as responsabilidades, os procedementos de tómaa de decisión, os instrumentos e as institucións; a Parte II contén a Carta dos Dereitos Fundamentais; a Parte III refírese ás políticas e a Parte IV aos métodos de revisión e os mecanismos que permiten abandonar a UE. 4. O cume europeo de decembro de 2003 non permitiu desembocar nun acordo, pero, o 18 de xuño 2004, os Xefes de Estado e de Goberno alcanzaron finalmente o acordo sobre a primeira Constitución da Unión Europea. A Constitución entrará en vigor cando todos os Estados membros ratificárona. Hai dous anos para facelo. 5. Este acordo é importante á luz da nova situación que se creou trala reunificación europea, realizada pola adhesión dos dez novos estados membros da UE en mayo 2004. Polos compromisos alcanzados no Tratado de Niza, que permitían aos Estados membros establecer mecanismos de bloqueo, a Unión Europea estaba permanentemente ameazada de parálisis. Existía o risco de ver á Unión Europea converterse nunha zona de libre intercambio rexida por un mínimo de regras comúns e volvendo as costas a unha integración con máis empuxe e a unha Unión política, económica e social. É o que incitou ao Parlamento europeo ? e un ano máis tarde, ao Consello europeo ? a instituir unha Convención encargada de redactar a Constitución. Avaliación dos resultados 6. Hai varios xeitos de evaluar a nova Constitución. Primeiro á luz das esixencias da CES; neste caso, está claro que non é totalmente satisfactoria. Segundo, é posible comparar a versión final co Proxecto da Convención europea. Aquí tamén queda claro que se introduciron regresións e restricciones e que a Conferencia Intergubernamental (CIG) deu marcha atrás. Pero en terceiro lugar, se se compara cos Tratados CE/UE actualmente en vigor no ?Tratado de Niza?, a CES está convencida que a nova Constitución é mellor e, para os sindicatos, a única postura pragmática e realista é apoiala. 7. A CES saudou o resultado da Convención europea. A Convención propuxo integrar a Carta dos dereitos fundamentais na Constitución e permitiu igualmente progresar nalgunhas cuestións sociais. Pola contra, a Conferencia intergubernamental non seguiu por este camiño e elixiu unha segunda vía. Este desenlace mostra limítelos do método intergubernamental, en comparación co procedemento máis aberto, máis democrático e transparente da Convención europea. 8. O Comité executivo dos días 9 e 10 de xuño 2004 aumentou a presión sobre os gobernos para que tomen a iniciativa, e, en vésperas do Consello europeo, a CES lanzou un último chamamento aos xefes de Estado e de goberno para que se avanzase nas cuestións sociais. Obtivéronse melloras menores (por exemplo unha referencia ao cume social tripartita), pero finalmente, os xefes de Estado e de Goberno puxéronse de acordo nun denominador común por baixo do redactado na Convención. O veto nacional sobre a política fiscal, ata en materia de loita contra a fraude fiscal transfronterizo, foi restablecido. 9. A parte máis innovadora da nova Constitución é pártea I, que foi obxecto de debates intensos durante 18 meses e proporciona un novo marco de acción á Unión Europea logo da unificación de Europa. De xeito xeral, obtivéronse avances: - importantes obxectivos, principios e valores (como a solidariedade, a igualdade, a non discriminación, a igualdade entre homes e mulleres, etc.) serán reforzados; - as capacidades de bloqueo serán reducidas pola abolición do veto nacional en certas áreas; - a codecisión (entre o Consello de ministros e o Parlamento, en pé de igualdade) será o procedemento legislativo normal; - concederanse novos poderes ao Parlamento europeo en materia de lexislación e de orzamento anual da UE (incluíndo a Agricultura) - a UE adquire unha personalidade xurídica única; - o novo Presidente do Consello europeo será elixido por dous anos e medio, o que dará máis visibilidad á súa función e reforzará o seu papel de coordinación; - presidencias colectivas de 18 meses remplazarán a presidencia rotatoria de seis meses o que debería, así o esperamos, garantir unha maior coherencia nas actividades; - crearase o posto de Ministro Europeo de Asuntos Exteriores para que a UE poida falar cunha soa voz e xogar un papel máis visible no escenario internacional; - instaurarase un novo sistema de voto de ?dobre maioría? (de Estados e de poboación, a Convención propuxera 50% dos Estados membros e o 60% da poboación, pero a CIG aumentou estas porcentaxes a 55 e 65 respectivamente, engadindo, desafortunadamente, un gran número de disposicións complementarias, de mecanismos de seguridade e de excepcións, compensadas en parte pola posibilidade de instaurar cooperacións reforzadas entre aqueles Estados membros que o desexen); - os símbolos europeos (como a bandeira, o Himno á Alegría, divísaa ?Unida na Diversidad? e o euro ? que é máis que un símbolo?) estarán inscritos no texto; - un conxunto simplificado de