EUROPA EUROPA

Visita a Mauthausen

2011-11-10T02:46:00.000-08:00

Visita de AGAI a Mauthausen

Jorge Semprún fala dos campos nazis

2011-10-30T17:01:00.000-07:00

Praga revisitada con Jorge Semprún.

2011-10-26T19:14:00.000-07:00

Intervención no Parlamento Europeo de Daniel Cohn-Bendit

2011-08-31T13:17:00.001-07:00

Reinventar Europa

2011-08-08T08:38:00.000-07:00

Debemos reformularnos o tres grandes proxectos de integración da Unión: o euro, Schengen e unha política exterior conxunta. Porque sen solucións estruturais, os mercados seguirán castigando á nosa moeda Por Mark Leonard. Director do Consello Europeo de Relacións Exteriores 08/08/2011
Até o maior dos barcos afundirase se é pilotado até alta mar sen rematar de construírse ou con importantes defectos de deseño. Iso é o que está a suceder agora co proxecto europeo, cando a eurozona sofre os embates de sucesivas ondas especulativas. Cantos máis líderes europeos repiten promesas tranquilizadoras acerca de Grecia, menos lles cren os mercados. Xa é hora de enfrontarse aos feitos: o mundo xa non está a apostar en contra do euro, está a pór a proba a sustentabilidade do propio proxecto europeo. En lugar de defender un insustentable statu quo, os líderes europeos teñen que reinventar agora o tres grandes proxectos de integración dos últimos 20 anos -o euro, Schengen e unha política exterior conxunta- antes de que se desfagan e causen un círculo vicioso de enfraquecemento.

Co euro -a máis existencial das crises- os líderes centráronse no pánico aos mercados en lugar de abordar problemas máis profundos. Encadeáronse precipitadamente medidas diversas: probas de resistencia carentes de credibilidade, unha facilidade de crédito obstaculizada por regras estritas, a emisión conxunta de bonos que non son tanto eurobonos como, máis que nunca, unha supervisión orzamentaria europea sobre os 17 membros da eurozona. Estas medidas son benvidas, pero proceden de lagoas xurídicas do Tratado de Maastricht e, por tanto, non chegan ao nivel que os eurobonos, unha regulación bancaria europea e uns plans de garantía farán necesarios para proporcionar unha solución duradeira. Mesmo aínda que as escalas de débeda e déficit da eurozona son bastante menores que as de Xapón, Estados Unidos e mesmo o Reino Unido, os mercados seguirán castigando ao euro de maneira desproporcionada ata que estas solucións estruturais establézanse.

As normas para viaxar sen fronteiras que se asinaron en Schengen tamén se atopan baixo presión. As fronteiras europeas abríronse nun momento no que había varios centos de miles de refuxiados flotando por Europa, pero os controis sobre as fronteiras nacionais están a recuperarse como resultado da presenza dalgúns miles de refuxiados tunisianos. Sen dúbida chegarán a un acordo que conceda aos Gobernos o dereito a reintroducir controis temporais coa bendición de Bruxelas, pero iso non resolve o problema substancial de ter unha fronteira común pero non unha política de migracións común.

A política exterior e de seguridade de Europa tamén afronta un baleiro de credibilidade. O histórico proxecto de ampliación detívose e, como resultado, a Unión Europea ha pasado de ser vista como o futuro de Turquía a ser tachada de "comatosa, estancada e xeriátrica" polo primeiro ministro dese país. A resposta de Europa á primavera árabe ha carecido de ambición, xenerosidade e imaxinación (consistiu só en falar de máis mercados, diñeiro e mobilidade). En Libia, a atrevida acción para salvar a Bengasi poida que non se converta noutro Suez (como algúns pretenderon), pero está xa levando a unha perda de credibilidade na defensa europea. Mentres que uns poucos países comprometéronse decididamente na campaña, a maioría están a recortar os seus orzamentos de defensa e enganándose a si mesmos con discursos sobre o chamado poder brando. En lugar de confiar en políticas exteriores nacionais asociadas a unha burocracia europea dedicada a proporcionar unha versión anémica de ampliación-lixeiro (desposuída dun dos grandes atractivos para unirse a Europa), os Gobernos da Unión Europea teñen que achar urxentemente o modo de exercer o poder ante os países que non serán membros desa Unión Europea.

As crises de Europa non proveñen dunha falta de capacidade militar ou económica. A UE é aínda o maior mercado do mundo e representa o 17% do comercio mundial en comparación co 12% de Estados Unidos, en tanto que Europa dispensa a metade da asistencia exterior mundial en comparación co 20% norteamericano. Mesmo na esfera militar, a UE é a segunda tras Estados Unidos co 21% do gasto militar mundial, en comparación co 5% de China, o 3% de Rusia, o 2% de India e o 1,5 de Brasil.

Pero a incapacidade da UE de gobernar a súa propia casa está a alimentar a percepción global da súa decadencia. E esas percepcións de declive fan dos europeos uns cidadáns cada vez máis curtos de miras, que só tentan protexer a súa porción dun menguante pastel. O problema non foi o euroescepticismo, senón máis ben unhas elites en conflito consigo mesmas que senten asediadas polo populismo. En lugar de avogar por solucións europeas, os líderes de Europa desmentiron até o último minuto a súa adopción de políticas comúns, para logo tratar de introducilas de maneira encuberta.

A solución a este enigma non virá mediante o intento de trivializar os problemas de Europa ou buscando en Bruxelas soluciones ao gusto de todos. Desde que Francia e Holanda votasen non en 2005, os proeuropeos actuaron como o neno que puxo o seu dedo no dique; non querendo achegar fundamentos por medo a ser alagados por unha inundación de euroescepticismo. Como resultado diso atopáronse defendendo un insatisfactorio e insustentable statu quo: unha moeda que non está apoiada por un tesouro público; fronteiras conxuntas sen unha política migratoria común; e unha política exterior europea tecnocrática, divorciada das fontes de poder nacionais. Iso sumiu aos líderes europeos na incapacidade de sintonizar dun modo construtivo co público sobre grandes temas políticos, como o son a crise financeira, a inmigración ou Turquía.

O único camiño para recuperar credibilidade -e para conter a marea de desintegración- será o de abordar eses problemas de fronte e, ao tempo, cuestionar os clásicos enfoques proeuropeos que utilizaban o idealismo para evitar decisións difíciles.

En primeiro lugar, os líderes europeos deben afrontar o feito de que a medida que a eurozona se consolide dará lugar, tanto de iure como de facto, a unha Europa de distintas velocidades. En lugar de ocultar este feito, as institucións europeas necesitarán enfrontarse a el, e buscar os modos de manter o sentido dun obxectivo común no mundo mentres se impide que países autoexcluyentes como o Reino Unido entorpezan as solucións efectivas para cada unha das áreas de integración.

En segundo lugar, para previr que unha Unión máis diversa se empantane nunha competición en busca de recursos de suma cero, os líderes europeos necesitarán chegar a un novo e explícito acordo entre acredores e debedores, entre Estados membros do Norte e do Sur, do Leste e do Oeste. Iso necesitará conciliar austeridade con transferencias de presu-posto, e liberalización con protección social.

E, finalmente, os líderes de Europa necesitarán atopar o modo de volver inxectar política na integración. Iso é máis fácil de dicir que de facer: o método Monnet foi declarado morto fai tres décadas, pero os Gobernos europeos víronse obrigados a recuperalo repetidamente ante a dificultade de gañar á opinión pública.

Con todo, a tripla crise de Europa desposuíu aos Gobernos nacionais do luxo de esconderse detrás dos débiles líderes que instalaban en Bruxelas. Para impedir as consecuencias electorais do fracaso, deberían establecer agora un panorama que as institucións da UE poidan pór en práctica. Desde o seu comezo, a integración europea ha ir progresando en resposta a crises repetitivas, pero require de liderado político para facer delas unha fonte de enerxía no canto de parálise. Este é o momento para a reinvención, non para o conservadurismo.

Non ao declive de Europa

2011-07-03T17:53:00.000-07:00

A Unión Europea era unha festa de optimismo hai só 10 anos, tras o cambio de século. Agora hai unha rara unanimidade sobre o seu deterioro. Como chegamos até aquí? A decadencia é inevitable? José Ignacio Torreblanca contesta a esas e outras preguntas no seu novo libro

Mentres o soño americano languidece, un novo soño europeo ve a luz". Hai só uns poucos anos, exactamente en 2004, un estadounidense como Jeremy Rifkin podía falar sen arrobo dun "soño europeo", un soño baseado en altos estándares de vida, unhas democracias profundamente arraigadas e respectuosas cos dereitos humanos, un Estado protector e solidario, unha sociedade incluinte, unha cultura tan rica como variada e unha orde baseada no dereito, a negociación e o diálogo entre os Gobernos. Pero ademais de renderse admirado ante o modelo europeo, Rifkin podía contrapor ese modelo ao seu propio, o americano, que valoraba de forma sumamente negativa, case como o reverso exacto do europeo en razón das súas desigualdades sociais, a súa insensibilidade ambiental ou o militarismo e agresividade da súa política exterior.
"Os europeos", afirmaba Rifkin, "puxeron ante nós a visión e o camiño cara a unha nova terra prometida para a humanidade". "Europa", concluía, "converteuse na nova cidade no outeiro". Con iso apuntaba directamente á liña de flotación dun dos mitos fundacionais da república americana, aquel baseado no sermón do pastor puritano John Winthrop aos colonos que en 1630 dispúñanse a arribar ás costas de Massachusetts no barco Arbella, animándolles a construír a cidade moralmente exemplar da que Xesús falara no sermón da montaña. A cita en cuestión, "Sodes a luz do mundo. Unha cidade no outeiro non pode ser escondida" (Mateo 5:14), infestou a retórica política americana durante toda a guerra fría, sendo utilizada desde Kennedy até Reagan, polo que a provocación de Rifkin era máis que evidente. E para rematar esta execución sumaria do soño americano, Rifkin propuña unha solución que sen dúbida provocaría que millóns de estadounidenses saltasen dos seus sofás: "Se EE UU quere ter futuro", concluía Rifkin, "debería imitar á UE".
Case simultaneamente, en 2003, outro estadounidense experto en Europa, Charles Kupchan, profesor na Universidade de Georgetown en Washington DC, falaba non só do fin da Pax Americana, senón, o que parece máis incrible hoxe, de até que punto "o verdadeiro desafío que EE UU deberá enfrontar non provén do mundo islámico, nin tampouco do ascenso de China, senón dunha Europa integrada cuxa economía xa rivaliza coa americana e que inevitablemente terminará por entrar en confrontación xeopolítica con EE UU".
Na mesma ronsel dese optimismo que alagaba as análises sobre o futuro de Europa, Mark Leonard esbozaba no seu provocador ensaio Por que Europa liderará o século XXI? un mundo no que Europa non só tería triunfando á hora de pór fin aos seus conflitos internos e lograr unhas cotas de prosperidade e liberdade inéditas na historia, senón, de forma máis importante, que lograría exportar o seu modelo de resolución de conflitos e xestión dos mercados ao ámbito global. "En todos os recunchos do mundo", escribía Mark Leonard, "os Estados atopan inspiración no modelo europeo". O afán por imitar a Europa, continuaba, provocará un "efecto dominó rexional que cambiará as nosas ideas sobre a política e a economía e redefinirá o significado do poder no século XXI". E parafraseando unha das citas favoritas de Jean Monnet, que gustaba de describir a integración europea como unha revolución silenciosa, Leonard concluía afirmando: "A revolución silenciosa que os europeos desencadearon transformará o mundo".
Irrelevancia
Avanzando só uns poucos anos no calendario, todo cambiou de forma radical, deixando ante nós unhas percepcións sobre o éxito ou fracaso relativo de estadounidenses e europeos exactamente inversas. "O soño europeo morreu", certificaba Gideon Rachman na súa columna do Financial Times do 17 de maio de 2010. Concluíndo a súa análise sobre a incapacidade dos europeos de resolver os seus problemas financeiros e actuar de forma unida na escea internacional, Rachman rescataba a cita de Rifkin que abre este capítulo e concluía: "Relendo hoxe esas palabras, non se se rir ou chorar". Rachman citaba na súa columna un traballo de Charles Grant, director do Centre for European Reform, que baixo o significativo título Está Europa destinada a fracasar como potencia? expuña un máis que sombrío panorama sobre o futuro de Europa. "Hai 10 anos", escribía Grant, "Europa parecía un poder en auxe: estaba a integrarse economicamente, lanzando a súa propia moeda, expandíndose xeograficamente e reformando os seus tratados para crear novas institucións. Hoxe, na maioría dos grandes problemas que afectan o mundo, a UE é irrelevante".
A preocupación sobre o declive de Europa desbordou o marco dos medios de comunicación, en cuxos análise sempre existe a tentación de descontar un certo alarmismo, ou dos académicos, aos que os políticos adoitan tamén considerar persoas con pouco sentido práctico e á súa vez tendentes á esaxeración sobre a gravidade dos problemas. Este desbordamento é evidente no informe do Grupo de Reflexión sobre o Futuro da UE liderado por Felipe González, que de forma taxativa afirma: "2010 podería ser o principio dunha nova fase para a UE e durante os próximos 50 anos podería consolidarse o papel de Europa como actor mundial activo. En cambio, a Unión e os seus Estados membros poderían caer na marxinación e volverse unha península occidental do continente asiático, cada vez máis insignificante".
Nun continente con 27 Estados membros que afán discutir até a extenuación sobre todo, esta rara unanimidade sobre o declive de Europa non deixa de chamar a atención. Máxime se tamén é compartida polos observadores externos. Para desgusto dos europeos, o informe de 2009 do National Intelligence Council estadounidense, unha prestixiosa institución que agrupa a varias ramas do Goberno e os servizos de intelixencia e que realiza estudos de prospectiva, non dubidaba, tras debuxar os escenarios posibles nos que se desenvolvería a dinámica do poder mundial nas próximas décadas, en concluír: "Cremos que, para 2025, Europa faría só pequenos progresos á hora de transformar en realidade a visión actual dos seus líderes no sentido de lograr converterse nun actor cohesionado, integrado, influente globalmente e capaz de empregar de forma independente unha ampla gama de instrumentos políticos, económicos e militares en apoio dos seus intereses e ideais".
As percepcións sobre o declive de Europa non quedaban confinadas ao estrito ámbito das elites estadounidenses, senón que, de forma bastante preocupante, estaban sumamente asentadas entre a opinión pública doutros países cos que a UE aspiraba a manter unha relación estratéxica. Nunha enquisa da Fundación Bertelsmann realizada en 2006, só un de cada catro estadounidenses (24%), un de cada seis rusos e xaponeses (17%), un de cada sete chineses e brasileiros (14%) e un de cada 14 indios (7%) pensaban que a UE fose a ser unha potencia en 2020. De forma xeneralizada, a maioría dos cidadáns deses países consideraban á UE como irrelevante. Ao parecer, nun século que unanimemente todo o mundo describe como o século asiático, os europeos concitan pouco interese ou respecto en Asia. Kishore Mahbubani, un exdiplomático singapurés convertido nunha das voces máis autorizadas de Asia, con frecuentes artigos e citas en revistas e artigos internacionais, tamén saíu en tromba contra Europa con motivo do cume Europa-Asia celebrada en outubro de 2010: "Europa non se decata. Non se decata de cuán irrelevante está a ser para o resto do mundo. E tampouco se decata de como de importante é o resto do mundo para o seu futuro".
Calquera tempo pasado foi mellor
Nun breve lapso de tempo, os europeos parecen instalarse na máis completa desmoralización. Non hai practicamente un día que non se publique un artigo, libro ou comentario acerca da irrelevancia de Europa no mundo, a perda de competitividade, a inviabilidade dos seus estándares de protección social, os seus pescozos de botella demográficos, a falta de liderado e solidariedade interna ou a crise dos seus valores. A conclusión máis ou menos unánime e/ou estendida é que, co auxe de China e outros países emerxentes, o mundo do século XXI vai camiño de ser, se non o é xa, un mundo puramente multipolar no que só conta o peso económico e militar dos Estados. Nese mundo con poucas ou ningunha norma e onde nin a democracia nin a economía de mercado son maioritarias ou gozan de lexitimidade ou aceptación universal, a UE sería progresivamente marginalizada até quedar convertida nun "parque temático", unha gran Suíza, exemplar para si mesma, pero deliberadamente illada do mundo e sen vontade de influír en ninguén.
Con todo, as cousas non foron sempre así. Se rebobinamos unha década e soltamos a tecla en torno ao cambio de século, veremos que o estado de ánimo colectivo dos europeos era o exacto reverso do de agora. Costa de verdade crelo dada a desmoralización xeneralizada que nos invade hoxe cando comeza a segunda década do século, pero hai agora 10 anos, coincidindo co cambio de século, Europa sobordaba optimismo sobre si mesma e a súa capacidade. Co fin da guerra fría e a caída do muro de Berlín, Europa tiña ante si un brillante porvir. A reunificación do continente, dividido en dúas metades polos acordos de Yalta de 1945, estaba ao alcance da man. Por primeira vez na súa historia, Europa podería estar non só unida e en paz, senón tamén ser libre e próspera.
En 2000, 50 anos despois da declaración Schuman, os obxectivos dos chamados "pais fundadores" estaban a piques de verse cumpridos. A reunificación alemá, completada en 1990 baixo un marco europeo, fora só o preludio da unificación do continente, pois en 1995 a UE acollía no seu seo a Austria, Finlandia e Suecia, tres países que debido á dinámica da guerra fría habían visto cernada a súa autonomía en política exterior. E en 1998, a UE abría negociacións de adhesión con nada menos que oito candidatos de Europa Central e Oriental, ademais de Chipre e Malta. Sumando os últimos retoques na unión monetaria e as primeiras discusións para a posta en marcha dunha defensa común europea, para moitos era máis que evidente que o século XXI estaba destinado a ser o século de Europa.
En marzo de 1999, estadounidenses e europeos puñan en marcha, baixo a dirección de Javier Solaina na secretaría xeral da OTAN, a primeira operación bélica na historia da OTAN. A guerra de Kósovo pechou o círculo das guerras iugoslavas e a impotencia europea, pois, á fin e ao cabo, todo o conflito iugoslavo comezara en Kósovo 10 anos antes. En toda Europa, a pesar dalgunhas manifestacións de protesta, a guerra de Kósovo significou o espertar dunha cultura de seguridade que quedara anestesiada. A nova narrativa do poder europeo que emerxía era evidente: fronte aos xenocidios, a limpeza étnica e as crises humanitarias non cabía o apaciguamiento; Europa non só debía intervir, senón que, o que é máis importante, podía intervir. En realidade, que mellor mostra dunha visión estratéxica a longo prazo que o desbloqueo da adhesión turca, logrado, tamén non por casualidade, en decembro de 1999. Fronte aos medos que dominan hoxe a aproximación a Turquía, o racismo latente e a xenofobia rampante que percorre Europa, hai unha década os líderes europeos souberon ver con moita maior claridade que hoxe a incrible oportunidade estratéxica que representaba a adhesión de Turquía á UE tanto desde o punto de vista da política exterior como da economía ou a enerxía.
Por ese conxunto de razóns, aínda que retrospectivamente pareza infundado, algúns en EE UU, Rusia ou China observaban o vertixinoso avance do proceso de integración europeo con alarma. En EE UU, en particular, onde hoxe dáse xeralmente por descontada a irrelevancia da UE como actor global, autores como Jeffrey Cimbalo podían publicar en Foreign Affairs artigos nos que se afirmaba: "A integración política europea representa o desafío máis grande á continuidade da influencia estadounidense en Europa desde a Segunda Guerra Mundial". "A nova Europa, que contará co seu propio ministro de Asuntos Exteriores e a súa propia política exterior, expandirá a súa poder á conta da OTAN e máis que complementar o poder de EE UU, competirá con el, un acontecemento para o que EE UU non está en absoluto preparado", concluía.
En Moscova ou Pequín era posible observar percepcións similares. Para Vladímir Putin, cuxo acceso ao poder en maio de 2000 estivo marcado pola campaña de Kósovo o ano anterior, a UE non era, nin moito menos, un poder meramente normativo ou brando. A guerra de Kósovo levaba implícita unha mensaxe moi seria acerca de como o modelo europeo estaba eventualmente disposto a apoiar a súa expansión co uso da forza e, desde a perspectiva de Moscova, facelo cun desprezo total polo seu dereito de veto no Consello de Seguridade das Nacións Unidas. Por iso, con razón ou non, moitos en Moscova comezaron a preocuparse ao ver como a expansión combinada da OTAN e da UE terminaría non só por tocar as fronteiras da antiga Unión Soviética, senón cruzalas até penetrarse no hinterland histórico que constituía Ucraína, a patria de Kruschev, ou Xeorxia, a patria de Stalin. Nun momento de debilidade internacional rusa, vítima do desgoberno e a corrupción que dominou o réxime de Borís Yeltsin, a UE tamén era vista como unha superpotencia en cernes, non un ente condenado a fracasar.
Así que en Washington, en Moscova ou en Pequín, a UE non só estaba en auxe, senón que era observada con suma atención. Se ademais temos en conta o feito de que o mesmo decembro de 1999, coa euforia de Kósovo aínda enchendo de burbullas a copa de champaña dos europeos, o Consello Europeo de Helsinqui adquiría o firme compromiso de pór en marcha os preparativos para dotar a Europa dunha forza expedicionaria de 60.000 soldados, desplegable nun prazo de tres meses e sustentable polos seus propios medios durante un prazo dun ano, a mensaxe que Europa estaba a trasladar ao mundo era máis que evidente e non podía por menos que tomarse en serio.
Pero non só se trataba do poder militar. Hoxe en día, o Euro loita por salvarse dos mercados tanto como das críticas ao deseño e funcionamento da unión monetaria. Pero en 1997, o que a unión monetaria espertaba era, unha vez máis, unha incrible inquietude en EE UU, medorento de que o euro fixese sombra ao dólar como moeda de reserva internacional. De novo co reflexo xeopolítico activado no subconsciente, moitos analistas estadounidenses concluían, como facía Paul Kennedy, o historiador especialista no auxe e caída dos imperios, que o surgimiento do euro, igual que hoxe a apreciación do yuan que EE UU quere forzar, significaba ou traería como consecuencia o desprazamento de, polo menos, unha parte do poder de EE UU cara a Europa.
Esta UE que celebraría en 2004 a sinatura do Tratado Constitucional augurando, sen sospeita algunha sobre a enorme inxenuidade que se escondía tras as súas palabras, "o comezo dunha nova era", en palabras do primeiro ministro holandés, Jan Peter Balkenende, atopábase só uns anos despois completamente prostrada e desanimada acerca do seu futuro. Como chegara aquí? Por que? É irreversible esta situación?