instrumentos legais: as leis europeas e as leis marcos europeas substituirán as directivas e os reglamentos, etc. 10. En comparación co Tratado de Niza, e nunha perspectiva máis específicamente social, a nova Constitución europea marca certos avances: - a nova Constitución europea recoñecerá específicamente o papel dos interlocutores sociais e do cume social tripartita; - la ?economía social de mercado? e o ?pleno emprego? figurarán entre os obxectivos da Unión (no Tratado de Niza, os términos son ?economía de mercado aberta? e ?emprego elevado?), así como a promoción de la ?xustiza social?, la ?solidariedade entre as xeracións? e a loita contra la ?exclusión social e a discriminación?; - a igualdade entre sexos será un valor da Unión; - a política social será explícitamente recoñecida como unha ?competencia compartida? e non só como unha competencia ?complementaria?; - a Constitución incluirá a Carta dos dereitos fundamentais (con importantes dereitos sociais), que será jurídicamente vinculante e poderase interpelar ao Tribunal europeo de Xustiza. A Carta reforza os dereitos fundamentais e dálles máis visibilidad, incluídos os dereitos sociais e sindicais; - intégranse na Constitución disposicións relativas ás políticas horizontales sobre medioambiente, protección dos consumidores, e integración da dimensión de xero, do mesmo xeito que unha cláusula social; - instáurase un fundamento xurídico para os Servizos de Interese Económico Xeneral; - incorpóranse ao Tratado novas posibilidades de coordinación económica no interior da zona euro incluíndo a posibilidade de poñer en marcha políticas fiscais comúns, por exemplo, taxas ?verdes? mediante voto por maioría cualificada; - xa non se require unanimidad para os temas de seguridade social dos traballadores migrantes; - a coordinación aberta será recoñecida como un instrumento de política social e industrial; a Comisión pode propoñer liñas directrices, en particular nas cuestións ligadas ao emprego, a lexislación laboral, as condicións de traballo, a seguridade social e a política industrial; - recoñécese aos cidadáns o dereito de iniciativa; se alcanzan a reunir un millón de firmas nun determinado número de Estados membros, terán dereito de pedir á Comisión que someta ao legislador unha proposta apropiada sobre cuestións nas que os cidadáns consideren que se impón un acto legal. 11. Está abofé que a CES e as súas afiliadas non alcanzaron todos os seus obxectivos. En calquera caso, obtivemos o máximo posible tendo en conta o contexto político, social e económico que prevaleceu durante os 18 meses de Convención e os 12 meses de CIG. Deste xeito a CES apoia a Constitución ? malia os seus límites ? porque as vantaxes que aporta aos traballadores e aos cidadáns son reais e constitúen sen ningunha dúbida unha mellora con respecto ás disposicións actuais. Durante o proceso de ratificación, a CES e as súas afiliadas continuarán subliñando a importancia do progreso mediante o reforzamento e a modernización do modelo social europeo e mediante o reforzamento da Europa social. Un rexeitamento da Constitución tería como efecto paralizar a UE durante un periodo indefinido e facerlle así o xogo aos numerosos oponentes da UE, que quererían vela debilitarse e non ter proxecto. A mundialización, o poder do capital multinacional e a necesidade de combater o neoliberalismo implican que os sindicatos e a sociedade civil necesitan unha UE en desenvolvemento e que se apoie en valores sociais fortes. A nova Constitución é imperfecta, algúns puntos son débiles, pero é a única que temos encima da mesa. Debe ser considerada como o punto de partida dun longo proceso, e non como o final. A CES e as súas afiliadas farán todo o que estea nas súas mans para garantir que este primeiro paso non é o último e que a Europa social en particular poderá realizar decididos progresos cara ao futuro. 12. En vistas a unha próxima revisión dos tratados, a CES está disposta a participar nunha futura (terceira) Convención e a presentar propostas concretas para fortalecer a Europa Social, os dereitos sindicais transnacionales, mellorar a coordinación económica e a gobernanza, introducir o voto á maioría cualificada na política social e fiscal, harmonizar a Parte III con Pártea I respecto ao compromiso de lograr o pleno emprego, a economía social de mercado e a cláusula horizontal, e actualizar as disposicións antigas. 13. No próximo periodo, a CES fará campaña para: - Pleno emprego, crecemento económico, desenvolvemento sostenible e xustiza social; - Dereitos transnacionales para traballadores e sindicatos; - Sistemas de diálogo social aceptables en todos os países da UE; - Servizos públicos dignos e estados de benestar de alta calidade; - Condicións laborais nos servizos baseadas no principio do país de destino e non no país de orixe; - Igualdade; - Ampliar as medidas constitucionais que desenvolvan a Europa social.

O soño de Europa

JOSEP LÓPEZ DE LERMA

Vaia de antemán o meu respecto para todas as lecturas que se fagan sobre a aínda non nata Constitución europea, pero permitiráseme que me interrogue sobre se non estivemos nós mesmos, os que nos puxemos na actual ratoeira dialéctica en o que nos atopamos. É europeo aquel que se manifesta a favor da proposta de tratado? Éo aquel que se opón? Por o que falo de *autotrampa? Fágoo desde o precipicio que supón mollarse ao respecto dunha cuestión tan complexa como é esta proposta de Constitución que potencialmente pode chegar a sélo todo menos a expresión dun acto constituinte fundamentado na soberanía residenciada no cidadán. E o plantexo así pola historia que nos acompaña: depositar nas antigas Comunidades Europeas, hoxe Unión Europea, a esperanza de nos ver recoñecidos como nación diferenciada pola súa lingua en contraposición á secular negativa de o facer o Estado español. fuximos en Europa en non poder resolver unha cuestión digamos interna. Creoo así e así o digo. Cando na transición española e a súa máxima expresión, o texto constituinte de 1978 e o estatutario catalán de 1979 non se resolveu a definitiva ensambladura de Catalunya en España. Nin o estatus político derivado dunha realidade nacional que, séndoo , reclama a diferenza e non paso a homoxeneidade, nin tampouco non o recoñecemento da oficialidade da lingua catalana nun nivel de igualdade real respecto do castelán. Non se vai poder ou sinxelamente non foi posíbel entón. Pero tan innegábel é isto como o feito obxectivo que disolver a autonomía entre dezasete ou situar o "tamén serán oficiais" (o catalán e o castelán) só en Catalunya foi ratificado nas urnas pola maioría da aldea catalán. Non o califico; só o lembro. Mais adiante, a opción europea, intrínseca á traxectoria histórica de Catalunya, terra de marca na súa natureza carolinxia, foi gañando terreo na España dos anos oitenta e o "torno a casa", pronunciado a *Aquisgrà por quen a todos nos representaba, foi finalmente expresión verbal do anceio conquistado. Non nos foi mal o percorrido feito: melloramos en consideración internacional e tamén habemos progresado no ámbito económico e social. Os Pirineos deixaron de ser a raia natural de Europa en África e todos sentímonos orgullosos do paso feito e do éxito logrado, ou en todo caso a minoría opositora há acontecido *rapatànica por argumentalmente insolvente. Se até hoxe todo estivo incenso ante l'altar europeo por celebrar o regreso e as súas positivas consecuencias, por o que agora se abre un debate sobre a convéncea ou non en chante catalana, de ratificar un texto que consolida o Tratado da Unión Europea, tamén bendicido no seu día por todas as forzas políticas deste o noso país? Dísenos que é inaceptábel que non se outorgue ao catalán oficialidade europea e se engade que tampouco non se recoñece Catalunya como nación europea. Pero se a Unión non é outra cousa que o resultado dun tratado subscrito por estados, ,pode o ente europeo situar nun plano de igualdade cos estados as realidades nacionais que non dispoñen da condición de estado e que ademais se atopan incluídas na realidade de cada sido membro? Pode a Unión Europea, na súa Constitución, recoñecer como lingua oficial súa aquelas linguas, como por exemplo o catalán, que non son oficiais en toda a estrutura estatal á cal pertencen? Pódese obter dunha Constitución europea, impulsada polos estados que integran a Unión, aquilo que lle a sido propio, neste caso España, non recoñece ou nega? Os tres interrogantes respóndense con un non. Entón, o erro atópase en querer construír un discurso sobre o Europa das Nacións, contraposto á realidade que a Unión Europea se constrúe por vontade dos estados, e, ademais, a crerse este discurso enganador, póndose así de manifesto que a capacidade de acabar na inutilidade grotesca é infinita. A fuga cara adiante, necia e irresponsábel, falsa na súa formulación, novamente produce frustración ademais da contradición conceptual de militar no europeísmo e votar en contra daquilo que reunirá a todos os europeos ao longo de boa parte deste século. OU isto ou alternativamente, como pasa demasiado a miúdo, ser voluntarios escravos do tacticismo daqueles que nin actúan serenamente nin son xa construtivos pese a dispor do suficiente currículo de goberno a formación á cal pertencen. Fique claro que eu votarei si á Constitución da Unión Europea. Entre outras cousas porque non me atopo entre aquel grupo de xente atípica, impaciente, radical, que vive no seu torre de marfil, que fala de vender o país nunha acusación baseada na utopía, en algo ilusorio, en plantexamentos irrealizábeis, e en algúns xeitos perigosos, a o que facía referencia o deputado Pujol, na súa literalidade, no ultima sesión plenaria do Congreso dos Deputados para defender o voto favorábel á Constitución española vixente, o ano 1978, a mesma que non outorga en Catalunya a consideración de nación nin tampouco non a oficialidade do catalán en calquera parte do Estado, pero que foi confirmada en referendo pola aldea catalán con vontade, creo, de facer camiño sen confundir ninguén.

JOSEP LÓPEZ DE LERMA é avogado e profesor da Facultade de Ciencias Xurídicas e Políticas da Universidade Internacional de Catalunya, e foi Deputado por Girona ao Congreso como cabeza de lista de Convergencia i Unió desde o ano 1977 até as eleccións xerais do ano 2004.

Para min, é si
LIONEL JOSPIN - 24/09/2004

O debate existente no seo do Partido Socialista Francés a propósito da ratificación do tratado constitucional aprobado polos gobernos da Unión Europea é un debate crucial. Con excepción dos Verdes –que, como nós, aínda se interrogan–, os demais partidos franceses xa tomaron posicións –a miúdo sen debater– en favor do si ou do non. A nosa decisión, como é sabido, terá importantes consecuencias para a posición de Francia, para o futuro de Europa, para o movemento socialista.

Por que escoller o si?

O Partido Socialista foi sempre europeo. Foino con Jean Jaurès, contra os nacionalismos e a guerra. Foino con Léon Blum, que á súa volta da deportación traballou nos fundamentos dunha nova Europa, democrática e pacífica. Se ben a idea europeísta non resume o socialismo, resulta esencial para a súa identidade. Certo é que a distancia entre a nosa cobiza de Europa e a súa realidade levounos varias veces a interrogarnos . Sen embargo, as imperfeccións de Europa non nos levaron nunca até agora a dicirlle non.