Europa e os seus muros

2011-02-07T17:29:00.000-08:00

Europa 2011. Programa de TVE internacional que trata a propósito do muro que vai levantarse entre Grecia e Turquía para impedir a entrada de ilegais. O programa fai un resumo dos 15 muros existentes na actualidade no mundo. Como podemos ver, os contertulios, un español e dous gregos, fan unha defensa da lexitimidade da construcción do muro grego con argumentos que curiosamente néganselle logo a Israel no seu valado antiterrorista defensivo. Aparece tamén o director de Amnistía Internacional español recordando que o valado entre Israel e Cisxordania está condenado polo Tribunal da Haia. 15 muros no mundo e só un considerado ilegal polo Tribunal da Haia? E os outros?

Europa e os seus muros from galicia israel on Vimeo.

Onde vai Europa?

2011-01-01T09:49:00.000-08:00

Por Sami Naïr, profesor convidado da Universidade Pablo de Olavide, Sevilla. Tradución de M. Sampons

El País - 16/12/10

.
Despois de Grecia, Irlanda. Despois, probablemente Portugal. A continuación, non o sabemos. O que é seguro é que varios países están ameazados polos mercados. España xa está no punto de mira. Pero co debido respecto polos demais, España non é o mesmo. É a cuarta economía de Europa (12% do PIB europeo), e é un peso pesado da política europea. A débeda española é efectivamente tres veces superior á grega, o seu déficit vira desde hai dous anos en torno ao 10% do PIB, e o desemprego, que afecta a todas as franxas de idade, sitúase en realidade por encima do 20%. Se España recorrese ao fondo de rescate europeo, iso abriría tamén e de maneira inevitable o camiño a accións especulativas contra Italia e Francia, e significaría un xiro decisivo para Europa.

O paradoxo é que a estratexia europea de saída da crise mundial (desregulación dos mercados de traballo, deflación salarial, desemprego estrutural, restricións orzamentarias, privatizacións masivas), volve máis voraces aínda aos mercados que, de agora en diante, quéreno todo e parécelles que nunca se fai bastante. Esta estratexia, fundamentalmente recesiva, provoca un aumento lexítimo das reivindicacións sociais e políticas, e dá lugar a unhas preguntas que as opinións públicas xa comezan a formularse espontaneamente. Joseph Stiglitz, premio Nobel de Economía, expresa sen ambaxes este estado de ánimo: "Para Atenas, Madrid ou Lisboa, exporase seriamente a cuestión de saber se lles interesa continuar o plan de austeridade imposto polo FMI e por Bruxelas, ou, ao contrario, volver ser donos da súa política monetaria" (Le Monde, 23, 24 de maio de 2010).

Aínda non chegamos até aquí pero, se non cambiamos as regras de xogo, a división da zona euro volverase unha hipótese seria. Pois está claro que non poderemos resolver esta crise soamente con medidas restritivas que apunten ás poboacións máis expostas (clases medias e populares), e menos aínda cunhas medidas técnicas vinculantes como as apoiadas por Alemaña e Francia para activar o fondo de rescate. O presidente do Bundesbank alemán, Axel Weber, deu a entender, durante unha visita recente a París, que os 750.000 millóns de euros deberían ser de todos os xeitos aumentados se España recorrese ao fondo. O cal non debe de gustar ao ministro alemán de finanzas, Wolfgang Schäuble, que, nunha entrevista en Der Spiegel (8-11-2010), cortou a coitelo en dúas fases para quen non as respectasen as liñas vermellas desta axuda: durante a fase crítica, prolongación de vida dos créditos e, se iso non basta, os investidores privados deberán aceptar unha depreciación dos seus préstamos a cambio de garantías para o resto. Iso vén ser o mesmo que axitar o capote diante dos investidores privados.

Estes reaccionaron inmediatamente pondo de xeonllos a Irlanda e cercando a Portugal, antes de sinalar a Bélxica e a España. Canto falta para que pasen ao ataque? A marxe de confianza que conceden aos diferentes países da zona euro xa é insustentable: Alemaña atopa compradores dos seus bonos dunha media do 2,7%, mentres que España negóciaos no mellor dos casos en torno ao 5% e Portugal ao 6,7%. Os países endebedados prestan pois a unhas taxas cada vez máis prohibitivas e, se ás veces logran gañar uns puntos, só é porque o banco central compra uns bonos, cousa que non poderá durar moito tempo.

En realidade, asistimos a unha verdadeira guerra dos mercados contra os Estados. Cando empezou a crise, apuntei (A vitoria dos mercados financeiros, EL PAÍS, 8-5-2010) que os mercados ían someter a proba a capacidade de resistencia dos Estados e dos movementos sociais, e que, en caso dunha debilidade probada dos europeos para definir unha estratexia progresista común fronte á crise, os investidores ían incrementar a súa vantaxe atacando frontalmente aos Estados máis fráxiles. Obxectivos: desregularizar aínda máis os mercados internos e esixir máis privatizacións. É exactamente o que está a ocorrer hoxe. O que vemos en diante ante os nosos ollos é unha nova contrarrevolución social thatchero-reaganiana. A cuestión é saber se as sociedades europeas van aceptalo. Pero neste pulso, o status do euro é un test definitivo: será por fin posto ao servizo da promoción dun modelo social sustentable ou se volverá o vector da destrución dos restos do Estado de benestar europeo?

A partir de agora, o problema para Europa xa non é económico, senón político. Se as medidas técnicas adoptadas non logran resolver as dificultades dos países europeos, veremos a división da zona euro anunciada por Stiglitz? E que forma revestirá? Unha zona euro reducida a seis, sen España? Unha zona baseada no desacoplamiento entre unha moeda única para a parella franco-alemá e algúns máis, e unha moeda común para o resto? Un retorno ás moedas nacionais? E neste caso, que será do mercado único? Por suposto, ouvimos cada día a responsables políticos afirmar que estas hipóteses son impensables: pero estamos seguros de que controlan os fluxos monetarios? Non están sometidos ao unísono aos ditados da Bolsa? Todo pode ocorrer.

En realidade, está en xogo o porvir do proxecto europeo. As regras de funcionamento do euro previstas polo Tratado de Lisboa entran cada vez máis en contradición flagrante coas diverxencias de desenvolvemento dos diversos países da zona. Ningún Goberno atrévese aparentemente a pór en dúbida as dogmas que sosteñen o Pacto de Estabilidade, aínda que en diante ninguén os respecte. Pero se queremos salvar o euro, hai que flexibilizar estas regras. E mesmo, talvez cambialas. É vital establecer, de agora en diante, unha coordinación forte das políticas económicas europeas, aínda que Alemaña, titora do Banco Central, non quere ouvir falar dun "goberno económico". Aquí está o corazón da batalla para a supervivencia da zona euro, e non nas soas medidas coercitivas previstas polo acordo adoptado o 28 de outubro en Bruxelas.

Para relanzar Europa, esta coordinación deberá afrontar polo menos catro grandes tarefas: 1) Unha protección do espazo monetario europeo, regulando efectivamente, como por certo previuse na reunión da UE o 18-5-10, os Fondos de investimento alternativos e sobre todo os instrumentos ultraespeculativos (hedge funds, private equity, CDS). Iso supón que se poden pedir explicacións a Reino Unido para que poña fin á política desestabilizadora da City, principal praza especulativa mundial. 2) Unha mutualización das débedas públicas europeas coa creación duns "bonos europeos" para os países endebedados que recorrerían ao fondo de rescate. Para evitar que aumente a desconfianza dos mercados, Alemaña debe aceptar que a activación do mecanismo de rescate sexa, baixo unhas condicións precisas, mecánico e non negociable cada vez, como é o caso agora. 3) A realización dun préstamo para financiar unha gran política pública europea de crecemento, de creación de emprego e de investigación-innovación, o que supón unha reforma dos estatutos do Banco Central. 4) Unha armonización fiscal común da zona euro apoiada cun reforzo dos fondos de cohesión para os países en dificultades.

Estas medidas terían un efecto de arrastre prodixioso. Farían reflexionar aos investidores e crearían un impacto psicolóxico salvador para mobilizar aos pobos europeos. En realidade, a elección é simple: ou ben Europa sairá desta crise reforzada e capaz de afrontar a nova xeopolítica da economía mundial opondo aos mercados un interese xeral europeo, baseado nunhas estratexias cooperativas entre as nacións europeas, ou ben, empantanada nos seus egoísmos nacionais, acabará por estalar en cinzas moribundas.

Europa ante o pragmatismo de Obama

2010-11-16T10:36:00.000-08:00

Por Carlos Carnicero

Máster en Paz e Seguridade Internacional polo King´s College de Londres

La Vanguardia 15/11/10

Tras a derrota nas lexislativas, un debilitado Obama acudirá en Lisboa o 20 de novembro ao cumio da OTAN e a Unión Europea. En Europa espéraselle con entusiasmo, pero tamén con incerteza. O anterior cume, programada para maio baixo presidencia española, foi cancelada tras saberse que Obama non asistiría. Desde entón, as lecturas sobre o crecente desinterese de Obama en Europa non cesaron. Os europeos trataron sen éxito de entender o paradoxo transatlántica: a chegada ao poder de Obama, un presidente que os europeos senten moi próximo, non se traduciu nun relanzamento da súa alianza. Por que?

Como sinalaron Philip H. Gordon e Jeremy Shapiro, para os norteamericanos o 11-S cambiou ao mundo, pero para os europeos cambiou sobre todo aos norteamericanos. Pese ao apoio dos gobernos de Blair, Aznar e Durão Barroso á guerra de Iraq do 2003, a maioría da opinión pública europea comprendeu que a acción unilateral para derrubar ao réxime de Sadam quebrantaba algúns dos principios básicos da política exterior en Europa: o esgotamento da vía diplomática antes do recurso á forza e o papel central do Consello de Seguridade da ONU en materia de seguridade internacional. De modo paralelo, os anos 2000 deron mostras do declive relativo do poder de EE. UU. no mundo, coa consolidación de potencias emerxentes como China, India e Brasil. A crise financeira e económica tras o derrube de Lehman Brothers en setembro do 2008 e a relativa impermeabilidad das novas potencias aos seus efectos confirmaron a reordenación do mapa geoestratégico mundial.

Durante a súa campaña presidencial, Obama denunciou a política exterior da Administración Bush e prometeu impregnar a súa acción internacional de principios maioritariamente compartidos polos europeos, para restaurar a imaxe de EE. UU. no mundo. Pero, ao chegar á Casa Branca, Barack Obama envorcou a súa atención cara ao Pacífico e deu acenos de minusvalorar a súa alianza cos europeos.

Analizado en detalle, o cambio na política norteamericana non foi só cara a uns valores amplamente compartidos con Europa, senón sobre todo cara a unha utilización pragmática destes. A nova configuración da orde mundial ha levada a Obama a entender que as alianzas deben responder máis á existencia de intereses compartidos que a unha unión de valores e visións do mundo, como mostra o pragmatismo con que EE. UU. decidiu empezar de cero as súas relacións con Rusia ou cooperar con China. A falta de pragmatismo da UE fixo que o propio Obama xulgue secundario o potencial da alianza.

O tratado de Lisboa, concibido sobre todo para facilitar a toma de decisións en política exterior e proxectar a imaxe da Unión no mundo, posibilita o avance da UE cara a unha posición relevante na nova orde internacional, pero a experiencia até a data suxire que sen vontade política clara dos estados, o novo marco non corrixirá os vicios dos que adoece a Unión.

O cumio UE-China do 6 de outubro é un bo exemplo: a delegación chinesa chegou a Bruxelas con demandas como outorgar o status de mercado aberto á súa economía por parte da UEo o levantamento do embargo de armas. O primeiro ministro chinés, Wen Jiabao, tivo que sentar fronte a un Van Rompuy debilitado polas discrepancias internas entre os estados membros e do que só puido obter palabras ambiguas sobre relacións comerciais. Decepcionado, o líder chinés negouse a incluír unha referencia á cooperación coa UEen Afganistán no comunicado, obxectivo clave dos europeos.

O cumio UE-Estados Unidos do 20 de novembro medirá a temperatura da alianza transatlántica e será unha oportunidade para que os europeos non cometan os mesmos erros que no seu cume con China. Está por ver o impulso que dará Obama á súa axenda exterior por mor da derrota do 2 de novembro. Pero para que o cume transatlántica termine con éxito, ambas as partes deberán abordar asuntos de común interese que lles permitan sentar as bases dunha relación pragmática. As estratexias euroatlánticas en Afganistán e Irán deberían ser asuntos crave. Os europeos deben chegar ao cume cunha clara vontade de facer cumprir as súas promesas de acción e interlocución cunha soa voz. Os estados deben aceptar o liderado das novas estruturas institucionais da UE e realizar un exercicio de coordinación interna con elas. Só a capacidade europea de converterse nun actor pragmático garantirá a relevancia da futura relación transatlántica.

Séneca en Auschwitz ou a memoria de Europa

2010-10-10T17:43:00.000-07:00

Europa ha muerto.

2010-09-03T10:12:00.000-07:00

Oriente Medio: Europa á marxe. Por Yossi Beilin

2010-09-02T19:27:00.000-07:00

Por Yossi Beilin, presidente da Iniciativa de Xenebra e ex ministro de Xustiza israelí

La Vanguardia - 02/09/10

As conversacións de Taba foron o último intento de israelís e palestinos, durante o mandato de Ehud Barak como primeiro ministro, de chegar a un acordo sobre un estatuto permanente entre ambas partes. Foron unhas conversacións imposibles que empezaron o último día de Bill Clinton como presidente de Estados Unidos e unhas dúas semanas antes das eleccións israelís nas que Ariel Sharon chegou ao poder. Foron tamén imposibles porque carecían dunha base clara. Nós chegamos ás conversas sobre a base dos parámetros Clinton, propostos ás partes a finais de decembro do 2000; mentres que os palestinos, que supostamente acudían sobre a mesma base, déronnos a entender durante as negociacións que non se sentían vinculados por eles. Ao final, a pesar de que as conversacións en si quizais fosen as mellores celebradas entre ambas partes, as negociacións non conseguiron desembocar en ningún resultado significativo e, por tanto, percibíronse como outro fracaso nas ristra de intentos para alcanzar a paz palestino-israelí, por máis que -de modo paradoxal- a parte israelí representase ao goberno máis á esquerda que tivera nunca Israel.

A inexistencia dunha base clara para as conversacións desempeñou un papel importante nese fracaso. Esta vez, atopámonos ante un intento estadounidense de renovar os esforzos por alcanzar un acordo sobre o estatuto permanente; pero, como non foi posible acordar unha base entre as partes, creouse un brillante invento diplomático que non ten precedentes: cada parte chegará á mesa de negociación sobre unha base diferente. Israel farao a partir da concisa invitación realizada pola secretaria de Estado Hillary Clinton, mentres que os palestinos acudirán sobre a base das detalladas indicacións, coa súa plétora de apéndices, do Cuarteto (Estados Unidos, Rusia, Unión Europea e Nacións Unidas). Este acordo quizá sexa o bastante viable para permitir o encontro do 2 de setembro en Washington; pero, polo que fai ao segundo encontro, todo o proceso queda envolvido en dúbidas e o seu colapso non deixa de ser unha posibilidade constante. Xa habemos visto que a celebración dun cume estadounidense-israelí-palestina, como a que tivo lugar en Nova York hai exactamente un ano, non contribuíu en absoluto ao proceso, e a falta dunha base común podería facer que o cume deste ano concluíse coa mesma frustración. Se a única contribución europea a esta rolda de conversacións é crear unha base ficticia para as negociacións, sería preferible que Europa desistise de levar a cabo calquera contribución. Con todo, non hai ningunha razón para que as partes confórmense con iso. Europa pode achegar á solución do conflito moito máis que as súas contribucións financeiras á Autoridade Palestina.

Debo admitir que non entendo por que o Goberno de Obama está a distanciar a Europa das negociacións. Á fin e ao cabo, as principais etapas do proceso durante o últimos vinte anos tiveron lugar en Europa, e Europa dedicou tempo, experiencia e recursos aos esforzos por resolver o conflito máis duradeiro do mundo desde o final da Segunda Guerra Mundial: a conferencia de Madrid foi a que iniciou todo o proceso (cunha intensa implicación estadounidense); París albergou a firma do acordo económico entre Israel e os palestinos; e os compromisos máis importantes de cuantos alcanzaron israelís e palestinos conseguíronse en Oslo e Xenebra, que non forman parte da Unión Europea (o primeiro intento empezou de maneira oficiosa e logo fíxose oficial; o segundo intento foi informal e aínda non se ha oficializado). O presidente Obama sabe cal será a solución do conflito. É consciente da ampla experiencia europea neste sentido. Sabe que a Europa se lle pedirá que participe no tres problemas internacionais máis importantes que leva o acordo palestino-israelí: financiar o acordo, participar na forza multinacional que establecerá o Estado palestino e proporcionar axuda para absorber aos refuxiados palestinos. Será difícil pedir aos europeos que se involucren en todos estes ámbitos se os Estados Unidos de Obama expúlsanos do propio proceso.

A cuestión non se resolverá cunha invitación illada axunta cume. Resulta vital para Europa estar constantemente implicada nas conversacións, e semellante implicación podería porse en práctica, entre outras formas, seguindo o formato da conferencia de Madrid. En tales conversacións, ás que asistiron representantes de 13 países árabes e de moitos países do mundo, os europeos desempeñaron un papel fundamental e foron decisivos á hora de facer avanzar colaboracións que non tiveron unha repercusión menor nas conversacións bilaterais. Europa non debería verse obrigada a mendigar un papel neste proceso político renovado; senón que, pola contra, Estados Unidos e as partes terían que pedirlle que desempeñase un papel crave.

Europa non existe. Por Ramón Lugrís

2010-09-01T19:35:00.000-07:00

Bilateralidade e statu quo ábrense camiño

Ramón Lugrís

A Nosa Terra 08/07/2010

Poderíase pensar cando William Hague, o Ministro do Exterior, antieuropeo de sempre, prometeu, como prometera Tony Blair no seu tempo, “situar á Gran Bretaña no corazón de Europa”, que a coalición gobernante tiña mentes de mudar a tradicional política británica de dificultar o proxecto europeísta. Mais non era esa a intención do Ministro: o que propuxo no seu primeiro discurso político como Secretario do Foreign Office foi, por unha banda, incrementar o número de altos funcionarios británicos nas institucións europeas para poder exercer unha maior influencia cara a levar adiante a política do Goberno e, por outra, desenvolver unha política de contactos e alianzas bilaterais cos países da Unión, como camiño diferente da consolidación das relacións a nivel paneuropeo. Fundamentalmente, trátase de recuar na construcción de Europa, de deixar de lado o que supón o Tratado de Lisboa e voltar ao concepto da “Europa das patrias”, entendendo por patrias as nacións actualmente constituidas en Estados.

.
Nunha entrevista pubricada en El País en xaneiro pasado, a senadora italiana Emma Bonino dicía que a esencia de Europa é a que defendían os fundadores da Unión: o Estado-nación e o nacionalismo non só son inadecuados para se enfrentaren aos retos presentes, senon que son un perigo. O nacionalismo é sempre portador de guerras – afirmaba – e o presente escaso sentimento de pertenencia a Europa pode desembocar novamente nos nacionalismos, nos localismos, que debilitan a idea de Europa. Mais a opinión de Emma Bonino, que é a opinión de todo europeísta, apunta só a unha das dimensións do europeísmo : a dimensión de sentirse europeo como algo superior ao sentimento nacional. A ausencia dese sentimento – deixando aparte algúns grupos moi minoritarios, fudamentalmente intelectuais – é consecuencia de que nunca, desde que se puxeron os alicerces da Unión, se ensinou nas escolas dos nosos países a historia desde unha perspectiva europea. A Historia continuou e continua sendo a historia das nacións que compoñen o mosaico europeo. E nen mesmo a xeografía se interpreta como a xeografía dunha comunidade (non houbo moitos mestres como Otero Pedrayo que, por exemplo, daba en Compostela un curso sobre o Danubio como nexo xeográfico, histórico e cultural de Europa que xustificaba o proxecto da unión).