Con François Mitterrand, coñecemos eses momentos de vacilación. En 1973, estando na oposición, Mitterrand provocou unha discusión no Partido Socialista e puxo sobre a mesa a súa dimisión porque temía que o partido se alonxará da súa vocación europea. A súa orientación prevaleceu, e eu estiven ao seu lado. En 1983, convertido en presidente e tendo que facer fronte a dificultades económicas e políticas, preferiu o compromiso europeo á aventura solitaria de Francia. Como primeiro secretario do Partido Socialista, apoiei cos socialistas esa elección. En
1992, François Mitterrand quixo celebrar un referendo para ratificar o tratado de Maastricht. aínda que con pouco entusiasmado polas condicións da votación, rexeitei o non. Cando asumín a responsabilidade do goberno, tras 1997, puiden vivir de perto a inevitábel complexidade dunha construción europea dirixida por quince países libres. Excluín a estratexia da ruptura, que me foi suxerida ás veces , e o meu goberno puido, por medio da convición, as propostas, buscando aliados, facer avanzar as preocupacións da Unión Europea cara o emprego, a política social, a
coordinación das políticas económicas a regulación da globalización, a seguranza marítima e mesmo a moralización do deporte. Non resulta exacto afirmar que Europa é verdadeiramente liberal; se así fose, o seu modelo non se distinguiría do modelo estadounidense. En todo caso, deixeina menos liberal que a atopara. E os obstáculos aos que nos enfrontamos para seguir avanzando chegaron con maior frecuencia de París (dun presidente de dereitas) que de Bruxelas.

Hoxe, estando na oposición, ,deben os socialistas levar a cabo, a propósito da ratificación do tratado constitucional, unha ruptura en relación á súa tradición? Non o creo. Se as examinamos, creo que as razóns en favor do si superan con moito a tentación do non. Citarei tres razóns para o si.

Primeira razón: o tratado constitucional é un compromiso aceptábel. É verdade que non encarna o ideal socialista. O contrario seria espantoso, posto que foi elaborado por representantes de correntes políticas opostas e de países diferentes. Sen embargo, retoma os valores e os principios de liberdade, de solidariedade e progreso das grandes democracias. Sen dúbida que podería ter
sido mellor, tras a negociación final entre gobernos, se a diplomacia francesa estivese mais convencida, fose mais convincente e se atopase menos aillada. Tal como está –y que todos lean o texto para desbotar caricaturas–, este tratado cría unha mellor arquitectura institucional e non comporta ningunha regresión en relación aos tratados precedentes, cuxa ordenación leva a cabo. Non vexo ningunha razón para que os socialistas deban renegar por el dos seus votos europeos anteriores.
O tratado permite mesmo, en puntos importantes, avances significativos. É así no caso da Carta dos Dereitos Fundamentais, o obxectivo do pleno emprego, os dereitos sociais, os servizos públicos, o goberno económico da zona euro, o papel dos axentes sociais, os dereitos do Parlamento Europeo e os parlamentos nacionais, a democracia participativa e a posibilidade de iniciativas cidadáns. Escoitase dicir que o tratado seria un “corsé” que “constitucionalizaría” as políticas da Unión. Laurent Fabius, no seu primeiro movemento, refutou este argumento destacando que seria posíbel mudar as políticas europeas e levar a cabo políticas sociais sen mudar o tratado. Tocaralles facelo aos socialistas chegado o momento. Por outra banda, o tratado non é unha Constitución. Se o fose, a Unión Europea seria un só Estado, federal ou unitario; e os europeos, unha pobo. Non é así.

Francia segue sendo Francia; e os franceses, franceses. Unha constitución rexe as relacións entre un Estado e os seus cidadáns. Este tratado constitucional organiza as relacións entre os Estados membros dunha Unión. É “o regulamento interior necesario da Unión ampliada”, como ben dixo Hubert Védrine. Este marco deixa a cada país liberdade para desenvolver a súa política, de dereitas ou de esquerdas. Encanto á orientación da Unión Europea, dependerá como sempre da natureza das políticas concretas que se leven a cabo. A nós tócanos definir orientacións usceptíbeis de convencer e arrastran aos demais cara unha auténtica política social. Segunda razón: a tese dunha crise europea saudábel é quimérica. Unha parte de quen desexan unha crise europea non desexan sinxelamente Europa. É o caso da dereita extremista e os soberanistas, que opoñen Nación e Europa, que só acceden a cooperacións entre Estados, cando é seguro que Francia se vería debilitada sen Europa. Entre os europeístas sinceros, algúns din que Europa precisa unha crise, unha especie de electrochoque para voltar a avanzar con máis forza. A imaxe é enganosa, porque quen aceitan correr o risco da crise non sabe como solucionala . O rexeite do texto proposto hoxe non nos ofrecerá mañá, como por maxia, un tratado conforme ás nosas opinións. Os nosos socios non se pregarán de súpeto ás nosas exixencias. Haberá que atopar un compromiso – cercano, por forza, ao actual– ou persistir na crise.

A primeira consecuencia dun bloqueo europeo seria deixar o campo libre a Estados Unidos. Este país, desembarazado da Unión Soviética e demasiado indulxente con unha Rusia que endurece perigosamente o seu réxime, non desembriagado aínda –a pesar dos seus contratempos en Iraq– dos seus soños de poderío absoluto e da ilusión unilateralista, prefire hoxe unha Europa trabada a unha Europa activa. Se a Unión se atasca nun debate institucional non resolto,
apartará a súa enerxía das grandes cuestións prioritarias: a medra, o emprego, o progreso social, a investigación, a seguranza, a integración harmoniosa dos novos membros (esencial para tratar de modo correcto a cuestión das deslocalizacións). Vivirá na amargura e o conflito interno e seralle mais difícil aínda tomar iniciativas en política exterior, iniciativas que o mundo necesitará.
A segunda consecuencia negativa será para Francia. Se, como país fundador, asume a responsabilidade de desencadear a crise, Francia verá un aumento do illamento. Xa hoxe a súa situación non é favorábel. Tras ter tomado unha postura acertada sobre Iraq, as nosas autoridades multiplicaron os erros en Europa. mostraron demasiada arrogancia, fustrigado aos países do Este, maltratado a Comisión, posto en tea de xuízo as nosas obrigas en relación cos tratados en materia orzamentaria e sacrificado a un comisario europeo recoñecido, respectado, que tiña peso dentro da Comisión (Pascal Lamy presentaba un único defecto, ser socialista), para acabar obtendo un posto humillante no novo executivo europeo. De modo que a nosa influencia diminuíu. Non a restauraremos por medio dun rexeite ao tratado. Os gobernos democráticos que son os nosos socios non esperan de nós un aumento da brutalidade ou un electrochoque. Non colle imaxinar nin sequera por un intre que tras unha confrontación supostamente breve os demais países da Unión, que son os nosos iguais, aceitarán unha arquitectura de Europa decidida de forma unilateral por nós. Ese escenario carece da menor credibilidade. O método de Europa é o compromiso; se convence, se avanza; non é posíbel avanzar a basee de ultimatos. A elección do non por parte dos socialistas franceses os isolaria. As forzas políticas susceptíbeis de exercer as responsabilidades do poder nos diferentes países europeos aceitan hoxe o compromiso realizado polo tratado, aínda cando –imaxino– non lles satisfaga enteiramente. A Confederación Europea de Sindicatos aprobalo. Os demais partidos socialistas europeos piden o si. O noso lugar natural está con eles. Dicir si é tamén unha aposta pola esquerda en Francia. A nosa estratexia foi desde fai trinta anos agruparía. aínda que o fixemos sempre segundo as nosas conviccións, manténdonos fieis á nosa historia e sen renunciar nunca á nosa identidade (sobre toda, en relación con Europa). Esa esquerda é diversa: inclúe aos comunistas –que iniciaron unha evolución en relación con Europa– e tamén aos radicais e os Verdes. A vocación da principal forza, o Partido Socialista, non é alimentar a argumentación dos outros, se non facer progresar as cousas partindo das súas propias ideas. Por último, o paradoxo da posición do non é que despraza a atención dos franceses da verdadeira crise política que abana ante os nosos ollos a poder executiva e a maioría no noso país cara o mito dunha crise salvadora para Europa, que segundo colle temer perturbará ante todo ao Partido Socialista.

Terceira razón: o non ao tratado non é a mellor maneira de dicir non a Jacques Chirac e o seu goberno. Se afirma que moitos dos nosos concidadáns e moitos socialistas gardan un mal recordo do seu voto en favor de Jacques Chirac no 2002 e móstranse pouco inclinados a repetir a experiencia con ocasión do referendo. Sen embargo, dicir si a Europa non é dicir si a Jacques Chirac. Non se lle pode reprochar ao presidente da República a convocatoria do referendo, xa que se o habíamos pedido . En realidade, non tendo negociado ese tratado e véndolle algúns defectos, podíamos ter suxerido ao poder que o fixese ratificar pola vía parlamentaria, dado que dispón dunha ampla maioría nas dúas Cámaras e, polo tanto, no Congreso. obramos de outro modo: asumámolo. Se hai referendo, non se tratará de votar a favor ou en contra de Chirac, se non de aprobar ou non un tratado adoptado por 25 gobernos. Dirixiremos a resposta aos nosos socios e a ninguén mais. Se dita resposta fose negativa, o choque se produciría en Bruxelas, non en Parides. Porque sabemos de sobra que o presidente non tirará ningunha consecuencia de semellante voto na referinte á súa función. Ouzo dicir tamén que habería que votar non porque así estarían tentados de o facer os franceses. En resumo, habería que precedelos para estar seguros de conseguir . O caso é que os franceses non deron a coñecer as súas intencións. Eles son donos do seu voto; sexamos nós responsábeis das nosas eleccións. Os nosos concidadáns terán mais posibilidades de votar si se os chamamos a iso. E, se hai que correr un risco, o corramos de forma meditada e de acordo coas nosas conviccións. Debo engadir ademais que se o non vencese en Francia con axuda dos socialistas, estes serian considerados responsábeis; en troco, se nos habemos decantado polo si, cumprindo co noso deber, o presidente cargaría co peso do fracaso. De todos modos, dicir non a Europa por motivos de política interior constituiría un contrasentido. É evidente que o proxecto histórico europeo non podería construírse se tivese que replantexarse a cada alternancia política, en Francia ou en outras partes. É a mensaxe que nos transmitiron todos os grandes europeístas.