.
Mais a idea de Europa que tiñan os fundadores da Comunidade do Carbón e do Aceiro tiña outra dimensión: a de integrar, nun sistema federal, non só as vellas nacións europeas, senon tamén ás entidades subestatais componentes daquelas nacións. Entidades que poderían desenvolver, por exemplo, unha acción internacional como a que, aplicada ao caso de Galicia, estuda exhaustivamente Xulio Ríos no seu recente librosobre a paradiplomacia. Tamén esa dimensión do europeísmo está sendo atacada polos partidarios do statu quo “nacionalista”. Un síntoma preocupante é, por exemplo, a reacción do Presidente do Goberno español á sentencia do Constitucional sobre o Estatuto de Catalunya, cando dixo que a sentencia representa o final do proceso “de ampliación da descentralización política”. Quer dicir que o presente “Estado das autonomías” é o modelo definitivo. Qué lonxe están os días nos que se falaba de federalismo e ata de federalismo asimétrico.

.
Salvador de Madariaga deixara dito que Europa existiría cando ésta estivera presente na conciencia dos europeos e que Europa tiña que nascer, e nascería, cando os españois dixeran noso Chartres, os ingleses, nosa Cracovia ou os italianos, nosa Copenhague. Vista a situación actual da Unión Europea, non só é que aquel momento nunca chegou, senon que a conciencia europea está en retroceso. Sempre foi raro, mais hoxe é pouco menos que inconcebible que alguén diga, como lle ouvín dicir hai anos a un célebre presentador da TV británica, “eu son un europeo veciño de Londres”.
.

* Ramón Lugrís, é membro do Consello Reitor do IGADI

Jorge Semprún e a Memoria de Europa

2010-06-16T09:00:00.000-07:00

No programa emitido o pasado domingo 13 de xuño na 2 de TVE "En Portada" acompañan a Jorge Semprún nunha viaxe excepcional pola Memoria de Europa.

Aquí podes descargar en pdf o guión orixinal da reportaxe:
http://www.rtve.es/contenidos/enportada/semprun-memoria-de-europa-guion.pdf
E aquí podes descargar o video completo:
http://www.megaupload.com/?d=2XCI3WCI

Europa avanza sonámbula cara ao declive

2010-05-21T18:43:00.000-07:00

Por Timothy Garton Ash

22/05/2010

Pode rescatarme alguén do europesimismo? Había décadas que non me sentía tan deprimido sobre a situación do proxecto europeo. A eurozona está en perigo de morte. A política exterior europea avanza ao paso dun caracol bébedo. O poder estase a trasladar a Asia. Os motores históricos da integración europea non funcionan ou están resoplando. Os líderes europeos reordenan as tumbonas no Titanic, mentres dan leccións de navegación oceánica ao resto do mundo. A crise da eurozona non fixo máis que empezar. Aos mercados de débeda non lles convenceu nin sequera o rescate "decisivo e esmagador" de Grecia a semana pasada. O único que lles animou un pouco foi a vontade do Banco Central Europeo de empezar a comprar bonos do goberno da eurozona; pero aos gregos e os portugueses segue saíndolles moito máis caro pedir prestado que aos alemáns. Un destacado estratega do mercado de débeda dime que agora ve dúas alternativas: ou a eurozona avanza cara a unha unión fiscal, con maior perda de soberanía dos Estados membros e unha drástica redución do déficit imposta por esa limitación externa, ou algúns dos Estados membros máis débiles caerán en bancarrota, dentro da eurozona ou saíndose dela. Nese momento o capital fuxirá, aínda máis que até agora, dos débiles aos fortes, é dicir, da eurozona a outros lugares e, dentro dela, a Alemaña.
.

As repercusións políticas tanto nacionais como internacionais destas dúas vías son sanguentas (en Grecia, o son xa literalmente). As tensións nas sociedades europeas aumentarán, pero tamén entre uns Estados e outros. En especial, é inevitable que aumente o resentimento con respecto de Alemaña, a potencia central do continente, faga o que faga: tanto se impón unhas condicións estritas para aceptar a unión fiscal, mentres financia o risco doutros gobernos, coma se deixa que Grecia e Portugal se vaian ao traste, co consecuente incremento da fuga de capitais cara a Alemaña. No mellor dos casos, se o vello modelo de avanzar na integración a base de crise, a base de responder os retos, volve funcionar, Europa estará preocupada por resolver os seus problemas económicos e financeiros internos durante anos. As grandes potencias do século XXI, as actuais e os emerxentes -Estados Unidos, China, Brasil e Rusia-, xa tratan as pretensións europeas de ser un actor importante no escenario mundial cunha actitude raiana no desprezo. O acordo mínimo logrado o ano pasado no cumio de Copenhague sobre o cambio climático, un tema no que Europa asegura estar en vanguarda, alcanzárono Estados Unidos, China, India, Sudáfrica e Brasil. Europa non estivo nin na sala de reunións.

.
Copenhague foi unha chamada de atención coa que Europa non se espertou. As dúas figuras que a UE escolleu para representala no mundo son practicamente descoñecidas fóra de Europa. Nunha reunión recente en St.Antony's College, na Universidade de Oxford, o columnista especializado en asuntos internacionais de The New York Times Thomas Friedman dixo con ironía que non sería capaz de recoñecer ao presidente do Consello Europeo "nin aínda que se me sentase no colo". A nova Alta Representante da UE para a política exterior e de seguridade, Catherine Ashton, pode manexar con eficiencia a burocracia de Bruxelas, pero, cando se fala cos funcionarios do sector alí, dáse un de conta do difícil que vai ser construír un servizo exterior europeo. Pequín, Moscova, Nova Deli e Washington non están a esperar con ansiedade. Para eles, a vida está noutra parte. Os Estados Unidos de Barack Obama está preocupado pola súa propia construción nacional, e logo por Oriente Próximo e China. O novo primeiro ministro británico recibiu unha chamada telefónica do presidente e unha referencia eloxiosa á "relación especial", pero Obama non ten ningún apego sentimental ao Vello Continente. A súa pregunta a Europa é: "Que podedes facer hoxe por nós?".

As novas xeometrías do poder mundial descríbense con siglas como BASIC (Brasil, Sudáfrica, India e China), BRIC (Brasil, Rusia, India e China) e IBSA (India, Brasil e Sudáfrica). En parte é unha forma de adiantarse a acontecementos que quizais non se produzan, pero no mercado da xeopolítica, como nos mercados financeiros, as expectativas son tamén realidades. A Unión Europea segue sendo a maior economía do mundo. Posúe enormes recursos de poder duro e brando, moi superiores aínda aos das grandes potencias emerxentes. Pero a tendencia non lle favorece, e non emprega nin moitísimo menos todo o peso que ten. Se aínda quere influír no mundo e beneficiar aos seus cidadáns, debe estreitar a diferenza entre as súas posibilidades e a súa poder real. Pero non o está facendo. Por que?

A partir de 1945, durante máis de 50 anos, houbo cinco grandes forzas que impulsaron o proxecto europeo. Eran as seguintes: o recordo da guerra, un recordo persoal moi inspirador que se prolongou até a xeración de Helmut Kohl e François Mitterrand; a ameaza soviética contra Europa occidental e o desexo dos pobos do centro e o leste de Europa de escapar do dominio soviético cara á liberdade e a seguridade; o apoio estadounidense á integración europea, como reacción a esa ameaza soviética; a República Federal de Alemaña, que quería rehabilitarse tras o nazismo dentro da familia europea e obter o apoio dos seus veciños europeos á unificación alemá; e Francia, coa súa dobre ambición dunha Europa forte pero dirixida por Francia. Estas cinco forzas están hoxe desaparecidas ou enormemente debilitadas. En cambio, temos unha serie de novos argumentos para xustificar o proxecto. Estes argumentos son os retos de alcance mundial -como o cambio climático e o sistema financeiro globalizado- que teñen repercusións cada vez máis directas nas vidas dos nosos cidadáns e a aparición das novas grandes potencias dun mundo multipolar. Nun mundo de xigantes, é útil ser un xigante. Pero un argumento, un fundamento intelectual, non é o mesmo que unha forza impulsora emocional, baseada na experiencia persoal directa e o sentimento dunha ameaza inminente. Na Europa de hoxe non temos esas cousas. Desde o punto de vista do nivel de vida, da calidade de vida, a maioría dos europeos está mellor que nunca. Non se dan conta de até que punto teñen que cambiar radicalmente as cousas para que nada cambie.

Faría falta un novo Winston Churchill para explicar isto a todos os europeos, coa poesía daquel "sangue, suor e bágoas". No seu lugar, temos a Angela Merkel, Nicolas Sarkozy, Silvio Berlusconi e agora David Cameron. A nova coalición liberal conservadora de Reino Unido está a dar uns primeiros pasos construtivos e alentadores en Europa. O martes, o novo ministro de Facenda, George Osborne, tragouse a directiva proposta en Bruxelas sobre fondos de risco con toda a elegancia dun viaxeiro da Inglaterra victoriana cando tiña que comerse un prato de ollos de cordeiro na tenda dun beduino (o Goberno británico confía aínda en lograr que a directiva se modifique no Parlamento Europeo). O xoves e o venres, Cameron dedicou a súa primeira viaxe ao estranxeiro como primeiro ministro a visitar aos seus novos colegas en París e Berlín. Pero, aínda que Reino Unido non sexa o freo europeo que lle gustaría á maioría dos membros conservadores do Parlamento, tampouco vai ser o motor.

De onde vai xurdir, entón, o dinamismo? Non o sei. Non o vexo. É verdade que sufrimos moitos brotes de europesimismo noutras épocas; existen desde que teño memoria. E todas as veces, Europa levantou o ánimo e deu outro paso adiante. Os rivais mundiais de Europa teñen os seus propios problemas. De aquí a 10 anos, é posible que os historiadores se rían do europesimismo de 2010. Pero só se Europa espértase e incorpórase ao mundo no que vivimos.

Esperta, Europa!

Ai, Europa! Por Camilo Nogueira

2010-04-14T09:08:00.000-07:00

Por Camilo Nogueira

Dizia Zygmunt Bauman em Europa. Una aventura inacabada que “o passado pirómano da Europa pode ser causa válida de uma comprida reflexão e de sentimentos de culpa, mas os dedos chamuscados bem podem constituir uma vantagem. Podem evitar-lhe a tentação de jogar com lume e de amorear bocois de pólvora”. Com Étienne Balibar concordava em que trás centos de anos de matanças religiosas, étnicas, tribais de raça ou de classe, de cruzadas santas e profanas que com o passo do tempo se parecem demasiado a fratricídios, chegou o tempo do acordar que as guerras não são permisíbeis na acção política. Um momento no que as preocupações e os esforços internos de Europa empatam com a lição cada vez mais óbvia da interdependência humana; no que a crescente consciência da realidade e as barbáries da história colonial converge com o poderoso processo de hibridação e multiculturalismo que depois da longa relação com o resto do mundo está transformando a Europa, levando-a a admitir que os outros constituen um componente necessário da sua identidade. Para el, é ainda possível a solidariedade mundial e a criação de um marco no que acomodar a variedade de formas de vida humana para se relacionarem pacificamente, sendo isto um assunto de vida ou morte tanto para os que passam necessidades como para os que estão sobrados de recursos. “Graças a sua história singular, Europa encontra-se em melhor situação que nengún outro sector da humanidade” para insistir em que para viver juntos num planeta de interdependências, não existe mais alternativa viável e plausíbel que o direito a uma vida segura e digna, posto que a segurança e o bem-estar de uma parte do mundo não se pode conseguir se não é para todos.

Sem deixar de lado os fratricídios “tão injustos e ruíns e pouco heróicos como crueis e ferozes” que fazem parte da história do continente, Bauman formulou uma visão complementar, achando que a identidade da Europa sempre respondeu à tendência a ir correndo detrás de uma identidade que se mantinha teimudamente por diante dos seus perseguidores. Estaria sempre pugnando por achegar-se a um estado que acreditava bó e desexábel, definindo-se mais que por qualquer outra das suas características, polos valores que os europeus apreciam, adquirindo o seu sentido só se incluem a todo mundo e se aplicam à humanidade no seu conjunto.

Tzvetan Todorov, em Lê noveau desordre mondial, situou os valores dessa identidade na racionalidade, a justiça e a democracia. A racionalidade, apesar dos actos irracionais que cobrem a sua história, indo a Europa que existe por detrás da que quereria ser, permanecendo duradoiramente a crítica e o descontentamento. A justiça, que mostra o seu verdadeiro valor quando se utiliza contra os veredictos da razão do momento e revela a sua verdadeira força quando a sociedade é acusada de injustiça, inequidade, favoritismo, falcatruadas ou tendenciosidade, sendo a sociedade justa quando não se cré suficientemente justa. A democracia, com a consciência de uma sociedade autónoma ter como sustento a vontade dos seus membros vivos, significando que a tarefa do cidadãos nunca está completa e que “a democracia se fundamenta na liberdade dos cidadãos e estes baseiam a sua confiança em serem livres.

Ao igual que as instituições estatais, a UE evoluiu guiada por valores e interesses concretos e sujeita à incerteza sobre o final da aventura. Para alumiar o sentido do caminho e os objectivos e resultados da construção, Bauman para mentes em Reinhard Kosseleck utilizando a metáfora do porto de montanha: “como os nossos ancestros há três séculos estamos na costa arriba de um porto de montanha polo que nunca subíramos, de maneira que não temos ideia de que tipo de vista teremos ao chegar ao cume. Só quando cheguemos (se o fazemos) e vejamos a paisagem do outro lado será o momento de mover-nos, mais que empurrados, atraídos cara adiante polas visões, os propósitos e os destinos que escolhimos”. Nen siquer temos os conceitos com que expressar o que esperamos, formando-se com a prática da escalada e não antes, sem que isto queira dizer que os escaladores devam deter-se. No caso dos europeus, rematava, “é mui pouco provável que que se detenham” conhecendo esperanças “que não são em absoluto vás, que estão enraizadas na sua vida diária e que se manifestam de maneira mais temível nos momentos de crise”, lembrando as manifestações de 15 de Fevereiro de 2003 contra a guerra de Iraque. Só assim se poderan manter os valores que alumian as ambições e as búsquedas da Europa, dixo lembrando a Kafka quando deixou escrito sobre o porvir, a modo de premonição, advertência e estímulo, que se entras na casa e percorres corredores, abres portas, sobes pisos, “e não encontras nada”, deves esforçar-te e seguir subindo a escada: “entanto que não deixes de subir não se terminam os degraus: crescem baixo os teus pés que sobem”.

Neste momento de crise global provocada pola política económico-financeira e o militarismo impostos desde Washington e Wall Street, quando desde campos muito diversos e contraditórios o posto em causa não são esses centros de poder senão, paradoxalmente, o modelo de convivência da UE e mesmo o seu carácter de primeira potência económica mundial, é bó lembrar a esperançada ânsia de Jürgen Habermas reclamando em Ay, Europa! uma União política que não deixe “o campo livre à dinâmica dos mercados desatados”, numa simples zona de comércio livre, e disponha da capacidade para tomar decisões na política exterior, desempenhando junto com os demais actores mundiais um papel na cena internacional, no marco da ONU, desprendendo-se de EEUU, o “sócio superior”, e permanecendo fiel a suas ideias sobre o direito internacional.

A creación dun "eurocaos"

2010-02-16T18:07:00.000-08:00

Ultimamente, as noticias financeiras han estado dominadas por crónicas de Grecia e doutros países da periferia europea. E con razón. Pero inquietoume a información que se centra case exclusivamente nas débedas e no déficit europeos, co que dá a impresión de que todo se reduce ao malgaste gobernamental (o cal lle dá a razón aos nosos falcóns do déficit, que queren recortar drasticamente o gasto a pesar de enfrontarnos a un paro masivo e pon a Grecia como exemplo do que pasará si non o facemos). Pero a verdade é que a falta de disciplina fiscal non é a única, nin a principal, fonte de problemas de Europa, nin sequera en Grecia, cuxo Goberno, efectivamente, si foi irresponsable (e ocultou a súa irresponsabilidade con contabilidade creativa). Non, a verdadeira historia que está detrás do eurocaos non se basea no malgasto dos políticos, senón na arrogancia das elites; concretamente, as elites políticas que instaron a Europa a adoptar unha moeda única moito antes de que o continente estivese preparado para un experimento deste tipo. Fijémonos no caso de España, que en vésperas da crise parecía ser un cidadán fiscal modelo. As súas débedas eran baixas: un 43% do PIB en 2007, en comparación co 66% de Alemaña.

Tiña superávit orzamentario. E a súa regulación bancaria era exemplar. Pero co seu clima cálido e as súas praias, España era tamén a Florida de Europa e, do mesmo xeito que Florida, experimentou un enorme auxe inmobiliario. O financiamento deste boom proviña principalmente do estranxeiro: houbo entradas xigantescas de capital procedentes do resto de Europa, en especial de Alemaña. A consecuencia foi un crecemento rápido combinado cunha inflación significativa: entre 2000 e 2008, os prezos de bens e servizos producidos en España aumentaron un 35%, en comparación cun incremento de só un 10% en Alemaña. Debido á subida dos custos, as exportacións españolas foron perdendo competitividade, pero a creación de emprego seguiu sendo forte grazas ao boom inmobiliario. E entón estalou a burbulla. O paro en España experimentou un drástico repunte, e o orzamento incorreu nun profundo déficit. Pero a avalancha de números vermellos -que estivo provocada en parte pola forma en que a depresión reduciu os ingresos e en parte polo gasto de emerxencia para limitar os custos humanos da depresión- foi unha consecuencia, non a causa, dos problemas de España. E non hai moito que o Goberno español poida facer para mellorar as cousas. O principal problema económico do país é que os custos e os prezos desmarcáronse dos do resto de Europa. Si España seguise tendo a súa antiga moeda, a peseta, podería remediar rapidamente o problema cunha desvalorización (por exemplo, reducindo o valor da peseta un 20% con respecto a outras divisas europeas). Pero España xa non ten o seu propio diñeiro, o que implica que só pode recuperar a súa competitividade mediante un lento e doloroso proceso de deflación. Agora ben, si España fose un estado de Estados Unidos e non un país europeo, a situación non sería tan mala. En primeiro lugar, os custos e os prezos non se haberían desmadrado tanto: Florida, que, entre outras cousas, podía atraer libremente a traballadores doutros estados e manter baixos os custos da man de obra, nunca experimentou nada remotamente parecido á inflación relativa de España. E en segundo lugar, España recibiría unha gran cantidade de apoio automático na crise: o sector inmobiliario de Florida pasou da expansión á recesión, pero Washington segue enviando os cheques da Seguridade Social e do Medicare. Pero España non é un estado de Estados Unidos e, por tanto, está metida nunha boa lea. Grecia, naturalmente, está nunha lea aínda peor, porque os gregos, a diferenza dos españois, foron realmente irresponsables desde o punto de vista fiscal. No entanto, Grecia ten unha economía pequena, cuxos problemas importan principalmente porque se están estendendo a outras economías moito máis grandes, como a de España. Así que a orixe da crise é a inflexibilidad do euro, e non o gasto financiado co déficit. Nada disto debería estrañarnos demasiado. Moito antes de que nacese o euro, os economistas advertían de que Europa non estaba preparada para unha moeda única. Pero fíxose caso omiso destas advertencias e produciuse a crise . E agora que? A disolución do euro é practicamente impensable, por meros motivos prácticos. Como di Barry Eichengreen de Berkeley, un intento de reintroducir unha moeda nacional desencadearía ?a nai de todas as crises financeiras?. Así que non hai marcha atrás: para facer que o euro funcione, Europa ten que avanzar moito máis na unión política, para que os países europeos empecen a funcionar máis como estados de Estados Unidos. Pero iso non vai suceder de hoxe para mañá. O que veremos probablemente ao longo dos próximos anos é un doloroso proceso de remiendos: rescates acompañados de esixencias dunha austeridade desapiadada, e todo cun transfondo de desemprego moi elevado, perpetuado pola dolorosa deflación que xa mencionei. É un panorama feo. Pero é importante entender a natureza do fatal fallo de Europa. Si, algúns Gobernos foron irresponsables; pero o problema básico foi o orgullo desmedido, a arrogante idea de que Europa podía facer que funcionase unha moeda única a pesar dos fortes motivos que había para crer que non estaba preparada.

1989: Que celebramos?. Por Carlos Taibo

2009-11-15T03:54:00.000-08:00

Por Carlos Taibo *

.
O desfondamiento da maioría dos sistemas de tipo soviético en 1989 foi unha sorpresa relativa. É verdade, si, que os sinais de crise que atenazaban, desde bastantes anos antes, a eses sistemas eran moi evidentes. Bastaba con botar unha ollada ao camiño das economías correspondentes para decatarse de que, lonxe de crecer, empezaran a asumir retrocesos notables que tiñan un rechamante colofón, por certo, e nun marco de fondísima crise social, en dous datos demográficos inapelables: un incremento na mortalidade infantil e un retroceso, en cambio, na esperanza de vida ao nacer.

O que ao cabo resultou ser unha sorpresa en 1989 foi, con todo, a escasa, por non dicir nula, resistencia exercida polo groso das burocracias dirixentes deses países cando os feitos encadeáronse en proveito de movementos populares dun e doutro cariz, máis ou menos apoiados, por riba, desde o exterior. Digámoslo doutra maneira: a corrosión dos grupos humanos dirixentes era tal que só en virtude dunha ilusión óptica cabía entender que aqueles estaban dispostos a xogarse o pelexo en defensa duns sistemas que, mortecinos, pouco ou nada tiñan de xenuinamente alternativos fronte ao capitalismo occidental.