Se facemos política interior, que sexa cos problemas nacionais. Son numerosos e graves. Os millóns de persoas que protestan desde fai dous anos contra a diminución das pensións, a fraxilización da Seguranza Social, o aumento do paro e tantas medidas inxustas, os numerosos electores que permitiron os éxitos socialistas nas eleccións rexionais, cantonais e europeas, saben que os problemas aos que se enfrontan hoxe derivan dunha política decidida en Parides e que se resolverán en Parides, non en Bruxelas. Dividirnos a propósito de Europa en lugar de nos unir contra a dereita seria facerlle a esta un regalo inesperado. Non convertamos Europa nun chivo expiatorio: subliñemos os erros e os fracasos do político do goberno e avancemos os nosos propostas. Os franceses esperan e desexan. A visión política debe inscribir a acción presente nun tempo mais longo. As eleccións que tomen hoxe os socialistas deberán ser asumidas mañá se chegan de novo ao poder. Un non de Francia provocado por eles só deixaría unha alternativa: o calexón sen saída ou a media volta; é dicir, a crise prolongada ou o desdicirse . A elección do si pode abrir a vía da reactivación de Europa. Esta reactivación pasa polas propostas construtivas que os socialistas saberán facer aos franceses e das cales teñen que convencer progresivamente aos europeos, conforme ao que colle esperar de Francia.

EUROFESTIVAL CONSTITUÍNTE

ANTONI GUTIÉRREZ DÍAZ


Creo que non hai dúbida algunha de que a sociedade catalana foi e é europeísta, máis alá do seu pouco entusiasmo por acudir ás urnas nas convocatorias para escoller aos nosos representantes no Parlamento Europeo, un feito que non carece de importancia pero que debe interpretarse, talvez, como unha certa desconfianza sobre a eficacia do papel que tiveron os nosos eurodeputados nas decisións que toman na Unión Europea os representantes dos 25 gobernos no Consello.

Agora a sociedade catalana se atopa ante a posibilidade de pronunciarse sobre o proxecto de Constitución europea a través do referendo que o Goberno español convocou para o próximo mes de febreiro. Ninguén pode negar a potencial transcendencia da convocatoria, pero tampouco se pode negar que a axexan, cando menos, dous perigos. Un, a indiferenza ante a complexidade do texto, mais de 450 artigos; o outro, o desconcerto ante a posición das diferentes forzas políticas e organizacións sociais. Ou si, ou non, a abstención ou o voto en branco son propostas que poden ser non só incuestionabelmente lexítimas, se non razoadamente defendíbeis desde posicións europeístas, o cal converte, ao meu entender, en petulante a quen se atribúe o monopolio de ser europeísta de verdade.

Os defensores do si poden aducir, negro sobre branco, as melloras na participación, a transparencia e a eficacia que o texto constitucional representa en relación cos tratados vixentes, e engadir a importancia de ter incorporado a Carta dos Dereitos Fundamentais con valor xurídico, o dereito á iniciativa lexislativo popular, así como o aumento de competencias do Parlamento Europeo, a diminución do dereito de veto dos gobernos e a inclusión explícita da defensa do desenvolvemento sustentábel nunha economía definida como social e que aposta polo pleno emprego.

Os defensores do non poden pór sobre a mesa que o texto quedou curto en relación coas necesidades actuais dunha Unión Europea de 25 Estados, o que produciu unha evidente frustración popular ao ver que persiste a primacía do poder intergubernamental -pese á súa diminución- e a falta dunha política exterior plenamente común. Aínda que se incorpora o compromiso dunha política de paz e de prevención de conflitos, non se asegura un proceso coordinado de desarme, e a nova figura dun vicepresidente responsábel das relacións exteriores non se acompaña dunha autoridade definida que asegure plenamente a súa eficacia. Estas reservas, que poderían ampliarse , veñen agravadas en Catalunya pola falta de recoñecemento explícito do seu carácter de nación sen Estado e que non se incorpore o catalán como lingua oficial, o cal suporía superar, por elevación a nivel europeo, a falta de recoñecemento por parte do Estado español, en cuxas mans fica a posibilidade de que o Goberno catalán estea presente ou non nos ámbitos de decisión europeos.

Por outra banda, os defensores da abstención poden aducir, tamén razoabelmente, que desde o seu europeísmo incondicional non se senten suficientemente ben informados para emitir unha opinión e que a prudencia aconsella quedarse á expectativa. Por último, os europeístas que opten por votar en branco tampouco non estarán faltos de razóns ao afirmar que non queren ficar á marxe da participación nin que a súa abstención sexa interpretada como indiferenza. Pese a que se senten defraudados polo texto do proxecto de Constitución, repúgnalles dicir non aos avances que indubitábelmente representa o articulado do texto. Ante este panorama, os únicos que se sinten seguros son os antieuropeistas de sempre, que en Catalunya, aínda que poucos, tamén existen.

A pluralidade de opcións dáse, portanto, entre europeístas críticos, e esta pluralidade estase a expresar con respostas confrontadas que mesmo penetraron no interior das organizacións políticas e sociais. Certo é que no ámbito onde quizais o fixo dunha forma mais espectacular foi en Convergència Democrática de Catalunya, pero seria superficial non ter en conta que as diferenzas asomaron con maior ou menor importancia en todas as organizacións, mesmo no PP, que non escapou á incontinencia verbal do señor Aznar cando se apresurou a insinuar serias reservas para dar un si ao texto aprobado.

No marco estrito de Catalunya, ás deficienzas xerais, os partidarios do non engaden que non hai ningún avance no recoñecemento do papel das rexións con poderes lexislativos, ao que os partidarios do si aducen que o texto tampouco pecha as posibilidades de intervención, que son plurais aínda que fican en mans dos gobernos dos Estados e que é a estes aos que hai que exixir responsabilidades. Os partidarios do non lembran tamén que o catalán non é recoñecido como lingua oficial, cousa que tamén reclaman a maioría dos partidarios do si, que engaden, sen embargo, que o proxecto de Constitución deixa aberta a regulación do réxime lingüístico e abre unha porta a un certo recoñecemento cando se aceita como lexítima a redacción en catalán presentada e autentificada polo Goberno do Estado.

Non hai dúbida de que o panorama é diverso e que o voto cidadán no referendo poderá ser un voto oficialista, aceitando sen mais a opinión da organización política ou social coa que cada un se identifique, ou un voto que se guíe pola intuición, o sentimento ou o pragmatismo. Pero no mellor dos casos, atravesando o bosque de opinións atopadas e especialmente as pedantemente ideolóxicas ou as instrumentalmente maniqueas, tamén pode ser un voto que responda á pregunta de se o proxecto de Constitución é ou non un paso adiante na traballosa cincuentenaria construción da Unión Europa, na democratización do proceso de globalización e na garantía dun desenvolvemento sustentábel, ou ben representa a consolidación pechada dun modelo que condena para sempre o futuro da Unión Europea a non responder positivamente a estes obxectivos.

Como cidadáns europeos deberemos tomar unha decisión persoal, que está na base da convivencia democrática. No meu caso, desde o respecto á opinión maioritaria da organización na que milito, sexa cal sexa dita decisión, á hora de asumir a responsabilitadade de emitir o meu voto no referendo optarei, unha vez mais, por ser coherente coa miña opinión persoal. En consecuencia, e pese á frustración en moitas das nosas expectativas inmediatas, desde a miña experiencia de loita no proceso de construción europea e desde a convicción de que o proxecto de Constitución é unha plataforma que mellora as nosas condicións de avance progresista tanto no presente como para o futuro, votarei si no referendo de ratificación da Constitución europea..

Antoni Gutierrez foi eurodeputado. Histórico militante do PSUC.

El País
13 de setembro de 2004

CONSTITUCIÓN EUROPEA, REFERENDO E B.N.G.
Por Pedro Gómez-Valadés

Agora que estamos xa a piques da súa ratificación e entrada en vigor, podemos afirmar xa que Europa deu sen dúbida un paso cara adiante importantísimo para o futuro da Unión. A existencia dunha Constitución Europea é, entendo eu, un feito positivo en si mesmo. E o B.N.G. terá en breve que posicionarse perante o futuro referendo de ratificación.

E non podo negar que o texto presentado, non satisfai plenamente a ninguén e incluso molesta profundamente a outros. Lóxico. Non podía ser doutra maneira cando se trata de avanzar partindo desde a diversidade, desde a "xenuína diversidade" europea. Con intereses complexos, ás veces incluso contraditorios, sentar as bases do acordo para 25 estados e variadas correntes
políticas foi un autentico exercicio de enxeñería política, atopar puntos de confluencia comúns e lograr consensos de mínimos en materias tradicionalmente delicadas, non ten outro nome que orfebrería política. E este é o único procedemento democrático posíbel e realista que nos permite avanzar na construcción permanente dese espazo chamado Europa, que criticamos constantemente pero que representa, no medio da globalización salvaxe e sen regras, o proxecto e a realidade que nos pode garantir níveis de benestar, de liberdades e de xustiza incomparábeis con calquera outro territorio do planeta.

Non é agora o momento nin para experimentos, nin para a demagoxia fácil. apuntandonos ao antieuropeismo por razonamentos maximalistas ("o texto é insuficiente"). Ou apelando ao non recoñecemento das nacións sen estado na europa constituínte. Honestamente, cabía agardar algo diferente no contexto político actual na UE?.

O actual proceso constituinte é esencial para o noso futuro. Queirámolo ou non. E Galiza como nación europea, e o BNG como organización que representa o único aparello de estado do que dispón Galiza, non estamos en condicións de soportar exercicios de funambulismo político. (ABSTENCION?) Ou SI ou NON. E coido que a miña posición fica ben clara. O BNG ten que apostar pola seriedade, a responsabilidade e sobretodo pola intelixencia.

O BNG ten que apostar polo voto afirmativo.

POBOS E CIDADÁNS
Por Camilo Nogueira

Cando se aprobou o Tratado de Niza non pasaban de cincuenta os deputados do Parlamento Europeo que o consideraban como un gran obstáculo para o desenvolvemento da Unión. Demandaban a elaboración dunha Constitución. Reclamaban unha Unión política, plena capacidade lexislativa do Parlamento en codecisión co Consello, conversión desta institución nunha segunda Cámara lexislativa e a elección polo Parlamento do presidente da Comisión, con toda sas mudanzas políticas necesarias para avanzar cara unha Unión de 27 Estados. Aquela posición minoritaria abriuse paso no Parlamento Europeo e entre os representantes das outras institucións comunitarias e dos Estados. Non todo se conseguiu, pero o contido do proxecto de Constitución aprobado pola Convención vai nesa dirección Para a Unión, a Convención realizou unha proposta que supera o fracaso de Niza mesmo no problema da toma de decisións no Consello. O proxecto de Constitución da Unión afecta á soberanía dos Estados, á evolución de a UE, á súa futura ampliación, á súa definición constitutiva, á política exterior e á práctica democrática das súas institucións. Non afecta formalmente ás estruturas internas e ás Constitucións dos Estados membros, pero as condiciona de maneira determinante. Se nos referimos ao Estado español, ten de facto unha transcendencia constitucional interna moi superior a calquera das propostas que pretenden modificar os estatutos de autonomía das nacións do Estado, sempre asimiladas polo PP a reivindicacións desestabilizadoras que porían en perigo os logros políticos e económicos dos últimos 25 anos.