O feito de que boa parte de quen estaban chamados a oporse aos cambios -conveñamos en que non faltaron quen quedaron á marxe do proceso- decidisen sumarse rapidamente ao carro do vencedor convértese, en paralelo, en suxestiva explicación de por que as transicións políticas operadas en 1989 foron, coa parcial excepción de Romanía, sorprendentemente pacíficas. O ano seguinte empezaron a chegarnos noticias que viñan ratificar o sentido do que estaba a ocorrer. Así, cando en países como Polonia ou Hungría saíron a poxa moitas empresas públicas, descubrimos -primeiro con algunha sorpresa, despois con inequívoca adaptación ao que ocorría- que en moitos casos quen procedían a adquirilas eran quen foran os seus directores na etapa soviética. Non se esqueza respecto diso que estamos a falar da elite dirixente dos vellos sistemas, que dispuña, por tanto, de activos nada despreciables e gozaba, ademais, dunha información privilexiada, de tal sorte que sabía á perfección cales eran as empresas rendibles e as que non, cales as que podían beneficiarse de privilexios monopólicos ou oligopólicos, cales as que tiñan garantidos as subministracións.

Admitamos que o ocorrido por aquel entón pode suscitar interpretacións dispares. Para uns foi unha bendición de Deus, na medida en que se reduciu sensiblemente a posibilidade de que o tránsito a un novo sistema fose violento ou, polo menos, manifestamente confrontacional. Para outros, pola contra, perfilouse naqueles meses o inicio dun pesadelo que nos feitos duraría até hoxe, da man de realidades nas que a burocracia reconvertida ao mercado amorearía o peor dos dous sistemas que até 1989 estiveron en colisión: a cobiza económica e o todo vale dos empresarios occidentais, e o autoritarismo descarnado dos burócratas orientais.

Por certo que todo o anterior ten un referendo interesante na condición de fondo do proxecto que, máis aló da retórica, abrazou o último presidente soviético, Mijaíl Gorbachov. Si liberámonos da visión edulcorada dos feitos que promoveron entón a maioría dos medios de comunicación occidentais, parece que sobran as razóns para concluír que o proxecto mestre de Gorbachov consistiu en rescatar da queima aos sectores máis espabilados, máis profesionalizados e máis tecnocratizados das burocracias dirixentes nos países da Europa central e oriental. A mensaxe era razoablemente clara: si, nun escenario de crise, cambian vostedes unha parte dos seus hábitos, eu encargareime de que conserven o groso dos seus privilexios.

Aínda que en condicións innegablemente distintas das imaxinadas por Gorbachov, ese proxecto saíu, ao cabo, adiante. Porque -e non nos enganemos-, a maior parte de quen dirixen hoxe os sistemas políticos e as empresas nos Estados da Europa central e oriental non son senón persoas que desempeñaron papeis prominentes nos sistemas de tipo soviético. A soa certificación de que isto é así ben podería convidarnos a afirmar que esa eclosión das liberdades e da democracia que tantos creen celebrar estes días á calor do vixésimo aniversario da desaparición do Muro de Berlín ten moito, moitísimo, de farsa.

* Profesor de Ciencia Política na UAM

Cuestión de foco. Por Xusto Beramendi

2009-11-15T03:47:00.000-08:00

Por Xusto Beramendi*

Enfoquemos o vixésimo aniversario da caída do muro de Berlín cun teleobxectivo. Só vemos, como nas reportaxes das televisións nestes días, a cidade leda e luminosa, os fogos de artificio, os mandatarios desfilando para a grande ocasión, Sarkozy bicando a Merkel, non sabemos se para congraciarse con ela ou para fastidiala, e ata Zapatero, que pasaba por alí, co seu impostado sorriso de orella a orella. Todos contentos. Ampliáronse as liberdades, caeron as ditaduras comunistas de Europa, e con elas o gran atranco para que o capitalismo e as sociedades abertas puidesen espallar progreso e benestar por toda a humanidade. Que fermoso evento a caída do Muro! E realmente foi fermoso e bo para moitos. Case o fito inaugural dunha nova era.

Poñamos agora un obxectivo normal. Ampliamos o campo e vemos toda Europa. Luces e moitas sombras. No Oeste, poucas novidades, agás o maior peso de Alemaña pola súa reunificación e a ampliación masiva e imprudente da Unión Europea que a condena a ficar por moito tempo en mero mercado común, como querían ingleses e americanos. No Leste, a emancipación de moitas nacións oprimidas e o nacemento de novas democracias, a maioría falsas, fillas da voadura incontrolada das ditaduras soviéticas ou de «democracia» popular. Mais tamén a brutal desaparición dos vellos e deficientes sistemas de protección social, o incremento da fame e da mortalidade, a emerxencia dunha nova clase de ladróns-capitalistas, a eclosión das mafias que podrecen os Estados, as innumerables guerras entre nacionalismos, o regreso dos xenocidios.

E chega o turno do gran angular, de contemplar todo o planeta. Fóra de Europa, ¿que ven pasando logo da caída do Muro, con ou sen nexo de causalidade respecto desa caída? O capitalismo, libre de rivais, acelera a súa mundialización e leva ao paroxismo as súas tendencias especulativas ata provocar a máis grave crise mundial dende a de 1929; a sociedade da información consolídase e mundialízase tamén; algúns grandes países do Terceiro Mundo avanzan pero asemade se agranda a escala planetaria a distancia entre unha minoría asentada no benestar e unha inmensa maioría con máis fame, enfermidades e miserias que nunca; agrávase o problema da insostenibilidade medioambiental do progreso humano, debida tanto ó modelo actual de crecemento económico como á hipertrofia da poboación mundial; o mal comunista é substituído polo mal islamista, capaz de levar o terror e a morte ao corazón mesmo dos señores do mundo; e hai tantos ou máis conflitos e problemas importantes que daquela. E máis medo, máis inseguridade no futuro.

É todo isto culpa da caída do Muro? Non. Pero é. Visto con gran angular, ese episodio e as súas consecuencias directas non foron tan importantes como parecen vistos co teleobxectivo.

* Catedrático de Historia Contemporánea da Universidade de Santiago

Europa sen muro. Por Ramón Villares

2009-11-15T03:40:00.000-08:00

Por Ramón Villares*

Sabemos que a caída do muro de Berlín foi algo imprevisto, pero non azaroso. Ningún imperio cae pola perda da ferradura dun cabalo. Foi un broche axeitado para cerrar o ciclo aberto en Sarajevo en 1914. Entre Bosnia e Brandeburgo, dous feitos locais que marcaron a historia do mundo no século pasado. Co magnicidio de Sarajevo «apagáronse as luces de Europa», que ficou ás escuras nunha cruenta e longa guerra. Acendéronse de novo despois do 9 de novembro de 1989? En primeiro termo, acendéronse para a propia Alemaña, un país de contrastes construído entre a soberbia do triunfador e o medo de quen se sente ameazado polos seus veciños orientais e occidentais. Un dos seus fitos máis dramáticos tivera lugar outro 9 de novembro, en 1918, coa derrota militar e a proclamación dunha república. Dende aquela, Alemaña foi sedución (Weimar), tormento (Terceiro Reich) e pesadelo para toda Europa. O derrubamento do Muro, setenta e un anos despois, cancelou aquela escisión entre as dúas Alemañas e colocou o país xermano de novo no centro do continente, como fóra en tempos a vella Prusia.

Por iso tivo tal eco europeo o episodio berlinés. Europa fóra un tempo o centro do mundo, cuns imperios rutilantes e gobernantes confiados que navegaban polas augas da política e da diplomacia como no Titanic. Pero chocaron co bloque de xeo de dúas grandes guerras que desprazaron o centro de gravidade do mundo cara a nova potencia mundial que é EE.?UU. O prezo a pagar foi a dependencia económica e a división do continente cunha «cortina de aceiro» que se estendía deste Stettin ata Trieste. A construción do muro de Berlín non se entendería sen esta escisión da Mitteleuropa e sen a existencia da URSS, a potencia que máis sangue verteu para derrotar ao nazismo alemán. A caída do Muro berlinés veu cancelar un «curto» século XX que tivera a Alemaña e, en xeral, ao continente europeo como o principal teatro de operacións da historia mundial, con dúas guerras devastadoras, moitas ditaduras políticas e algunhas indignidades morais.

Na aparición e desaparición do Muro berlinés tiveron moito que ver as dúas grandes potencias mundiais desde 1945. Coa implosión do bloque socialista comandado pola URSS, abriuse unha nova dinámica para a xeopolítica mundial, na que cada vez resulta máis determinante o papel de China. Pero tamén se abriu un grande reto para Europa porque, liberada da presión da URSS e de EE.UU., ten a obriga por primeira vez na súa historia de ser o continente da diversidade e da pluralidade sen ter que renunciar a unha identidade compartida e mesmo a unha política común, que se coloque nun escenario postnacional. Os pasos dados nestes vinte anos, sen que inviten a un optimismo acrítico, permiten pensar que non se van repetir os erros do pasado. Un dos máis rechamantes, o propio muro de Berlín, do que tamén se podería dicir que «nunca máis».

*Presidente do Consello da Cultura Galega e catedrático de Historia Contemporánea da Universidade de Santiago de Compostela USC

En vinte anos?

2009-11-11T08:10:00.000-08:00

Tomando como base os datos de crecemento da tasa de fecundidade, o video expón que o islam será maioritario na Unión Europea en 20 anos.

Europa e os palestinos. Por Manuel Reyes Mate

2009-10-24T22:10:00.001-07:00

Por Reyes Mate, filósofo. Premio Nacional de Ensaio 2009
El Periodico de Catalunya, 22/10/09
.

Rodríguez Zapatero quere «mollarse pola paz» en Oriente Próximo desde o seu posto de próximo presidente da Unión Europea. É unha boa noticia, porque esa zona do mundo, sobre todo Palestina, é un enclave da paz e da guerra mundial. Pero é ademais unha obriga para un dirixente europeo, sobre todo se é español. Moito peso gañará a diplomacia española se pon ao choio coa mentalidade de que ten unha responsabilidade especial con esa terra de conflitos e non coa de quen ten receitas máxicas para resolver unha disputa envelenada. España debería lembrar, en efecto, que o pobo xudeu viuse obrigado a volver a súa terra na Palestina cando chegou á conclusión de que non podía vivir pacíficamente no seo doutros estados porque neles non había lugar para un pobo diferente. Como dicía o filósofo xudeu Moses Mendelssohn, durante séculos ou milenios o ideal xudeu de existencia era a diáspora, é dicir, a renuncia expresa a un Estado propio e a vontade de vivir pacíficamente con outros pobos.
.
Unha vez tentaron construír un Estado á altura dos seus ideais relixiosos e o experimento saíu mal porque aquilo acabou en teocracia. Iso e a experiencia dos diferentes exilios levoulles ao convencemento de que a forma apropiada de ser eles mesma era vivir sen Estado, mesturados con outros pobos. Da fecundidade desa concepción diaspórica da vida dá fe a historia de moitos pobos, empezando polo noso. Pero Europa non estaba polo labor. Os estados modernos sentían máis seguros se descansaban sobre unha unidade e uniformidade cultural ou relixiosa. E pasou por todas as partes o que ocorreu na España de 1492: que foron expulsados de terras nas que levaban séculos. É verdade que se lles deu a oportunidade de quedar se se convertían ao cristianismo, pero como ese proceso de asimilación relixiosa non podía borrar nin a súa lingua, nin a súa cultura, nin a súa memoria, pasouse á fase de considerar máis importante beber viño, comer porco ou engadir morcilla ao cocido que crer que Xesús era Deus. É dicir, dábase máis importancia á liñaxe que á sinceridade da conversión.
.
O concepto de pureza de sangue non o inventaron os nazis. Séculos antes de que unha quincena de segundoxénitos nazis, capitaneados por Heydrich e Eichmann, decretasen en Wannsee a «solución final», é dicir, o exterminio industrial do pobo xudeu, a Inquisición española perseguía sen descanso cada pinga de sangue xudía impura. Con razón puido dicir Franco, en 1942, cando o triunfo nazi parecía asegurado, que "o mundo danos agora por fin a razón e despois de catro séculos os maiores políticos adoptan o consello dos nosos Católicos Soberanos". Consígnaa nazi de Non podedes vivir -e por iso tiñan que morrer- é a lóxica secuencia doutra consigna, abanderada por España, que dicía «non podedes vivir entre nós», nin sequera como conversos, porque tiñan sangue impura. Esta consigna, aplicada pola maioría de estados europeos, explica a experiencia do pobo xudeu en Europa. Non se lles deixou vivir e tiveron que buscarse pola forza un lugar na súa terra ancestral na Palestina, orixinando un conflito que segue esperando unha solución. Claro que o sionismo que vertebrou a idea dun pobo con Estado non se explica suficientemente coa dura experiencia histórica. Hai outros factores, pero esa experiencia xogou un papel decisivo no éxito da idea. A historia demostra que ese conflito é, en boa parte, noso. Somos nós, os europeos, quen o creamos na súa orixe, por iso somos responsables.
.
Esta conciencia da responsabilidade histórica non basta, desde logo, para resolver os problemas que están en xogo, pero pode dotar ao representante europeo dunha autoridade da que carece. Hai que renunciar ao papel de xuíces que poden dar leccións de moral ao prezo de esquecer a historia que temos por detrás. Por suposto que podemos e debemos denunciar os abusos que poida cometer o Goberno de quenda, pero non desde a superioridade moral, coma se aquilo non fose connosco. Estamos obrigados a ligar a crítica a outros coa autocrítica sobre nós mesmos. É indubidable que Europa goza de escaso crédito entre os israelís. Avala o descrédito toda unha historia de antixudaísmo da que España e Alemaña foron actores principais, aínda que non únicos. O presidente Zapatero deberá tela moi presente se quere ser eficaz nas súas xestións diplomáticas e non fiarse nin do seu optimismo antropolóxico, nin da súa boa estrela, nin da oportunidade do momento. Ofrecerse para axudar sen ir dar leccións.
.
Dáse por feito, e está ben, a empatía co pobo palestino. O que está pendente é ver o conflito cos ollos do pobo xudeu, e iso mesmo para expresar amistosamente os desacordos. Esa mirada está cargada dunha historia que nos prohibe erixirnos en árbitros da situación. Temos que empeñarnos material e moralmente na solución do conflito entre israelís e palestinos coma se dun anaco da Unión Europea se tratase. E antes de falar hai que saber escoitar para poder entender algo dunha situación demasiado sometida a intereses ideolóxicos ou políticos de terceiros.

O “Informe Maalouf”: como a multiplicidade de linguas podería contribuír á consolidación de Europa

2009-09-30T08:56:00.000-07:00

Vía prolingua.

.
Acabamos de subir á sección de documentos o interesante Informe Maalouf (PDF, 163KB), cuxo título completo é Un reto proveitoso. Como a multiplicidade de linguas podería contribuír á consolidación de Europa e que compila as propostas do Grupo de intelectuais en favor do diálogo intercultural creado por iniciativa da Comisión Europea o pasado ano.

O Grupo estivo presidido polo escritor Amin Maalouf e contou coas seguintes persoas: Jutta Limbach, presidenta do Goethe Institut; Sandra Pralong, experta en comunicación; Simonetta Agnello Hornby, escritora; David Green, presidente da EUNIC (Rede de institutos nacionais de cultura da Unión Europea), antigo Director Xeral do British Council; Eduardo Lourenço, filósofo; Jacques de Decker, escritor, secretario perpetuo da Real Academia de Lingua e Literatura francesas de Bélxica; Jan Sokol, filósofo, antigo Ministro de Educación da República Checa; Jens Christian Grøndahl, escritor, e Tahar Ben Jelloun, escritor.

O Grupo reuniuse en Bruxelas en tres ocasións, en xuño, outubro e decembro de 2007. O informe final foi redactado por Amin Maalouf inspirado nas ideas de todos os membros do Grupo e reflicte o contido dos seus debates.

Europa en 35mm

2009-08-29T11:27:00.000-07:00

" Romeo, Julieta y las tinieblas"

DIRECTOR: Jirí Weiss

REPARTO: Ivan Mistrík, Daniela Smutná, Jirina Sejbalová.

Inclué un libreto de 16 páxinas con fotos, comentarios da rodaxe, etc.. SINOPSE: Jirí Weiss dirixe esta conmovedora versión da mítica historia de "Romeo e Julieta" coa que gañou a Concha de Ouro no Festival Internacional de San Sebastián en 1960. En tempos da II Guerra Mundial, mentres a cidade checoslovaca de Praga atópase ocupada polos nazis, un novo estudante checo atópase accidentalmente cunha fugitiva xudía á a que decide esconder de forma clandestina pondo en perigo a súa vida e a de todos os que lle rodean.

Este titulo atópase dentro da colección "Europa en 35mm" un proxecto videográfico que editará algúns pequenos tesouros do cinema europeo do século XX.

PREMIOS

- Concha de Ouro Festival Internacional Cinematográfico de San Sebastián

- Mellor director, Jirí Weiss, Festival Internacional Cinematográfico de San Sebastiám.

- Mellor guión Festival Internacional Cinematográfico de San Francisco (USA)

- Mellor película Festival Internacional Cinematográfico de Porreta-Terme (Italia)

Ano produción: 1960

B/N 93 mins

***

"La Tierra tiembla"

DIRECTOR: Luchino Visconti

REPARTO: Antonio Acidiacono, Giuseppe Arcidiacono, Giovanni Greco, Nellucia Giammona e Agnese Giammona.

SINOPSE: Unha das obras cumes do neorrealismo italiano que nos transporta durante a época de Mussolini a Acitrezza, un pequeno pobo costeiro siciliano no que vive un pequeno grupo de pescadores que traballan en exclusiva para uns almacenistas. Un día un deles, farto dos abusos aos que son sometidos, rebélase e decide plantar cara aos comerciantes.

Película galardoada co GRAN PREMIO INTERNACIONAL NO IX FESTIVAL DE VENECIA.

Italia. 1948

B/N 160 mins

Negro Leite do Alba

2009-08-17T19:40:00.001-07:00

http://negroleitedoalba.blogspot.com/

A UE: un mediador ideal en Honduras

2009-08-05T20:23:00.000-07:00

Por Susanne Gratius e Nils-Sjard Schulz

A Unión Europea, como principal doante de axuda ao desenvolvemento con que conta Honduras, podería xogar un papel moito máis relevante e activo na procura dunha saída para a crise que atravesa o país centroamericano. En breve podería quedar libre o posto de mediador en Honduras. Aumenta o descontento co labor da Organización de Estados Americanos (OEA) e do presidente costarriqueño, Óscar Arias, que deseñou o Acordo de San José para conformar un goberno de reconciliación. A pregunta é se a saída ao golpe de estado debe ser unha reconciliación ou se o que está en xogo é a democracia na rexión, moitas veces hipotecada polos pactos entre as elites para crear unha paz ficticia. Un candidato ideal para promover a institucionalidade democrática sería a Unión Europea, cun papel destacado de España como principal socio latinoamericano.

Sería unha oportunidade para retomar o histórico rol da UE en Centroamérica e de facer valer a súa influencia como doante en Honduras, país ao que en 2006 destinou 173 millóns de dólares (uns 121 millóns de euros), unha cantidade nada desdeñable na segunda nación máis pobre de América Latina. é certo que a Unión conxelou os seus fondos e os seus contactos diplomáticos, pero nin se produciu ningunha resposta política europea nin unha condena clara tanto do golpe de estado como das aparentes violacións dos dereitos humanos do ilexítimo goberno de Micheletti.

O conflito centroamericano nos 80 deu lugar ao proceso de San José -as conferencias entre Centroamérica, a UE e o Grupo de Contadora (Colombia, México, Panamá e Venezuela)- que inaugurou unha intensa relación entre Europa e o conxunto de América Latina. A mediación da Unión nesta zona, o seu firme apoio á paz e o deseño dunha política neutral segue sendo considerando como un dos poucos exemplos dunha exitosa actuación conxunta de Europa. No caso de Honduras, a política europea traduciuse na Declaración de Estocolmo, que guiou a reconstrución e transformación do país despois do furacán Mitch en 1998. Enfocada no desenvolvemento humano e a consolidación democrática, foi impulsada por Alemaña, España e Suecia, e supuxo o pistoletazo de saída para a coordinación da axuda baixo un ambicioso paraugas de metas políticas, sociais e económicas. Vendo esta longa traxectoria, como se pode explicar que a UE non tome cartas no asunto e só se limite a apoiar os esforzos doutros actores que achegan pouco ao reforzo da institucionalidad?

A pesar de que Fonduras non ten gran relevancia para a UE, recibiu moita axuda durante bastante tempo, aínda que parece que esta non contribuíu nin a desenvolver nin a estabilizar o país centroamericano. Suecia, que actualmente preside a UE, foi un dos principais doantes de América Central. A finais de 2010, Honduras e Nicaragua xa non contarán coa cooperación sueca nin coa súa excelente interlocución política. España está a empezar a substituír ao país nórdico como principal doante europeo e, con menor clarividencia, como socio político. No primeiro semestre de 2010, España asumirá a presidencia europea e organizará o próximo Cume entre a UE e América Latina que, entre outros asuntos, prevé a conclusión dun acordo de asociación con Centroamérica. O goberno español ha dado algúns pasos firmes fronte á crise en Honduras. Madrid suxeriu e conseguiu que a UE retirase os seus embaixadores en Tegucigalpa como resposta ao golpe de estado, aínda que nin Estados Unidos nin España atrevéronse a chamalo dese modo.

Non condenar o golpe contra un goberno democraticamente elixido, aínda que Manuel Zelaya tampouco destacase polo seu respecto institucional, crea un perigoso precedente nunha rexión cuxa historia está infestada de intervencións e ameazas militares. Sen dúbida, o panorama complícase pola crispación xerada ao redor do presidente venezolano, Hugo Chávez, que mobilizou desde o principio o seu maquinaría política rexional a favor do deposto presidente e aliado Zelaya. Pero haxa ou non interferido Chávez en Honduras, a intervención do Exército representa un suicidio democrático inaceptable que a UE debería condenar firmemente. Tendo en conta que un 70% dos hondureños son pobres, parte da axuda foi malgastada por unhas elites pouco interesadas na loita contra a pobreza Case trinta anos despois do conflito centroamericano, chegou o momento de reenfocar o camiño de paz e diálogo que a UE emprendeu xunto con Óscar Arias e outros. Os altos niveis de pobreza, a inxustiza social, a violencia diaria e a influencia do narcotráfico nuns Estados cada vez máis débiles sinalan que algo fallou neste proceso que a Unión apoiou mediante o diálogo e recursos masivos.

Tendo en conta que un 70% dos hondureños son pobres, parte da axuda foi malgastada por unhas elites pouco interesadas na loita contra a pobreza. A UE atópase con algunhas barreiras para a súa candidatura. Un problema que se repite en moitas outras crises é a diversidade de posicións no seo da Unión. Até agora, Francia, xunto a Brasil, foi o único país europeo que condenou claramente o golpe e pediu a restitución de Zelaya no poder. Alemaña non dixo nada. Cabe lembrar que o proceso de San José baseouse no consenso do tándem Alemaña-Francia que hoxe é moito menos visible. Isto, xunto á reducida influencia que exerce España na Europa dos 27, limita as posibilidades dunha actuación común. Negociar unha saída do labirinto hondureño é complicado. Nestes momentos, o retorno pacífico de Zelaya parece imposible e o seu terquedad non axuda. O actual Goberno non parece disposto a renunciar e tampouco xorde un terceiro actor que poida ofrecer unha saída. Deste xeito, os dous implicados están condenados a negociar unha solución no marco do Acordo de San José, recentemente apoiada polo Exército. A alternativa sería o imperio da inercia, é dicir, aceptar a situación de facto até as próximas eleccións presidenciais previstas para o 29 de novembro.

Este intermedio é breve pero decisivo. Sería unha mensaxe equivocada se EE UU e a UE chegasen a recoñecer o novo Executivo, porque os militares de calquera país latinoamericano sentirían chamados a intervir contra gobernos electos que consideran politicamente inoportunos. Sen dúbida, a recente visita oficial a Honduras de varios senadores republicanos estadounidenses abre graves interrogantes sobre a capacidade da Administración Obama de intervir no conflito. Neste sentido, Honduras ofrece unha excelente oportunidade para reafirmar aqueles valores que a UE ofreceu e que serviron para pór en marcha un proceso de paz que conduciu aos acordos Esquipulas I e II. Xunto cos seus socios latinoamericanos, a Unión Europea debería construír un Esquipulas III para emprender as reformas estruturais pendentes e reforzar as institucións. A crise no país centroamericano é emblemática para sinalar os graves problemas dunha subregión (coa excepción de Costa Rica) que non soubo construír sociedades postconflicto sustentables, senón que transformou as guerras políticas nunha espiral de violencia xeneralizada froito dunhas estruturas políticas, sociais e económicas moi débiles. Sendo a UE o seu principal doante, Fonduras e a súa vulnerable democracia é tamén o seu fracaso.

Tirado de: http://www.fp-es.org/la-ue-un-mediador-ideal-en-honduras

Chegou o momento da Historia para Europa

2009-07-31T11:28:00.000-07:00

Por Timothy Garton Ash

O último ano foi testemuña da morte de tres pensadores europeos extraordinarios, que asumiron un profundo compromiso coa vida pública da súa época. Os libros que publicaron sobre historia, filosofía, socioloxía e política encherían varios andeis. En momentos cruciais, no 1956, 1968, 1989, o seu compromiso político axudou a construír a historia de Europa. Cada un deles tiña unha mente que era unha marabilla observar en acción, pero tamén unha personalidade rica, complexa e vital. Ademais de sentir a dor da súa perda, creo que a súa desaparición ten un significado máis amplo.

Con eles, desaparece a última cohorte de europeos que se formaron cos horrores da Segunda Guerra Mundial e a posguerra en Centroeuropa. Unhas persoas que entendían nas súas entrañas por que necesitamos unha Europa de liberdades e leis, porque, de adolescentes e mozos, foron testemuñas de todo o contrario. Agora, nós, os fillos dunha época máis afortunada, debemos soster esa Europa sen o impulso elemental que nace da experiencia persoal. Non é que falasen a miúdo nin de bo grao dos seus encontros xuvenís co mal. Máis ben ao revés. Facíano con pouca frecuencia e de mala gaña. De xeito que hai algunhas cousas, entre elas seguramente os peores horrores, que nunca saberemos... e que non temos dereito a saber. Sen embargo, nos seus últimos anos, si nos deixaron, en fragmentos autobiográficos e anacos de conversación, algúns atisbos do inferno do que naceu a Europa actual.

Quen viviu o peor foi o que deixou menos testemuño. Só en breves pasaxes e en conversacións infrecuentes con amigos próximos falou Bronislaw Geremek-historiador medieval convertido en asesor de Solidariedade e ministro de Exteriores de Polonia, que morreu nun accidente de automóbil o verán pasado - sobre a vida e a morte que presenciara de neno no gueto de Varsovia. "Pechei esa caixa con chave", dixo nunha ocasión, cando un entrevistador benintencionado llo preguntou. Nunha longa conversación autobiográfica, publicada en polaco hai un par de anos, Leszek Kolakowski-filósofo, historiador das ideas, analista, crítico e coautor do desmantelamento do comunismo, que morreu en Oxford a semana pasada -lembraba a súa experiencia da guerra na Polonia ocupada. Como o enviaran a traballar, a facer xoguetes de madeira, cando tiña 15 anos. Como, despois de que os ocupantes alemáns pechasen as escolas, educouse a si mesmo lendo nunha biblioteca medio saqueado. (Contaba, en broma, que da enciclopedia sabía todo da A, a D e a E, pero nada da B e a C, porque os campesiños locais colleran eses volumes para encender lume).

Relataba como viu cos seus propios ollos os cabaliños que seguiu funcionando na praza Krasinski de Varsovia mentres alí preto ardía o gueto e "no aire flotaban anacos carbonizados de roupa" (unha escena inmortalizada por Czeslaw Milosz no seu poema Campo dei Fiori). Como, cando vía un avión baixo, tiña a sensación instintiva - incluso cando era anciá e vivía en Inglaterra - de que en calquera momento ía a empezar a guindar bombas. E como os ocupantes alemáns de Varsovia detiveron e asasinaron ao seu pai no 1943. Curiosamente, foi o reticente e discreto alemán do norte Ralf Dahrendorf - o pensador social, político e educador xermano-británico, que morreu o mes pasado - quen deixou un testemuño máis amplo sobre eses anos en Europa.

O seu pai, un político socialdemócrata, foi detido pola súa participación no plan do 20 de xullo de 1944 para atentar contra Hitler e a duras penas conseguiu salvar a vida. Aos 15 anos, Dahrendorf incorporouse cuns compañeiros de colexio a un movemento de resistencia antinazi e foi detido pola Gestapo. (Os conspiradores, que eran moi estudosos, escribíanse mensaxes uns a outros en latín, coa idea de que os matons da policía secreta non poderían leros, pero a Gestapo atopou unha solución fácil: detiveron ao profesor de latín). Anos despois lembraba que aqueles 10 días de prisión incomunicada espertaron nel ese "anhelo case claustrofóbico de liberdade, esa resistencia instintiva a verme encerrado, polo poder persoal dos individuos ou polo poder anónimo das organizacións" que sería durante toda a súa vida a base da súa paixón pola liberdade.

Nunhas memorias escritas en alemán e tituladas Über Grenzen (que significa ao mesmo tempo "a través das fronteiras "e "sobre as fronteiras"), ofrece a visión inesquecible dun campo de prisioneiros da Gestapo a través dos ollos dun mozo de 15 anos. Nunha ocasión, aliñaron aos presos para que presenciasen a execución dun deles por roubar 200 gramos de margarina. Colgaron ao home, escribe Dahrendorf, "dunha forma terriblemente cruel e tivemos que contemplar a longa agonía". Aqueles tres mozos de talento excepcional podían moi facilmente acabar asasinados, botados á pira da tola autodestrución de Europa, como acabaron moitos dos seus amigos e familiares. Pero lograron seguir adiante, cunha vida longa e plena na que crearon unha obra de valor duradeiro.

Cada un deles contribuíu, con intelixencia, claridade, valor e sentido do humor, á Europa libre na que hoxe vivimos. Non crean que os tres profesores pensaban o mesmo da Unión Europea. Nin moito menos. Geremek era un auténtico entusiasta do proxecto de integración de Europa. Nunca esquecerei unha ocasión na que Bronek (como lle chamaban os seus amigos) virouse cara min nun corredor do Parlamento polaco e dixome: "Para min, Europa é unha especie de esencia platónica". Cría tanto no ideal coma na realidade. E acabou a súa vida como membro do Parlamento Europeo. Dahrendorf era sen dúbida o que no Reino Unido chamamos un "proeuropeo" e fora comisario, pero nos seus últimos anos empezou a criticar bastante como estaba evolucionando a UE. A súa Europa sempre foi unha Europa de liberdade, e esa era o criterio co que medía a Unión. Kolakowski era francamente escéptico ante o que consideraba tendencias homoxeneizantes do proxecto da UE. Aínda que recoñecía as claras vantaxes da Unión, tiña medo de que saísen perdendo a identidade nacional e a diversidade cultural. En moitas conversacións vespertinas en Oxford, adoitaba tomarme o pelo polo meu entusiasmo europeísta. O seu escepticismo podería atribuírse aos seus case 40 anos de residencia nas Illas Británicas, non sendo que non creo que o Reino Unido exercese nunca unha gran influencia sobre el. Pero si cría, cunha convicción apaixonada, que Europa central, desterrada tras o Muro de Berlín, debía incorporarse á gran familia da Europa libre, e contribuíu a esa fin, tanto co seu desmantelamento intelectual do comunismo como co seu pensamento estratéxico sobre como saír del.

Cando falamos de Europa, non estamos falando das institucións concretas de Bruxelas. Falamos da totalidade dun sistema legal, político e económico, unha forma de sociedade, un espírito ético, un compromiso, que, a través dunhas nacións europeas distintas, sitúan a dignidade e a liberdade individual do ser humano en primeiro lugar, no último e no centro. Esa é a Europa na que os tres crían e pola que loitaron. A miña conclusión é sinxela, aínda que nada fácil de trasladar á práctica. Na medida en que xa non podemos depender dos recordos persoais, nin sequera dos contactos directos coa última das xeracións da guerra, necesitamos que nas nosas escolas se ensine máis e mellor historia. Unha Historia para todos. Unha Historia que, para que resulte próxima, debe recorrer a experiencias humanas individuais. Un bo profesor podería empezar con estas tres: as de Bronek, Leszek e Ralf.

Lugares da memoria histórica de Europa

2009-07-08T19:03:00.000-07:00

Por Simone Veil

Dentro de non moitos anos desapareceremos quen sufrimos a deportación aos campos de exterminio nazi. En Francia, creo que quedamos uns cantos centenares, pouco máis de 200 ou 300. Cando desaparezamos, haberá que atopar quen manteña esta memoria. Para min a deportación é unha obsesión permanente e ela contribúe á miña reflexión sobre a política, a sociedade e a vida en xeral; tamén sobre a solidariedade. Quen a sufrimos necesitamos falar diso, aínda que nada máis sexa para exorcizar esta terrible experiencia e evitar que se repitan os erros que conduciron a aquela traxedia. Lémbrese que cando os deportados volvemos ás nosas casas, tivemos que loitar para reconstruír a nosa vida, para crear ou volver crear un marco familiar.

En Francia 75.000 xudeus foron deportados; volveron 2.500. Hoxe, somos só uns cantos centenares; quédanos moi pouco tempo para transmitir a nosa memoria. Os historiadores deben ter en conta o relato persoal de quen fomos testemuñas porque non se dispón de elementos tan valiosos de información. Sorpréndeme que, desde hai poucos anos, o interese dos historiadores e dos escritores por coñecer as múltiples facetas da deportación dos xudeus foise ampliando máis aló dos países máis coñecidos, como é o caso de Alemaña, a outros, como Polonia e Ucraína, onde os xudeus foron detidos e asasinados antes de que se lles enviasen aos campos de concentración. As múltiples investigacións realizadas nos últimos anos e o testemuño escrito por moitos deportados confirman como aos xudeus chegados de toda a Europa ocupada enviábaselles directamente á cámara de gas e como se exterminaba deste xeito tan expeditivo aos nenos de menos de 15 anos e a moitos adultos de máis de 40 anos. Pero non eran os únicos. Recordo moi ben que, en maio e en xuño de 1944, 400.000 húngaros chegados directamente de Hungría foron obrigados polas SS a prolongar as ramplas que chegaban até os crematorios e a maioría, sen distinción de idade, sufriron aquela morte. Uns meses máis tarde, o 18 de xaneiro de 1945, cando o Exército Vermello achegábase a Auschwitz, os deportados, como eu mesma, como a miña nai e a miña irmá, saímos a pé e camiñamos durante máis de 70 quilómetros, no medio dun frío intensísimo. Moitos morreron de frío e de fatiga. Despois duns cantos días, fomos obrigados a montar en vagóns completamente abertos e así, desde a pequena cidade de Glavich, atravesamos unha gran parte de Alemaña, até chegar a Bergen-Belsen. Pero Auschwitz-Birkenau e Bergen-Belsen non eran os únicos lugares onde foron exterminados os xudeus. Houbo outros moitos campos de concentración nos que se gaseaba ás persoas inmediatamente. Existiron outros moitos pequenos campos de concentración, máis descoñecidos ou esquecidos, nos que 10 ou 15 persoas encargábanse de exterminar axiña que como chegaban. Houbo moitos exterminios que se fixeron in situ e esoutros exterminios, con moita frecuencia, ocultáronse.

Pasaron 60 anos durante os cales os acontecementos nos depararon moitas sorpresas e fixéronnos afrontar interrogantes que non imaxinaramos. Auschwitz, o maior campo de exterminio, o único no que se conservan pegadas visibles do exterminio, foi declarado Patrimonio da Humanidade pola UNESCO. Pero, ademais, exponse a conservación do propio sitio, das barracas, dos obxectos persoais das vítimas. Hoxe día é necesario que a Unión Europea decida renovalo para frear a súa destrución debido ao turismo de masas e ás condicións climáticas da rexión. Seica sexa necesario crear un Museo do Exterminio en Birkenau, onde se teñan en conta non só Auschwitz, senón tamén unha serie de lugares onde se fixeron exterminios e son menos coñecidos.

Pasaron os anos. A partir dos anos 50, aos poucos, foise conformando a unidade de Europa sobre a base da reconciliación, grazas ao esforzo inicial de persoas como Robert Schuman. Hoxe temos grandes perspectivas para reforzar todos xuntos o proceso de unidade. O Tratado de Lisboa non está lonxe. Con el van cambiar moitas cousas e en particular vai converter ao Parlamento Europeo nun órgano supremo. Pero debemos facelo con moita rapidez porque, se esperamos demasiado, non se logrará. Hoxe cabe esperar que de aquí a outubro o Tratado de Lisboa sexa finalmente ratificado e se leve inmediatamente á práctica. Finalmente, paréceme importante sinalar até que punto é importante o traballo que se está realizando en España neste sentido, con iniciativas como as levadas a cabo pola Fundación Academia Europea de Yuste, que se esforzan por organizar actividades de grande envergadura, coma o seminario doutoral en estudos europeos centrado nas Memorias e Lugares de Memoria de Europa, dirixidas á mocidade europea co ánimo de comprometerlles no proceso de construción europeo, que é a nosa gran esperanza.

El Pais - 09.07.09

Nota de Prensa da UIMP sobre o Seminario "Identidade Europea".

2009-07-08T17:57:00.000-07:00

El curso Identidad europea, ciudadanía y globalización contará con la participación del ex presidente del senado italiano Marcello Pera

POLÍTICOS, ESCRITORES Y PERIODISTAS REFLEXIONARÁN EN VALENCIA SOBRE LA IDENTIDAD CULTURAL EUROPEA

(Valencia. 06.07.2009)- Han pasado dieciséis años desde que, con la entrada en vigor del Tratado de la Unión europea, se estableció la Unión Europea como organismo supranacional, a la vez que intergubernamental, que continuara la labor de cohesión que ya desarrollaban las Comunidades Europeas.
Sin embargo, la pluralidad religiosa, lingüística y cultural de sus veintisiete estados miembros, acrecentada por el fenómeno de la globalización y la fuerte inmigración, ha ido difuminando la idea de una conciencia europea, lo que puede explicar, quizás, el hecho de que el índice de participación en las últimas elecciones al Parlamento Europeo haya sido el más bajo de su historia (43,09%).
Del 8 al 10 de julio, un nutrido grupo de expertos procedentes de la política, el periodismo y la literatura reflexionarán sobre el concepto que actualmente se tiene de Europa, después de todos los cambios geopolíticos y económicos que se han producido tras el nacimiento de la UE. Será en la sede de la Universidad Internacional Menéndez Pelayo de Valencia, que, en colaboración con la conselleria de Inmigración y Ciudadanía de la Generalitat Valenciana y la delegación de Cultura del Ayuntamiento de Valencia, ha organizado el seminario Identidad europea, ciudadanía y globalización,
El curso está codirigido por la la filósofa y miembro del Consell Valencià de Cultura Rosa María Rodríguez Magda; el jefe de redacción de la revista Debats, Josep Carles Laínez y el politólogo, Alexandre del Valle.
Según Rodríguez Magda, el objetivo del seminario es interrogarse sobre lo que constituye la identidad cultural europea, y ello implica responder a las cuestiones: ¿hasta qué punto es determinante nuestro pasado greco-latino?, ¿qué lugar ocupan la tradición cristiana y la laicidad? ¿cuáles son los valores democráticos universales frente al relativismo multiculturalista? ¿cómo gestionar la diversidad ante el resurgir de los fundamentalismos? “No asumir una postura implica reducir a Europa a ser un mero continente sin contenido”.

Crisitiandad en Europa

Uno de los expertos invitados a participar en el seminario es el filósofo y político Marcello Pera, quien presidió el Senado italiano de 2001 a 2006., durante el segundo mandato de Berlusconi.
En 2004, Pera publicó Senza Radici (Sin raíces), en colaboración con Benedicto XVI- entonces todavía cardenal Ratzinger- , donde reivindicaba el origen cristiano de ideas como la igualdad o la dignidad de la persona y atribuía al relativismo que atenaza Europa la incapacidad de reconocer su identidad y defenderse de los males que la acechan, como el fundamentalismo y el terrorismo, a la vez que abogaba por la unión entre política y religión.
Pera, que se confiesa agnóstico, incide en la crisis espiritual de Europa en su ensayo Perché dobbiamo dirci cristiani (Por qué debemos llamarnos cristianos, 2008), una revisión del liberalismo cuyo prólogo firma el Papa y donde defiende que el Cristianismo ha de ser la base de la comunidad moral del continente.
Marcello Pera estará el 8 de julio en el Palau de Pineda de Valencia para disertar sobre Europa y la cristiandad.

Europa y Oriente Medio

Entrando de lleno en la problemática de la identidad cultural europea, desde una perspectiva global, se encuentra la tesis defendida por la escritora británica de origen egipcio Bat Ye´Or, que también participará en el seminario para hablar sobre las relaciones entre Oriente Medio y Europa.
Bat Ye´Or, pseudónimo de la escritora judía Giselle Littman, es conocida, entre otras cosas, por haber acuñado el término Eurabia, para referirse a una teoría geopolítica que augura una Europa en la que la cultura dominante ya no será occidental, sino islámica, y en la que la inmigración habrá multiplicado el número de adeptos musulmanes. Asimismo, Ye´Or ha conseguido reconocimiento mundial como pionera en el estudio de los dhimmis y de la Jihad.
Otra de las voces internacionales en el curso será la del profesor de Historia Moderna en la Universidad de Cassino y vicepresidente del Consiglio Nazionalle delle Ricerche, Roberto de Mattei, quien se ocupará de Europa: confines y raíces.

La cercanía del periodista

Conseguir la aportación crítica de alguien que sido testigo directo de acontecimientos importantes en la evolución de la Unión Europea y ha conocido de cerca las diferentes sociedades que la integran, así como la visión que de ella se tiene en otros continentes, ha sido la intención de los organizadores del curso al invitar a Alfonso Rojo, director de Periodista Digital y reportero curtido en múltiples conflictos como corresponsal de diferentes medios de comunicación.
Asimismo, otros periodistas y directores de medios examinarán los distintos aspectos que atañen a la pretendida unidad supranacional y supraestatal entre los países europeos en la era de la globalización, como el director de la revista Cuadernos de pensamiento político, Javier Zarzalejos., que se centrará en la Identidad poltica en España, mientras que de La identidad frente al otro se ocupará el redactor jefe de la revista Debats, Josep Carles Laínez.
Por otro lado, el periodista, escritor e historiador hispanoargentino Horacio Vázquez-Rial, autor, entre otros ensayos, de La izquierda reaccionaria (2003), cuestionará la repercusión de la herencia histórica en la construcción de la Europa moderna.

Geopolítica y globalización

Durante estas jornadas también habrá lugar para el debate en la mesa redonda Geopolítica y globalización, que compondrán el titular de derecho constitucional, Alexandre Català; el director del Diario Crítico, Jorge Mestre, y el experto en geoestrategia, Alessandro Morello, coronel de la OTAN, y el director general de Inmigración de la Generalitat Valenciana, Josep María Felip.