Definindo á Unión como unha entidade con personalidade xurídica propia, a Constitución superaría o carácter dos Estados como únicos portadores da capacidade de estabelecer relacións internacionais. Aínda mais, confirma unha soberanía compartida entre os seus diferentes niveles institucionais ao asegurar que o dereito emanado da UE, no marco das competencias que lle outorgaría a Constitución, prevalecería sobre o dereito interno dos Estados. desta forma, a UE dá un paso mais para se constituír nun espazo político interno para os seus cidadáns, superando a súa condición de entidade internacional. Con este recoñecemento xurídico-político faise evidente que constitúe unha entidade con soberanía no marco das súas competencias, compartindo coas institucións estatais e, de feito, coas entidades internas con competencias lexislativas o que antes era ostentado en exclusiva polos Estados. Abre, por outra parte, as portas para a incorporación de calquera Estado europeo que se en "os valores do respecto á dignidade humana, da liberdade, da democracia, da igualdade, ao Estado de dereito, e de respecto polos dereitos do home".De feito, como aprobou a entrada a novas Estados formados pola separación pacífica interna (República Checa e Eslovaquia), está disposta a integrar a todos os Estados dos Balcáns occidentais como xa o fixo con Eslovenia.

Recoñece, como é habitual, "as funcións esenciais do Estado, particularmente as que se destinan a garantir a súa integridade territorial", e o fai despois de que no mesmo artigo afirme que respecta "a identidade nacional dos Estados membros, asociada a respectiva estrutura política e institucional fundamental, incluíndo a autonomía rexional e local". Pero en ningún lugar da Constitución aparece a idea de que a identidade nacional non poda ter constitucionalmente un carácter plurinacional, como tampouco non se di que un novo Estado xurdido dentro da Unión teña prohibido por iso o acceso á UE. Ninguén pode hoxe garantir, neste sentido, que por mutuo acordo as hoxe rexións constitucionais de Bélxica, Valonia e Flandes non pidan o recoñecemento como Estados, sen necesidade de criar ningunha raia e sen se separar da Unión. Este carácter aberto da UE ponse especialmente de manifesto cando, rompendo un tabú histórico, recoñece o dereito de autodeterminación dos Estados membros, isto é, neste caso, o seu dereito a saír da Unión, e mesmo o de volver a incorporarse cos requirimentos democráticos esixidos a calquera outro Estado.

Segundo o proxecto constitucional, a UE se define a si mesma como unha Unión de cidadáns e de Estados. Pero con isto non se nega nin a existencia nin o carácter dos pobos que a constitúen. Non estabelece contradicións maniqueas entre as cidadáns e os pobos, contra o argumentado polos representantes populares españois na Convención, que por motivos internos chegaron a declarar no Parlamento Europeo que o "concepto de pobo estaba obsoleto". polo contrario -e sen necesidade de apelar aquí a outras Constitucións precursoras do Estado moderno que se fundamentan precisamente no pobo-, no preámbulo da Constitución se afirma que os "pobos de Europa", ligándoos á súa identidade e á súa historia nacional, están decididos a forxar un destino común, e no primeiro parágrafo do artigo referinte aos obxectivos da Unión se proclama que un destes é o de promover o "benestar dos seus pobos". Naturalmente, isto non lles pode gustar a aquiles que identifican aos pobos, ás nacións e aos países cos Estados existentes emprobrecendo tristemente a realidade cultural das nosas sociedades. Por certo, estes son os que lle chaman en inglés "European People's Party" á súa partida en Europa

A Convención deu os seus pasos mais transcendentais no crispado clima político provocado pola guerra en Iraq. A decisión unilateral de EE UU, o Reino Unido e o Estado español revelou unha diverxencia política entre os Estados da Unión que en realidade xa existía con anterioridade. De feito, na OTAN a capacidade de decisión de EE UU ten o carácter dominante que pretendeu impor a Europa a propósito da súa guerra en Iraq. Pero, mais alá da tráxica realidade desa guerra, o impulso á Política Exterior e de Seguridade Común é o resultado paradóxico da división constatada naquel momento; non seria posíbel sen a acción expresa de Estados europeos considerados irrelevantes e perdedores polo primeiro ministro español. A Constitución vai mesmo mais alá da proposta desa política común necesitada de decisións unánimes, introducindo a posibilidade dunha cooperación estruturada en materia de defensa, segundo a iniciativa promovida por Francia, Alemaña, Bélxica e Luxemburgo que fora minimizado e ridiculizado no seu momento polas Estados promotores da guerra contra Iraq.

Por fin, the last but not the least, a Constitución define á Unión como unha unidade na diversidade, unha boa e razoábel solución histórica para superar a ideoloxía xacobina que aínda define a práctica de algúns Estados.

Camilo Nogueira Román

EL PAÍS