(Para entrevistas contactar con la jefa de prensa Nieves Pérez, 963869809, e-mail: nperez@uimp.es )

Seminario en Valencia sobre a identidade europea

2009-07-08T17:56:00.000-07:00

7006 Identidad Europea

View more presentations from gomezvalades.

Entrevista de Euronews: Jorge Semprún

2009-07-07T05:57:00.000-07:00

Entrevista de Euronews con Jorge Sempún VER AQUI

Entrevista de Euronews: Geert Wilders

2009-07-07T05:49:00.000-07:00

Entrevista de Euronews co eurodeputado holandés Geert Wilders VER AQUI

Café Europa

2009-06-10T10:08:00.000-07:00

Por Joana Bonet

La Vanguardia - 10.06.09

Nunha cunca de café concéntrase moito máis que unha pausa e un estímulo. A súa negritude encerra un sentimento reparador, tamén un tempo que simboliza o inicio dunha xornada, o colofón dun xantar ou o paso das horas mortas. Representa a ilusión de abrir a mente a novas percepcións, de despexar o aturdimiento ou socorrer a destemplanza, sinónimo de desvelo e enerxía. "A ver se quedamos para tomar un café" segue sendo unha boa fórmula para explicitar o desexo dun encontro que implica confidencias, proximidade, sociabilidade, en definitiva. Dá igual que logo sexa un té, unha Coca-Cola ou un sucedáneo en sobre. "Un cafelito", dicimos, cun asomo de tenrura en minúsculas. O importante é pronunciar esa palabra máxica que dá sentido a unha cita e remite á cultura da conversación. Desde a súa entrada na corte de Luís XVI -onde as damas se vestían con roupaxes orientais para gozar do ritual- até o primeiro café florentino aberto ao público, a bebida se instalou nos salóns con espellos e mesas de mármore que se converteron, coa Revolución Francesa, nun espazo para filosofar e facer faladoiro política e literaria.

Eran lugares onde se conspiraba e namorábase, escribíase e denunciábase, intercambiábanse ideas e meditábase en soidade. Cóntao ben Antoni Martí Monterde na súa interesante e documentada Poética do café: "As súas mutacións en faladoiro, en soliloquio ou mesmo en silencio formarían parte da modernidade mesma como modulaciones da voz". Nunha conferencia pronunciada en Amsterdam hai cinco anos, titulada "Unha idea de Europa", George Steiner facía unha afirmación aparentemente frívola: "Mentres haxa cafés, a idea de Europa terá contido". E ante a gran abstención e o autismo electoral destes últimos comicios -un 43,1% votou, o que significa que un 56,9% non o fixo, superando o mínimo histórico do 2004-, pregúntome que ocorreu co gran café de Europa. Desde o noisette de Les Deux Magots, o maquillato do Pedrocchi de Padua ou o melangé vienés acompañado polos buchteln do Hawelka, o café foi a gran ágora do pensamento e a vida mundana do Vello Continente. Acomodouse a burguesía nas súas baldosas de damero, vendo o seu reflexo no cristal mentres quitaba o abrigo ou lía o xornal. A historia de Europa está cosida de cafés decimonónicos e modernistas que acolleron as vangardas: o Florian de Venecia, onde Giacomo Casanova seducía aos seus amantes e Proust tomaba alento; a mesa do Flore, onde Sartre escribía os seus tratados sobre existencialismo, ou o Antico Caffè Greco de Roma -considerado o embigo do mundo-, que coas súas merendas iluminou a lord Byron, Schopenhauer, Wagner, Henry James ou Leopardi, ademais dos españois Fortuny ou Rosales.

Pero hoxe xa non son ningún club do espírito e os camareiros non levan paxarela; só chámante polo teu nome, pero de forma impostada, en Starbucks. A xente se relaciona máis nos ximnasios, nos avións e nas barbarías que nos cafés. Europa, cada vez máis desenamorada de si mesma, está poboada de espazos antisociais e azoutada por ventos pragmáticos e resolutivos. A socialización ten lugar en internet, fronte á hixiénica soidade da pantalla. Sen volutas de fume nin poemas escritos en servilletas, e con soadas cafetarías sepultadas polo ladrillo como o Canaletes ou o Zúric, a Europa do outlet e do top manta, do locutorio e do cibercafé, elixe a seguridade en detrimento de a experiencia. No entanto, entre robustas columnas e cafés crème, renacen os verdes no Vello Continente. E, das cinzas do tan deostado Maio do 68, Danny o Roxo -segundo Libération, o único que falou de Europa no canto de recorrer á pequena liorta localista- desempoa a vella utopía descafeinada.

Europa e o pensamento caníbal

2009-05-30T08:16:00.001-07:00

Por Óscar Elía Mañú

Na Europa que se prepara para elixir un novo Parlamento Europeo, as crises amoréanse unha tras outra. A económica é só unha delas, non é a máis importante nin a de maior alcance histórico. De entre as demais, destaca pola súa crueza a demográfica: de cumprirse as predicións, dentro de cincuenta anos haberá menos europeos -oitenta millóns menos- e os que queden serán máis vellos. Paralelamente, a poboación de orixe islámica no continente aumentará progresivamente, e algúns estudos falan dun 30 ou un 50% do total a finais de século XXI. Entre unha cousa e outra, Europa a final de século pouco ou nada terá que ver coa do noso pasado histórico ou o noso presente social. Máis aló de predicións, os problemas danse xa hoxe: interiormente, aumenta a inseguridade ou crime organizado; economicamente Europa é pouco competitiva ante Estados Unidos ou China; a hipertrofia burocrática e administrativa sobre a persoa é xa característica europea; e as institucións e a clase política atópanse máis afastadas que nunca dos seus cidadáns, pero nunca como até agora isto parece importar menos. Nin Schuman nin Monet pensaron nunca en algo parecido ao que é a Europa institucional actual. No exterior, os europeos son incapaces de proporse xa un obxectivo e unha misión, desentendense do mundo, e oscilan entre o apaciguamento, o illacionismo e a realpolitik no peor sentido do termo.

Acosados de novo nas súas fronteiras polo xigante ruso, incapaces de comprometerse coa democracia en Asia e Oriente Medio, África ou Iberoamérica, asisten impasibles ante cambios xeoestratégico dos que non queren participar, e nos que aspiran a quedar á marxe esperando que os perigos pasen de longo. Certamente, Europa atopouse noutras ocasións ao bordo do abismo; a súa historia consistiu precisamente en asomarse unha e outra vez a el.

Que é o que cambiou? O que caracteriza á cultura europea actual é o sentimento de autoodio que se instalou en todas as súas manifestacións: nos medios de comunicación, a literatura, a arte, o ensino, a política. Nunca como até agora os europeos rexeitaron con maior agresividade a súa propia herdanza cultural, e nunca como agora as institucións se volveron contra os seus propios fundamentos morais ou antropolóxicos. A este autoodio cultural sumar outro non menos perigoso: o rexeitamento obsesivo á historia e ao pasado europeo, até o punto de facelo causa de todos os males deste mundo, desde guerras civís, catástrofes naturais ou fames negras. Este dobre rexeitamento europeo -da súa cultura, da súa historia- ten as súas consecuencias. A democracia europea aséntase sobre uns principios compartidos de diversa orixe -grega, romano, xudeo-cristián-, asentados durante séculos de historia. A partir deles, a civilización europea progresou como ningunha, irradiando este progreso a outros continentes e rexións do mundo, achegando progreso económico, científico e institucional.

Pero de forma suicida, os principios do éxito son negados polos seus beneficiarios actuais: o relativismo, a conciencia de que todo dá igual, vale o mesmo, e é intercambiable, corroe o interior de Europa e paralízaa no exterior. Relativismo que ten unha lóxica propia, colle forza, vólvese agresivo e acaba perseguindo e fagocitando calquera pensamento forte, calquera metafísica ou fonte moral ou ética. é neste aspecto onde a pregunta sobre o futuro da civilización europea, propia de filósofos, historiadores ou estrategos, tórnase en pregunta apremiante sobre as nosas liberdades. Este relativismo moral e intelectual, convertido en nihilismo salvaxe, deixa de ser un pensamento débil para converterse nun pensamento caníbal, que fagocita ferozmente o andamiaxe cultural e histórico que sostén a democracia europea.

Hoxe, as elites culturais e políticas europeas están a baleirar violentamente Europa de crenzas e principios. Alegremente, en nome da tolerancia e a democracia, están a arrasar intelectual e moralmente o continente como nunca se fixo antes. Non sairá gratis, porque hai unha regra de ferro da socioloxía e na historia: cando uns principios sociais desaparecen, outros ocupan o seu lugar e constrúen o seu propio aparello institucional e político. Se cambian as crenzas dos europeos, cambiarán as súas institucións políticas. De seguir o canibalismo cultural europeo, o baleiro moral e intelectual, será ocupado por outros cos principios máis claros e con maior convicción neles. E cada vez máis a cultura islámica convértese no candidato con máis posibilidades, pola súa fortaleza demográfica e a súa fortaleza ideolóxica e moral. Quizais os islamitas, coa clarividencia habitual de quen non ten présas e observa o futuro con optimismo, sexan quen mellor o expresaron. Nun debate celebrado en Roma hai xa algúns anos, un deles avisou ao seu interlocutor cristián cun típico refrán árabe: "gañarémosvos coas vosas leis, pero vos gobernaremos coas nosas". O que non engadiu é que para iso contaban coa inestimable axuda do pensamento caníbal europeo.

Ti que ves sendo?...

2009-05-25T09:32:00.000-07:00

http://euprofiler.eu/

Mulleres decisoras en Galiza, na UE e no mundo. Mulleres decisivas realmente?

2009-05-02T02:42:00.000-07:00

Por Ana Miranda

.
A muller pública inspírame máis respeito que o home público
(Haykus, Mario Benedetti)

Pertenzo a unha xeración de mulleres de menos de 40 anos, que tiveron moitas máis oportunidades que as súas nais, máis formadas e cunha cualificación idéntica ou superior á masculina -non en van as estadísticas suliñan que existe maior suceso femenino na educación universitaria-, que tropezan cunha barreira invisible para acceder a postos de responsabilidade, e que, a idéntica formación, atopan sutiles obstáculos para liderar, valados que impiden pasar as fronteiras dos lugares de decisión de poder. Esto sucede no mundo empresarial, social, educativo, social, e por suposto, no político. É necesario insistir na idea que o sistema legal que aconsella presenza proporcional ou cuotas, ten que ser ademais acompañado dun voluntarismo, de perda de medos, de prexuízos, como aqueles "non, ela non vai ter tempo, que ten fillos, ou ela non ten man dura para tomar esta decisión". Prexuízos acomodados e intencionados herdados doutra época. Non é tanto o feito de ocupar as esferas do poder, senon de ter o dereito de accceder a elas en igualdade, logo xa vai na decisión persoal de cada muller, pero o sistema deberia garantir o dereito, para que un dia, pola sua valia, poidamos, como en Irlanda, e con normalidade, ter unha Presidenta da Xunta, dun clube de fútbol, ou que máis sindicatos, xornais, empresas ou multinacionales galegas sexan dirixidos por mulleres.

Dende o prisma político internacional, aplicado á política galega, existe discriminación, estamos as mulleres da política galega, en porcentaxes inferiores ou superiores de representatividade co resto do mundo?.

"Na política internacional, existe unha escasísima representación de mulleres, tanto en Europa, como no resto do mundo"A Convención das Nacións Unidas sobre a eliminación de todas as formas de discriminación contra a muller (CEDAW) de 1979, recolle que os paises asinantes eliminen as formas de discriminación contra as mulleres na vida política en pública. Na política internacional, existe unha escasísima representación de mulleres, tanto en Europa, como no resto do mundo. Dende que foi recoñecido o dereito ao sufraxio pasivo en 1788 nos Estados Unidos, seguido de Nova Zelanda, Australia, Finlandia e Noruega, xa no curso do século pasado, ainda en 2006, este dereito foi recoñecido en Kuwait, por exemplo.As cifras son elocuentes: dos 191 Estados Membros da ONU, só hai 7 Xefas de Estado e 8 Xefas de Goberno. No eido parlamentar, de arredor de 44.000 parlamentarios-as en todo o mundo, só 7195 son mulleres, polo tanto, un 16,4% (10% hai unha década). Destacan nas cifras máis altas en representatividade, os paises escandinavos co 40%, seguidos dos paises norte e sudamericanos, co 19,6% e Europa, co 16,9%, seguidos de Africa Subsaariana e Asia, cunha porcentaxe equivalente á europea, Oceania cun 12% e na fin, os paises árabes, nos que só hai un 8,3% de mulleres deputadas. No conxunto da media comunitaria, a porcentaxe media non chega ao 24%, polo que tampouco na Unión Europea, chégase á media que se considera "aceitable" para que as mulleres teñamos influencia decisoria e significativa sobre as decisións políticas".

No actual Parlamento Europeo, a repartición actual de escanos na lexislatura 2004-2009, dun total de 785 MPE, só hai 237 mulleres, o que representa un 30, 2% do total. Hai casos como Chipre ou Malta que nen sequera teñen unha soa eurodeputada. O grupo que máis se aproxima á paridade, é precisamente o grupo ao que pertenceu o BNG na lexislatura 1999-2004, con 20 eurodeputadas e 22 eurodeputados e cunha copresidenta muller, a italiana Monica Frassoni. Curiosidades como que na Comisión de Seguridade e Defensa da Eurocámara, só haxa un 15% de mulleres e na Comisión de Dereitos da Muller e Igualdade de Xénero esta porcentaxe acade o 91% de mulleres. Das 24 comisións parlamentarias actuais, permanentes e temporarias, só 6 son presididas por mulleres. Estas porcentaxes, son unha clara mostra do rol de poder que é notablemente inferior no caso das mulleres europarlamentarias europeas. Do conxunto dos tres MPE con residencia en Galiza (un do PP e 2 do PSdG, pois non contariamos aos MPE do PP Carmen Fraga e Millán Mon), só unha é muller, Rosa Miguélez.

A Comisión Europea, recoñece nun informe que sae hoxe a luz, que ainda que hai progresos con mudanzas lexislativas en favor da paridade en diversos Estados membros, as mulleres europeas non estamos non altos postos decisorios en política ou no mundo económico e estamos subrrespresentadas nas esferas do poder. Os Parlamentos dos Estados membros, só contan cun 24% de parlamentarias, frente a un 16% de fai unha década, e só un 24% de Ministras. Os Consellos de Administración da maioria das empresas están tinxidos de masculinidade, cun 90% de membros homes. As mulleres representan en Europa o 44% do conxunto de traballadores, máis só un 32% como directivas ou altos cadros técnicos.

En cifras salariales, as mulleres europeas gañan un 15% menos que seus colegas masculinos. Esta discriminación varia de pais a pais, destacando Grecia e Chipre, cunha diferencia dun 25% e estando nas diferencias menores Bélxica cun 7% e Malta cun 4%., e constátase segundo as estadísticas realizadas por Eurostat, que afecta en especial a mulleres novas, e que vai disminuíndose cos anos.

Son os partidos políticos, os que deben garantir a presenza da paridade. No caso do BNG, varios avances foron dándose nos últimos tempos, máis compre seguir tendo mais presenza femenina a todos os niveis decisorios. Ainda que no Parlamento galego, o BNG ten a porcentaxe máis achegada á media de parlamentarias no resto da UE, cun 38,46% (5 de 13) e no Parlamento galego, de 75 membros, só 26 son parlamentarias, polo que estariamos na media comunitaria recoñecida pola Comisión Europea, pero non nos estándares máis altos que deben ser referencia. Malia a paridade do Goberno galega, malia o aumento de deputadas e presidenta e vicepresidenta da cámara galega, hai un abismo de mulleres políticas en postos decisorios de cabeza, e destaca o feito que si haxa moitas nos segundos postos de decisión política. O caso das eleccións municipais foi a última mostra, só unha de cada dez candidatos aos Concellos, era muller, 102 mullleres encabezando dun total de 945 candidaturas, encabezando o BNG cun total de 46 candidatas frente ás 29 do PP ou as 27 do PSOE. Temos 25 Alcaldesas de 315 Concellos, ou sexa, un 8% da porcentaxe total. A mostra do dito anteriormente, evidencia este feito do segundo nivel de decisión, cun número de Concelleiras que chega ao 30%. Veremos os resultados das eleccións xerais do Parlamento español, en canto á paridade. E tamén o esforzo de paridade que se faga nas eleccións autonómicas e europeas de 2009.

No dia Internacional da Muller 2008, quero adicarlle este artigo, ás heroínas do anonimato que corren cada dia, moitas soas, para atender a seus fillos saindo de traballos frecuentemente precarios, ás aboas e mulleres galegas que ficaron e fican cos netos das fillas e fillos emigrados no mundo, e ás mulleres inmigrantes, dobremente discriminadas. A palabra política é femenina, mais compre feminizala máis, e por eso debemos pedir publicamente igualdade real, na vida, na convivencia, no acceso ao traballo, nas condicións salarias, e no acceso aos postos de decisión todos os dias do ano e de forma incansable.

Oxalá que a miña filla Xulia, de catro anos, ou calquera outra filla, escriba en 2038: Pertenzo a unha xeración de mulleres de menos de 40 anos, que tiveron moitas máis oportunidades que as súas nais, que cobran iguais salarios, e que xa non tropezan cunha barreira invisíbel para acceder a postos de responsabilidade con idéntica formación.

Europa caórdica

2009-04-30T02:47:00.000-07:00

E resulta agora, pasado ese medio século, que unha tremenda crisis económica, que algúns prefiren chamar financeira, para disimular, non atopa resposta polìtica unitaria europea na reunión dos 20 en Londres, nin, sobre todo, no día a día da polìtica internacional. Din os devotos que iso proba que non se avanzou coa debida celeridad na construcción polìtica, pero compre preguntar cál é a velocidade ideal e quén a determina. [Foto: Gordon Brown no Cumio do G-20, en Londres o 2 de abril de 2009].

Por Fernando Pérez-Barreiro Nolla

A Nosa Terra, 02/04/2009

.
E resulta agora, pasado ese medio século, que unha tremenda crisis económica, que algúns prefiren chamar financeira, para disimular, non atopa resposta polìtica unitaria europea na reunión dos 20 en Londres, nin, sobre todo, no día a día da polìtica internacional. Din os devotos que iso proba que non se avanzou coa debida celeridad na construcción polìtica, pero compre preguntar cál é a velocidade ideal e quén a determina. O certo é que actitudes como a da chanceler alemá demostran que está voltando ao rego unha Europa reticente ao unitarismo. O diferenciado enfoque das relacións con Rusia e o Leste europeu vai nesa dirección. As economías unidas de Bruxelas non son capaces, no intento de apoiar aos países do Leste de Europa para diminuir a súa dependencia de Moscovo, o que chaman Programa de Asociación có Leste, de atopar nas súas desprovistas arcas diñeiro abondo para superar o que ofrecen os rusos. Falan de 800 millóns de dólares para seis países, mentras Rusia da 6.000 millóns a Belarus e pensa en 5.000 millóns para Ucraína. Decían que comezar pola unidade económica remataría necesariamente na unidade polìtica, e que outra cousa valería tanto como empezar a casa polo tellado. Peo polo menos os tellados abrigan para non mollarse. Armar tellados chamouse sempre en Europa diplomacia. E a cooperación por medios diplomáticos pode contribuír moito a resolver problemas económicos. É certo que houbo diplomacias irresponsables, pero os países europeos xa poderían confiar en controles parlamentarios da polìtica exterior. Un dos claros motivos das polìticas de Merkel e de Sarkozy é a necesidade de responder fronte a un electorado que non vai tardar en manifestarse. Gordon Brown prefire non facer caso a consideracións dese xénero, aínda que millor faría si as atendera.

.
A depresión económica veu confirmar que ainda son necesarios controles polìticos, estatais, da economía. Os gobernos europeos que renunciaron aos instrumentos de política fiscal propios non teñen nada que oferecer aos seus cidadáns. Obama, en troques, pode arriscarse a unha operación audaz, na que xogar o seu capital político, porque Washington e os Estados da Unión teñen recursos políticos propios. Compre perguntar si, por fin, non estaremos albiscando unha volta á política, e na polìtica internacional á diplomacia. É un camiño laborioso, pero a Europa de verdade ten moita experiencia, si acorda a tempo antes de esquecela, para avanzar por ese camiño que é o seu. Fronte ao unitarismo, sempre autoritario, compre recoñecer e cultivar o enfoque que chaman caórdico. O aparente caos resólvese de seu en orden. Hai quen diga que así funciona a Natureza, e así funcionaron as relacións internacionais, con todas as súas grandezas e miserias, deixando á marxe grandiosas filosofías da historia. Nunca, nas situacións caóticas, caiu o poder na rúa, como temía a reacción. Sempre o colle alguén a medio camiño e abre unha nova orde que precisará de outro caos para que a historia non teña fin.

.
Fernando Pérez-Barreiro Nolla é membro do Consello Asesor do Igadi.

Entrevista con Jorge Semprún

2009-04-29T19:43:00.001-07:00

Entrevista en Radio Praga con Jorge Semprún

A crise pide a berros unha nova Europa

2009-04-29T19:25:00.000-07:00

Por Ulrich Beck

No medio das ruínas dunha Europa devastada moral, política e materialmente pola Segunda Guerra Mundial, Winston Churchill deixouse levar polo entusiasmo en 1946: «Se Europa chegase a unirse algunha vez, non habería límites nin á felicidade, nin á prosperidade, nin á gloria das que poderían gozar os seus 400 millóns de habitantes». Hoxe o que nos ameaza é todo o contrario: se Europa se desfixese por culpa da crise económica global, non habería límites ao descontento, á pobreza e á vergoña dos seus políticos e dos seus 500 millóns de habitantes. Hai 20 anos que de maneira inesperada caeron o Muro de Berlín e, a continuación, a URSS e a orde mundial bipolar da Guerra Fría. Agora, o modelo capitalista, é dicir, a idea de que o mercado libre é a solución, cuxo triunfo celebrouse naquel momento, ameaza con caer e arrastrar á UE consigo. O desemprego está a aumentar de maneira exponencial dun extremo ao outro do planeta. Os refachos de malestar social e o sentimento en contra dos inmigrantes están, así mesmo, invadindo Europa.

E neste momento, da noite para o día, a pantasma dos estados inviables se cerne sobre o paraíso de prosperidade e seguridade que era a UE. Por todo iso, se a Unión Europea non existise, hoxe teriamos que inventala. Lonxe de representar unha ameaza á soberanía nacional ao comezo do século XXI, a UE é o que fundamentalmente a fai posible. Nesta sociedade de ameazas mundiais que se resisten a solucións nacionais, os estados nación que teñen que conformarse cos seus únicos recursos son impotentes e non teñen capacidade para exercer a súa soberanía. A soberanía concertada da UE proporciona a nacións e cidadáns, a todos sen excepción, a súa única esperanza de vivir en liberdade e en paz. Europa non necesita menos Europa; necesita máis Europa. A crise global demostra que a unión monetaria non pode conseguirse sen unha unión política. Con todo, até agora non existiron nin unha política financeira conxunta, nin unha política industrial conxunta, nin unha política social conxunta, esas políticas que debían terse posto en común para dar unha resposta eficaz á crise.

A crise está a pedir a berros unha refundación da UE. Europa representaría entón unha nova realpolitik dentro da acción política nun mundo ameazado e interconectado, onde é necesario substituír a realpolitik dos intereses nacionais pola realpolitik cosmopolita: canto máis europea e máis cosmopolita se volva a nosa política, maior éxito terá a nivel nacional. A disxuntiva está entre máis Europa e nada de Europa. Este imperativo de posibles consecuencias erradas xustifica a esperanza nun mercado en declive: só sobre as sementes dunha solución global conxunta que se sementaron na reunión do G-20, da man da apertura de EEUU ao mundo baixo a presidencia de Obama, poden sentar as bases dunha UE rexuvenecida pola crise.

*Profesor de Socioloxía na Universidade Ludwig-Maximilians de Múnich

Aventura inacabada

2009-04-29T19:21:00.000-07:00

Por Camilo Nogueira

Tal como se produciu a meados do século XX, a unidade europea pudo non suceder. Pasada a Segunda Guerra Mundial pudo primar a procura de camiños diverxentes, tal como ocorreu en 1918 e como pasara nas décadas finais do século XIX, nas guerras que precederon e anunciaron a Primeira Guerra Mundial.

Hoube que pór de acordo á Franza en crise e á Alemaña vencida, ainda obxecto de desconfianza. Recuperar a Italia após o trauma fascista. Aproveitar o europeismo de Holanda, Bélxica e Luxemburgo. Agardar a que caira por fin a Europa das colonias ultramariñas. Integrar á distante vencedora Gran Bretaña e as democracias sociais de Escandinavia. Achegar de novo a Austria. Integrar a Irlanda recén independizada e a súa metrópole colonial. Estender a Unión a Estados que permaneceran isolados por causa de ditaduras totalitarias: Grecia, Portugal, o Estado español. Alargala a Polonia, tantas veces repartida entre os imperios viciños, para conviver con Alemaña. Abrir á porta para a República Checa e Eslovaquia, recén arredadas; Hungría, diminuida polos acordos das posguerras; a Estonia, Letonia e Lituania, de volta despois de seren praticamente asimiladas como provincias rusas; Eslovenia, anunciando a esperada presenza na UE dos Estados que formaran parte de Iugoslavia; Malta e o Chipre ainda esgazado entre gregos e turcos. Foi necesario xuntar paises que foran governados por sistemas políticos e sociais confrontados. Turquía pode integrarse e a UE está aberta a calquer outro Estado europeu que cumpra as condicións democráticas e de respeito dos direitos humanos precisas.

As instituicións da Unión consideran tamén a posibilidade dunha asociación coa Federación Rusa, con territorio en Europa e Asia, partillando todo menos as instituicións.No historia de estruturación dos Estados a Unión Europea constitui unha revolución. Uníu Estados que configuraran as súas fronteiras básicamente mediante a guerra e acababan de desangrarse na Grande Guerra dos Trinta Anos (1914-1945). Mantén institucións políticas comúns onde dominara a diverxencia e o enfrentamento. Asume conquistas democráticas e sociais e direitos humanos logrados nos territorios estatais e nacionais, con institucións executivas e lexislativas nacidas desde a vontade directa ou indirectamente expresada dos cidadáns. Frente ao dominio dunha única língua como ideoloxía e como prática estatal, a pluralidade lingüística aséntase como un dos seus valores fundacionais. Pola súa transcendencia a respeito do carácter das instituicións políticas raia á altura da Reforma ou da Revolución Francesa.

Para iso foi necesario superar ideoloxías e preconceitos sobre as institucións políticas firmemente ancorados na historia e no governo dos Estados, conciliar intereses contraditorios, salvar obstáculos tidos por irrenunciábeis.A consciencia da necesidade da Unión non era xeral. Existían visións mui enfrentadas sobre o pasado e o futuro: sobre as causas e as responsabilidades do ocorrido; a posibilidade de superación das guerras fratricidas, recentes e vivas as feridas da catástrofe; o abandono ou a permanencia da estrategia imperialista polos Estados europeus que mantiñan ainda colonias noutros continentes; a conceición do mundo e da sociedade nunha Europa tan dividida en sistemas políticos e económicos enfrentados; as relacións cos EEUU e a URSS. Necesitóuse o paso do tempo para a Unión Europea coller o seu sentido e tomar a consciencia expresa das dificuldades do pretendido e dos avances logrados. Após as guerras fratricidas que a distinguiron e sabendo da experiencia de loitas ideolóxicas e sociais inscritas xa na historia común da humanidade, nacida en plena Guerra Fría e condicionada por ela e polos acontecimentos posteriores (desde a descolonización até a queda do Muro de Berlin e as guerras dos EEUU en Iraque e Afganistán), os fundadores non puderon soñar o conseguido. Hoxe, con 500 millóns de habitantes e sendo a primeira potencia económica mundial, a Unión é o espazo político onde mellor se refliten as conquistas democráticas e sociais e o respeito dos direitos humanos que pertencen a toda a sociedade mundial.

Porén representa ainda unha aventura inacabada.Sempre e máis ainda depois da queda do Muro de Berlin que dividía o planeta, fuxindo de experiencias imperialistas que non pode repetir, a UE ten que devir nunha potencia civil mundial pola paz e solidariedade, superando as tentacións provincianas e vaidosas dos Governos dos Estados membros, que atrancan a presenza da Unión, par de China, India, EEUU, Brasil ou a Federación Rusa, e impeden o uso toda a súa forza democrática na resolución dos problemas mundiais. Unha potencia civil independizada dos EEUU, rexeitanto a política militarista e neoliberal, a conceición dos servizos públicos e o mesianismo mundial dese Estado, sen esquecer nisto elementos económico-culturais impostos na propria Europa por monopolios estadounidenses ante a pasividade dos Governos da Unión. Resultou descorazonador contemplar o espectáculo dos Governos da Unión na última reunión do G20 en Londres, querendo intervir e seren recoñecidos en lugar de apareceren institucionalmente como representantes da primeira potencia económica mundial á que pertencen.Compreendendo un espazo económico sen igual, o orzamento comunitario determinado polos Estados non pasa de 1% do PIB do conxunto da UE, cando o de cada un se sitúa normalmente entre 40% e 50%.

A pouquedade do orzamento non permite atender ás politicas económicas, sociais e territoriais internas e ás necesidades da política internacional, frustrando as demandas e aspiracións dos cidadáns acerca da Unión.O espazo económico sen fronteiras da UE, en grande parte governado polo euro, afortala á sociedade europea na economía mundial, en particular en momentos de crise como o actual ou perante a realidade da mundialización, e obriga a mudar a conceición das políticas e dos espazos económicos, de maneira que a comparación e a regulación e das condicións de traballo xa non se limitan aos territorios estatais senón ao conxunto da Unión (poñamos por caso, antes Galiza a respeito de Cataluña e agora tamén o Estado español en relación con todos os paises do Leste). Frente a esta realidade, a UE non dispón de determinacións de ámbito comunitario que garantan o mantimento das conquistas sociais e o equilibrio económico, deixando que campen libremente os governantes e os poderes do capitalismo neoliberal.Constituindo unha unidade na diversidade, a Unión Europea non recoñece como tais ás nacións sen Estado, como Galiza, Escocia, Gales, Flandes, Cataluña, Euskadi e outras. Sendo por sí mesma a negación do modelo estatal chovinista, a UE depende das decisións de Estados debedores dunha conceición centralizadora e uniformizadora das instituicións políticas. No caso de Galiza, ainda sen contar con un Estado proprio, de maneira que con el se integraría como Dinamarca ou Letonia, de recoñecerse o Estado español como plurinacional a Unión Europea tamén o faria. Igual ocorre coa língua. Claro que neste caso se os galegos deciden por fin que tamén se fala en Portugal ou Brasil e actuando en consecuencia, sen negar as diferenzas, a lingua de Galiza xa sería unha das oficiais. Non así no Estado español.No campo institucional, de mediar a vontade política necesaria o Parlamento Europeu podería adquirir a plena capacidade lexislativa en asuntos transcendentes de carácter internacional, económico ou militar que agora se reservan os Estados através do Consello Europeu, nunha carencia democrática agravada a causa da non aprobación do Proxecto de Tratado Constitucional e do Tratado de Lisboa, que lle dá á Cámara a última palabra nas cuestións da súa competencia.

A análise fica incompleta se non se ten en conta que as eivas da UE non veñen principalmente do seu carácter constitutivo, senón da acción dos Estados. Governados muitos deles por forzas politicas conservadoras ou chovinistas, tendo posicións contraditorias sobre o sentido da construción europea ou utilizando o seu poder de veto en asuntos de importancia, boicotean habitualmente o avance da Unión política. Dominan ademais o espazo de comunicación e os elementos ideolóxicos da política, até o ponto de seren atribuidas ás demais instituicións da UE decisións negativas formuladas por eles mesmos desde o poder do Consello Europeu.Dito todo nun intento de esclarecer os xuizos e desanuviar o horizonte.

Carta Aberta de Camilo Nogueira

2009-04-27T18:42:00.000-07:00

“Quero mostrar o meu total desacordo con a decisión tomada, a instancia de CiU, pola Comisión Executiva en funcións do BNG, e depois polo Consello Nacional, sobre a renuncia ao escano de deputado que me pertence. Creo que tomaron unha decisión moi prexudicial para Galiza e o que nela representa o nacionalismo galego. Perante a posibilidade de estar como BNG no Parlamento Europeu no remate desta lexislatura a Comisión Executiva aceitou decontado as posicións de Converxencia e Unió, a mesma que contra os nosos intereses acababa de romper o pacto Galeusca que outorgaba a Galiza a terceira posición na candidatura das eleicións europeas. A negativa Carta de CiU nen siquer foi apresentada na reunión da Comisión Executiva que tomou a decisión favorábel a organización catalá. Coido tamén, e teño abondas razóns obxectivas para facelo, así que na decisión tomada e na forma de facelo influi determinantemente o feito de que defendo e partillo con compañeiras e compañeiros no BNG, e con muita xente da nación, ideas diferentes ás da maioría actual na direción da organización. Ainda así, teño a intención de renunciar a acta de deputado no Parlamento Europeu.”

1.-“Demitido o deputado Ignasi Guardáns (depois de serlle negada por CIU a posibilidade de apresentarse de novo nas eleicións europeas e como consecuencia de incorporarse a un cargo no Ministerio de Cultura do Governo do Estado) correspóndeme legalmente substituilo por ocupar a terceira posición como candidato do BNG, logo do deputado do PNV Josu Ortuondo. A pasada semana o Parlamento Europeu debe principiar o proceso de substituición para ser trasladado á Xunta Eleitoral Central do Estado Español, organismo que comprobada a lista apresentada debe dar resposta á Camara europea.

2.-A ocupación do escano non sería debida a ningunha ilexítima pretensión pola miña parte, como deu a entender a Comisión Executiva, nen sería un simples produto da miña vontade, senón a consecuencia legal da posición mantida na lista conxunta. Sería en todo o caso coerente co Pacto de Coalición Eleitoral de Galeusca, que asinamos os candidatos.

4.- Teño a convición de que a entrada do BNG ao final da lexislatura tería un carácter simbólico beneficioso para o nacionalismo na campaña eleitoral que se aviciña.

5.-Mais, depois de receber unha Carta de Convergencia i Unió na que demandaba a miña renuncia, dirixentes do BNG aceitaron decontado as posicións da mesma organización catalá que acababa de romper o pacto Galeusca no que BNG ocupaba o terceiro lugar nas listas eleitorais.

6.-A Carta de CiU non foi posta en coñecimento dos membros da Comisión Executiva que, celebrada o 22 de abril, tomou estrañamente unha decisión favorábel a esa organización e contraria aos intereses do BNG. A maioría dos membros da Comisión Executiva, e todos no sentido formal, ignoraban o contido concreto da Carta. Afectado directamente, eu tamén o descoñecía. Pasaron dous días até que o 24 de Abril me fixeron chegar a nota que enviaran aos medios de comunicación e os documentos que pretendían xustificar a renuncia pedida por CiU.

7.-A Carta tampouco foi apresentada como tal ante o Consello Nacional do sábado 25 de Abril, cuxo contido foi dado a coñecer por min nese acto. Membros da Comisión Executiva tiveron noticia por esta vía do contido exacto da mesma.

8-Depois de manter o silencio posíbel, defendin a miña postura perante o Consello Nacional, o orgao ao que lle corresponden as decisións políticas depois da dimisión da Comisión Executiva a consecuencia do fracaso nas eleicións galegas. Dixen que os termos e os argumentos da Carta refletían moi discutíbeis intereses de CiU, que non respeitaban o sentido do Pacto de Coalición e eran contraditorios cos intereses do BNG.

9.-Depois de facer apelación ao Pacto da Coalición Eleitoral, e en particular a Norma Oitava do mesmo, a Carta de CiU reclamaba que “o candidato Camilo Nogueira, do BNG, presente a súa renuncia a tomar posesión da súa acta de eurodeputado”. Non a pedían, surpreendentemente en favor do cuarto candidato, de Unió Democrática, que parece estar separado de CiU, senón do quinto militante de Convergencia, o outro partido da federación CiU. Agregaban que reclamaban a renuncia “tamén para evitar alteracións laborais na equipa de asesores a cargo de CiU”, engadindo: “trátase tan solo de manter a continuidade da equipa até o mes de xullo, data en que tomarán posesión os novos deputados”, asunto que podía arregrarse sen renunciar aos intereses galegos e do BNG outorgándolle a CiU o direito a receber a asignación para secretariado proporcionado polo Parlamento.

10.-En todo o caso, a cuestión central reférese á interpretación daquela Norma oitava do Pacto de Coalición, referente á substitución no caso de “falecimento, incapacidade ou renuncia de un deputado”. A Norma di que nese caso “os partidos integrantes da Coalición se comprometen a posibilitar o acceso á condición de Deputado a outro candidato pertencente á mesma formación política que o que causa baixa, para respeitar a proporcionalidade que saia das urnas”, rematando con unha frase referente a que os partidos se comprometen a por esta circunstancia en coñecimento de todos os integrantes da candidatura, chamamento este que pertencente ao Protocolo global da Coalición que asinamos os candidatos e debemos respeitar.

11.- Contra a decisión tomada pola Comisión Executiva do BNG, tan prexudical para Galiza e o nacionalismo galego, defendín no Consello Nacional que esa “proporcionalidade saida das urnas” está máis que respeitada tendo en conta que CiU tivo o escano cinco anos, entanto que o BNG non o ocuparía máis que un mes até o momento das eleicións e outro máis até a toma de posesión dos novos deputados. Non se trataría, pois, de no cumprir os acordos con CiU e o PNV, ou de non respeitar a literalidade dos acordos, como pretendeu a Comisión Executiva, senón de consideralos desde o ponto de vista galego, utilizando unha argumentación máis correcta, racional e xusta.

12.-Débese lembrar que, contra os argumentos difundidos pola Comisión Executiva en funcións esa cláusula non se refere para nada a acordo de non rotación contemplado no Pacto de Coalición, senón a unha situación sobrevinda que, obviamente, se pode dar tanto se existe o acordo de rotación como se non.

13.-Non está en demais recordar de novo que foi a organización catalá a que, negándolle a última hora ao BNG o terceiro posto nunha coalición posíbel para a próxima lexislatura europea, obrigouno a procurar outra alianza.

14.-Por estes motivos, ante o Consello Nacional reclamei a reconsideración da posición da Comisión Executiva en funcións para evitar os prexuizos na próxima campaña eleitoral que se orixinarían tanto no caso da renuncia, contraria á presenza simbólica do nacionalismo galego no Parlamento Europeu no final desta lexislatura, como no caso de ser mantida por min a decisión persoal de ocupar o escano que me corresponde legal e politicamente.

15.-Sigo considerando que a Comisión Executiva tomou unha decisión moi prexudicial para o nacionalismo galego e para o que representa en Galiza. Estou en total desacordo con esa decisión. Penso tamén, e teño abondas razóns obxectivas para facelo así, que na decisión tomada e na forma de facelo influi determinantemente o feito de que o candidato son eu, que defendo e partillo con compañeiras e compañeiros no BNG e muita xente na nación ideas diferentes e contraditorias coas da maioría actual na direción da organización.

16.-Ainda así, teño a intención de renunciar a acta de deputado que me corresponde no Parlamento Europeu.

17.-Non lle teño medo aos xustos conflitos mais, desexando uns bós resultados nas próximas eleicións , non quero que a miña presenza no Parlamento Europeu se relacione con nada do que suceda. Abonda co que xa pasou sen eu ter nada a ver. Depois de defender en 1999 a idea de o BNG apresentarse en solitario, en 2003 non pensaba repetir como candidato e así o anunciei na Comisión Executiva do BNG á que pertencía. Acabei aceitándoo. Faltaron 160 votos e fallaron muitos máis. Con todo, tiven o privilexio de ser deputado do BNG por Galiza na lexislatura 1999-2004 e teño tamén a experiencia excepcional de ter sido deputado eleito por unha semana no principio da lexislatura 2004-2009 e deputado virtual por uns días ao final da mesma. Debo agradecer o voto das mulleres e dos homes que o posibilitaron. Fica moito por facer.

Camilo Nogueira

Compostela, 27 de Abril de 2009

Adxunto a Carta de CiU (cuxos termos foron feitos públicos pola organización catalá o pasado sábado precisamente nas horas en que o 25 de Abril se reunía o Consello Nacional do BNG) e a norma oitava que forma parte do Protocolo global da Coalición que os dirixentes e candidatos asinamos no seu momento.

Parabéns Camilo

2009-04-25T19:52:00.001-07:00

Parabéns Camilo

Camilo Nogueira, premio Antón Losada polo seu ensaio "Europa, o continente pensado" .

O Antón Losada Diéguez de Ensaio e Investigación tivo como xurado a Fernández Rei, Xusto Beramendi, Xosé Luís Valladares, Cipriano Xosé Caamaño, Ramón Lorenzo, X. Henrique Costas e Carlos Paulo Martínez Pereiro, representantes da Real Academia Galega, do Museo do Pobo Galego, da Deputación de Ourense, universidades de Santiago, d´A Coruña e Vigo e dos Concellos do Carballiño e Boborás, coorganizadores deste premio desde hai xa 24 anos. Coa obra galardoada, o xurado tivo en conta "ou seu rigor documental e profundidade de análise, sobre ou novo marco económico e político supra-estatal que condiciona a orixe e ou tratamento de problemas decisivos para ou presente e ou futuro de Galicia", segundo a acta do xurado. A reunión para este fallo celebrouse non Concello ourensán do Carballiño. A entrega do premio realizarase nun acto literario previsto, como cada ano, na casa natal de Losada Diéguez no pobo de Moldes, non concello ourensán de Boborás.

Ver información da Editorial Galaxia sobre o libro

Unha penosa contradición

2009-04-22T11:33:00.000-07:00

Unha penosa contradición
Por Camilo Nogueira

De acordo cos resultados do Eurobarómetro do Parlamento Europeu feito público este día, a visión dos cidadáns sobre as próximas eleicións europeas está moi condicionada pola crise económica. Así se interpreta o facto de a preocupación da xente estar centrada nos “problemas de cada día”, desde o emprego á sanidade pública, e que se demande unha proteción máis forte desde as instituicións europeas, exixindo con ese obxectivo unha mellor coordenación da política económica, orzamentaria e fiscal da Unión. A sondaxe reférese, por outra parte, á confianza nas instituicións comunitarias, de maneira que en relación con un Eurobarómetro anterior esa confianza diminuíu a respeito do Parlamento Europeu, pasando de 51% a 45%, a concernente á Comisión Europea, baixando desde 51% a 42% e a referente ao Banco Central Europeu, antes 48% e agora 39%. O inquérito trata finalmente das eleicións europeas, revelando que 43% dos cidadáns están interesado nelas, entanto que non é así para 53%, tendo decidido definitivamente que van votar 34% e que non o farán en ningún caso 15%.

En resume, ante a crise os cidadáns desexan unha acción decidida das instituicións europeas, mais non confian nelas, prevéndose unha moi baixa participación nos comicios de xuño. A interpretación mediática da sondaxe pode resumirse con dous titulares de imprensa: “As eleicións europeas ameazadas dunha abstención record”, como rezaba un xornal de Paris, e “A crise afunde a confianza nas instituicións da Unión Europea”, como anunciaba outro de Madrid. Coñecendo a marcha dos asuntos da UE nada disto resulta supreendente. A eiva do Eurobarómetro é que non se interesara sobre todo polo papel do Consello Europeu, a instituición que formada polos xefes de Estado e de Governo dos 27 Estados membros dispón do maior poder na UE, en muitos asuntos praticamente en exclusiva, nen sobre a responsabilidade dos Estados membros. Formando a primeira potencia económica mundial e a terceira entidade demográfica do planeta, contando con un espazo económico e monetario común e posuindo, con todas as críticas que merece, o mellor modelo de relación e proteción social do planeta, en lugar de actuaren colectivamente os Estados fano en orde dispersa, recuperando actitudes chovinistas que podían parecer superadas, aceitando formulacións neoliberais que negan conquistas sociais que enchen a historia do continente e considerando aliados preferentes a Estados alleos e distantes da UE.

Son os mesmos Estados que (integrando nesta apreciación os poderes políticos, ideolóxicos, económicos, culturais ou mediáticos) en lugar de salientaren que a súa economía forma un todo coa europea (non hai maís que matinar en como as medidas tomadas en Franza e en Alemaña condicional, por exemplo, a produción de Citröen e da industria auxiliar en Galiza) minimizan o poder comunitario, ocultando mesmo que as instituicions estatais dedican a maior parte da súa actividade lexislativa a transferir ás normas legais da UE. Unha actitude que pode explicar a penosa contradición entre a demanda de acción das instituicións da UE frente aos problemas causados pola crise e o perigosa desinterese que expresan os cidadáns a respeito das eleicións europeas.

O patrón de Europa

2009-04-07T18:04:00.000-07:00

O patrón de Europa

Por Camilo Nogueira

En Londres, Estrasburgo e Kehl no Rin e en Praga, a ultima semana foi especialmente abundante en encontros internacionais en territorio da Unión Europea. A reunión do G20, na que participaron os Estados máis relevantes do planeta (de China, India e Brasil a Turquía, Indonesia e Sudáfrica) na procura de solucións á crise financeira e económica, tivo como anfitrión ao primeiro ministro Gordon Brown. A xuntanza da OTAN celebraba en territorio de Nicolas Sarkozy e Angela Merkel o sesenta aniversario da súa fundación. En Praga os donos da casa eran Vaclav Klaus e Mirek Topolánek, Presidente e Primeiro Ministro da República Checa, que preside neste semestre o Consello Europeo.

Tomando parte en todos eles, Barack Obama representaba a un dos Estados convocados, sen lle corresponder a presidencia. Non obstante, ao tempo que se abaixaba a importancia e nalgúns casos se facía risa dos anfitrións europeus, nos medios de comunicación investían a Obama como o presidente de todo, como o monarca taumaturgo. O primeiro ministro británico definíao como o lider mundial. Nos medios europeus a ollada sobre os problemas tratados favoreceu ás posicións dos EEUU e desmereceu ás dos paises da UE. A propósito de Londres, onde participaron sete Estados comunitarios mais non a instituición europea representando aos vintesete, EEUU foi de novo calificado como a primeira potencia económica mundial, cando este título lle corresponde á Unión Europea. Arrimóuselle a EEUU o direito a indicar o que debían facer os europeus a respeito da crise, cando desde as hipotecas subprime, aos activos podres de Lehman Brothers, pasando por estafas como a de Bernard Madoff, a principal orixe dos problemas está no Estado norteamericano.

Pretendendo impor o tipo de decisións tomadas polo Governo dos EEUU, ao compararen os investimentos públicos destinados a superar a recesión tendéuse a non facer caso do efecto anticrise do modelo público de proteción social dos paises da UE, que non existe no tan idolatrado sistema estadounidense. Quitóuselle importancia á urxencia da regulación do sistema financeiro mundial que reclamaban determinados Estados europeus e que finalmente foi aprobado na capital inglesa. Con motivo da reunión da OTAN en Estrasburgo, onde a UE non estivo como tal nen tiña porque estar, aproveitóuse o feito de o Rin pasar por alí para culpabilizar aos paises europeus reticentes a enviar máis tropas da Afganistán, aducindo que están obrigados a comprometerse de cheo na guerra xa que, caído George Bush, non ten un carácter unilateral senón multilateral. Esquecen que, decididas por EEUU, as invasións praticadas alí e en Iraque xa tiveran unha presenza múltiple.

Na República Checa o Presidente dos EEUU encontróuse co Consello Europeu e a Presidencia de turno, non pudendo facelo ainda cun Presidente permanente da UE, ao non estar ratificado o Tratado que así o determina. Para alén da acollida debida a todos os hóspedes, sexan de México e Sudáfrica ou foren de Australia e a Federación Rusa, unha boa parte dos dirixentes europeus, nun exercicio de penoso papanatismo, rendíronse ante o recén elexido Presidente do Estado norteamericano. Entretanto, facendo uso dunha falsa modestia, Barack Obama afirmaba que non tiña intención de liderar o mundo, nen de ser o patrón de Europa, como lle era ofrecido. Mais de catro que foxen como do demo da idea de ter un Presidente da Unión Europea estarían dispostos a aceitalo de ser oriundo de de New York.

O pensamento europeísta de Juan Luis Vives

2009-03-18T15:00:00.001-07:00

O pensamento europeista de Juan Luís Vives

Este traballo estuda un dos primeiros humanistas españois, máis concretamente valenciano, universal, que se moveu no espazo xeopolítico onde se estaban desenvolvendo os acontecementos máis importantes da civilización Occidental, Europa; porque o seu pensamento para aquel tempo é universal, ao recoller as tendencias e preocupacións dunha nova cultura que se estaba consolidando, o Renacemento e o Humanismo; porque a súa fama será universal. Juan Luís Vives (1492-1540), cando ten lugar importantísimos acontecementos sociais, políticos, espirituais e económicos, como o Descubrimento do Novo Mundo, a Reforma da Igrexa católica e a súa división, a consolidación das Monarquías nacionais (Inglaterra, Francia, España) e a xestión dunha nova organización xurídico pública en Estados modernos, que pugnaban pola hexemonía do espazo xeopolítico europea, principalmente, entre o monarca francés Francisco I e o soberano español e emperador Carlos V, así como o inglés Enrique VIII, o cal sumía aos príncipes cristiáns nunha continúa contenda e sistema de alianzas, soslaiando o perigo turco que ameazaba aos pobos europeos. Juan Luís Vives nace na cidade de Valencia (probablemente o 6 de marzo de 1492), nunha familia de mercadores xudeuconversos, pouco antes de expedirse o decreto de expulsión dos xudeus (31 de marzo de 1492), que se dedicou a actividade mercantil pañera e como recadadores de impostos reais, creando un importante patrimonio económico. A súa cidade natal, Valencia, entre finais do século XV e principios do XVI é unha poboación populosa, mercantil, tolerante, que atrae a un bo número de xentes dos territorios veciños durante o século XV, cativados polo seu clima e riqueza, até chegar a converterse na primeira praza de contratación e comercio de España (Piles Ros), e todo iso contribuíu ao desenvolvemento cultural da cidade, onde prendería a vocación humanista do mozo Vives. Un signo disto é a impresión do primeiro libro en España. A súa formación a inicia nesta cidade aprendendo latín como calquera outro futuro universitario, ademais de grego e a cultura antiga grecoromana. Durante estes primeiros anos puido coñecer xa a Erasmo (1466-1536) a través das súas obras, quen sería despois bo amigo, axudaríalle ao despegamento intelectual e chamoulle o seu mestre. Antes de abandonar a cidade de Valencia, o tribunal da Inquisición deste reino iniciara o proceso inquisitorial á súa familia (1500-1524) por xudaísmo. En 1500 atopan unha sinagoga clandestina na casa dun curmán seu, Miguel Vives, que desencadea a persecución de toda a familia. Ese mesmo ano deteñen ao seu pai, e familiares seus son condenados a moi severas penas...

Europa, en marcha atrás

2009-03-10T11:37:00.000-07:00

Europa, en marcha atrás

Por Joschka Fischer

O lendario investidor estadounidense Warren Buffet dixo algunha vez: "Cando baixa a marea é cando un ve quen estaba nadando espido". Ese comentario aludía á situación das empresas nunha crise económica. Pero tamén se pode aplicar aos países e as súas economías. En Europa, a actual situación causa unha preocupación crecente, porque a crise económica global está deixando ao descuberto de maneira implacable os defectos e limitacións da Unión Europea. Agora resulta evidente que foi o primeiro e máis importante que perdeu Europa co rexeitamento do Tratado Constitucional: a súa fe en si mesma e no seu futuro común. En medio da peor crise desde 1929, Estados Unidos optou por un novo comezo coa elección de Barack Obama e está agora no firme proceso de reinventarse.

En contraste, cada día que pasa parece que os membros da UE afástanse máis. En lugar de reinventarse, Europa, baixo a presión da crise e as súas propias contradicións internas, ameaza con volver ao egoísmo nacional e ao proteccionismo do pasado. Actualmente, Europa ten unha moeda común e o Banco Central Europeu (BCE), que resultaron ser baluartes da estabilidade monetaria durante a crise financeira. Calquera debilitamento destas dúas institucións causaría danos graves aos intereses comúns europeos. Pero a conduta dos Gobernos europeos estes últimos meses expón serias dúbidas de que vexan así as cousas. A medida que a crise se prolonga, resulta máis claro cá moeda común e o BCE non abondan por si sós para defender o mercado común e a integración europea. Sen políticas económicas e financeiras comúns, coordinadas polo menos entre os membros da zona do euro, a cohesión da moeda común e da UE -de feito, a súa mesma existencia- corren un risco sen precedentes. É certo que a crise está asfixiando a moitos países no mundo. Pero dentro da UE, e incluso da mesma zona do euro, evidencianse diferenzas significativas e serios desequilibrios económicos.

En Italia, España, Irlanda, Portugal e Grecia a confianza estase evaporando rapidamente, mentres que ás economías máis fortes do norte de Europa, aínda que tamén teñen problemas, foilles bastante mellor. Se isto continúa e se terminan de facto os criterios de Maastricht e aumenta o proteccionismo nacional en forma de subsidios industriais, o euro estaría en serio perigo. É fácil imaxinar o que o fracaso do euro significaría para a UE: un desastre de proporcións históricas. Ademais, os novos Estados membros da Unión procedentes da Europa do Este, que non teñen nin o castelo económica nin a estabilidade política dos máis antigos, están empezando a caer en picado. Esperar a ver que acontece é a estratexia equivocada. Non hai razón para crer que a actual crise económica global xa tocou fondo. Xa que logo, supoñendo que se intensifique máis aínda, Europa enfrontarase pronto a alternativas difíciles: ou ben as economías máis ricas e estables do Norte -principalmente a economía máis grande, Alemaña- utilizan os seus recursos financeiros, máis cuantiosos, para axudar ás economías máis febles da zona do euro, ou ben o euro estará en perigo e, con el, todo o proxecto de integración europea. Entón, por que non introducir rapidamente instrumentos novos como os eurobonos ou crear un mecanismo da UE comparábel ao FMI? Ambos serían custosos -sobre todo para Alemaña- e polo tanto non serían populares, pero as alternativas son moito máis custosas; de feito, non son opcións políticas serias. Institucionalmente, non hai maneira de evitar un "goberno económico europeo", unha "coordinación económica mellorada" ou como se lle queira chamar, que incluso sería posible de modo informal, sen necesidade de cambiar os tratados.

Desafortunadamente, resulta claro que o motor franco-alemán, esencial para que a UE actúe ao unísono, está bloqueado neste momento. A retórica que utilizan Francia e Alemaña indica que teñen moito en común, pero os feitos din outra cousa totalmente distinta. En case todos os aspectos estratéxicos do manexo da crise, Alemaña e Francia estanse bloqueando mutuamente, aínda que ambos están a facer case o mesmo, o que non deixa de ser irónico. Están pensando en primeiro lugar neles mesmos, non en Europa, que como consecuencia carece dun liderado efectivo. A UE foi e é a mutua concesión institucionalizada e debe seguir séndoo agora en medio dunha crise económica global. Se Alemaña e Francia non resolven as súas diferenzas e atopan unha resposta estratéxica común, dañaranse a si mesmos e a Europa no seu conxunto. Nunca debe esquecerse que a UE é un proxecto deseñado para o progreso económico mutuo. Se este vínculo económico desaparece, os xuros nacionais volverán a imporse e farán trizas o proxecto. Europa non carece hoxe de castelo económica, senón de vontade política para actuar ao unísono. Aquí é onde Alemaña e Francia deben tomar a iniciativa.

Por unha nova política europea para Galicia

2009-02-12T18:15:00.000-08:00

Por unha Nova Política Europea de Galicia

http://manifestopoliticaeuropea.blogspot.com/

Remitennos o manifesto por unha “verdadeira política europea para Galicia”…Na véspera dunha nova xeira electoral, este manifesto constitúe unha chamada a tódolos actores implicados no deseño, planificación, execución e avaliación das políticas públicas en Galicia para que contribúan a que Galicia conte cunha verdadeira política europea.
Estae manifesto non representa a ningún grupo formal ou informal, institución, organismo, partido, corrente, empresa ou asociación; os seus asinantes únense a el a título individual con independencia da súa adscricion profesional e ideolóxica. A única motivación deste texto é defender que Galicia ocupe por fin o lugar que merece e lle corresponde en Europa.
Consideramos que:
* A emerxencia de entidades políticas subestatais (nacionalidades, rexións con competencias lexislativas, Estados federados, territorios autónomos, etc) cobra cada vez máis forza en Europa pero moitas destas entidades políticas non aprenderon ainda a facer política europea.
* Para facer política Europea non só e necesario estar presente en tódolos eidos institucionais onde estes territorios teñen cabida (estatais, europeos e internacionais) senon fundamentalmente participar neles. Para iso é necesario construír, dentro dos límites legais, mais sen por iso renunciar aos obxectivos últimos de cada un, unha posición política propia de Galicia de acordo cunhas prioridades políticas claramente identificadas.
* Facer política Europea consiste non só nin fundamentalmente en ter unha presenza institucional ou simbólica.
* Facer política europea consiste en beneficiarse plenamente das estructuras de participación politica e institucional de que dispomos para:
a) Tratar de influír de xeito responsabel no deseño das políticas públicas da UE, en todos e cada un dos procesos lexislativos que nos afecten e nos debates ideolóxicos sobre o futuro da UE.
b) Influír de xeito responsable sendo conscientes que a defensa dos intereses propios precisa combinarse coa defensa do interese colectivo da UE. Só deste xeito poderemos estar en posición de negociar compromisos e atopar apoios. Non existe Galicia frente a Europa, existe Galicia coma parte de Europa; esta pertenza confírelle dereitos, que deben ser defendidos, nomeadamente o noso dereito á autonomía, pero tamén responsabilidades.
c) Facer política, sen adxectivos. A participación política nos asuntos europeos é sempre unha vía de dobre dirección. Non se trata só de influír nas políticas cando se formulan en Bruxelas, trátase tamén de aplicar as normas acordadas adaptándoas ao territorio e facelo correctamente. Os gobernos autonómico teñen a responsabilidade de aplicar as políticas que contribuíron previamente a deseñar en Madrid e en Bruxelas. Este obxectivo debería constituír para calquera goberno autonómico o eixo principal da súa política europea. Este é o campo onde máis beneficios e resultados tanxibles se poden obter da nosa participación en Europa.
d) Conseguir que Europa sirva os intereses de Galicia. A actuación das nosas institucións e partidos debe basearse na responsabilidade, o bo goberno, o debate, a transparencia e a constancia. As boas políticas e as boas normas reportan ao cabo maiores beneficios cá simple percepción de fondos europeos.
* Unha mala política europea é aquela que é pasiva, que non anticipa os problemas, retos ou cambios, e só os afronta cando se volven inevitables.
* Unha mala política europea é aquela que non define as súas prioridades en función das necesidades do territorio e que carece dunha liña de acción política por non ter feito antes unha análise de cales son os nosos intereses sectoriais.
* Unha mala política europea é aquela que non se apoia nas iniciativas da UE e dos nosos socios europeos para mellorar as nosas propias políticas públicas.
* Unha mala política europea é aquela que non utiliza plenamente os mecanisos de participación ao noso dispor para influír na formación da posición negociadora do Estado. Guste ou non, a UE segue a ser unha organización internacional feita por Estados e nos que estes xogan un papel moi importante (mais non exclusivo) na toma de decisións.
* Unha mala política europea é aquela que non ten un persoal que a defina e a execute cos máis altos niveis de profesionalidade, coñecemento técnico e idiomas. Galicia precisa mellorar o coñecemento medio dos nosos funcionarios en asuntos europeos; a parte adicada a Europa na formación dos funcionarios, non só os temas xurídicos senon especialmente no eido das políticas europeas, debe ter moita máis relevancia ca hoxendía. Do mesmo xeito, todo alto funcionario de carreira debería pasar un prazo razoable na delegación de Bruxelas coma requisito imprescindible de promoción profesional. Asi mesmo, cada Consellería debería ter unha unidade especializada nos dossieres europeos que lle afecten, e que sería o punto de coordenación e contacto coa Secretaría Xeral da Unión Europea e a Delegación de Galicia en Bruxelas. A Xunta de Galicia debe dotarse de persoal multilingue, especialmente en inglés e francés, os idiomas de traballo principais da UE, amais de contar cun eficaz servizo de traduccion técnica de normas e documentos.
* Galicia precisa elaborar unha estratexia consensuada para a acción política en Europa que inclúa prioridades a curto, medio e longo prazo e que vaia máis ala dunha simple declaración de intencións ou dunha análise puramente teórica. Este estratexia e o seu correspondente plan de acción deben ser revisados regularmente.
* Galicia precisa que exista coordenación entre o Goberno autonómico e as outras entidades públicas galegas á hora de executar esta estratexia. O método da consulta pública, tan usado na UE e noutros países, debe aplicarse sistematicamente tamén no noso país.
25 CLAVES PARA A POLÍTICA EUROPEA DE GALICIA
1. Unha boa politica europea, alomenos naqueles asuntos estratéxicos de interese xeral, é a que remata no Padornelo.
2. Unha boa política europea é a que busca o consenso interno nos asuntos principais.
3. Unha boa política europea é a que non se deixa levar nin polo euroescepcicismo nin polo europtimismo
4. Unha boa política europea é a que sabe distinguir os temas estructurais e ideolóxicos (reformas dos tratados, fins últimos e grandes liñas políticas da UE) dos desafíos diarios que afectan aos cidadáns e á nosa autonomía.
5. Unha boa política europea é aquela que ten unha perspectiva a medio e longo prazo dos nosos intereses, e non permite que estes se vexan mermados por cuestións de oportunidade política.
6. Unha boa política europea europea é aquela que busca tanto a defensa dos nosos intereses e do noso autogoberno coma o interese xeral dos europeos.
7. Unha boa política europea é aquela que sabe actuar nos asuntos europeos desde o comezo, que non sigue os dictados do Goberno Central ou da Comisión Europea, senón que lles plantexa claramente cales son os problemas e propón solucións alternativas.
8. Unha boa política europea é aquela que dá tanta importancia á formulación das políticas coma á aplicación das mesmas. De feito, xa no momento mesmo de definir a posición negociadora de Galicia haberia que ter en conta como vai afectarnos a implementación dunha determinada norma ou política.
9. Unha boa política europea é aquela que usa frecuentemente o sistema de consulta pública e as análises de impacto previamente á definición da posición do goberno.
10. Unha boa política europea é aquela que non se conforma coa simple delegación no Estado da representación dos nosos intereses en Europa.
11. Unha boa política europea é aquela que tenta influenciar constructivamente tanto a política do Estado coma directamente as discusións en Bruxelas.
12. Unha boa política europea é aquela que leva aos nosos representantes a Bruxelas a negociar asuntos chave nos que Galicia teña unha posición definida e non a facer xestos de relacións públicas.
13. Unha boa política europea é aquela que está baseada na continuidade, o consenso e o profesionalismo.
14. Unha boa política europea é aquela que non delega a representación en Bruxelas a entidades autónomas ou privadas.
15. Unha boa política europea é aquela que se dota dunha Delegación Oficial en Bruxelas.
16. Unha boa política europea é aquela que está realizada por profesionais especializados que representan directa e oficialmente ao Goberno e o Parlamento de Galicia ante as institucións europeas e outros gobernos.
17. Unha boa política europea é aquela que entende que o exercicio das relacións públicas ou a celebración de actos culturáis e de promoción en Bruxelas deben subordinarse e ser subsidiarios da actividade política e lexislativa de Galicia na UE.
18. Unha boa política europea é aquela que dispón dunha Secretaría Xeral de Relacións Coa UE, e só para a UE, que coordene a formulación da posición do goberno e represente ordinariamente ao noso goberno ante as institucións Europeas.
19. Unha boa política europea é aquela na que existe un mecanismo oficial de coordenación dos dossieres europeos entre tódalas Consellerías.
20. Unha boa política europea é aquela na que cada consellería conta cunha unidade de especialistas nos dossieres europeos e se nutre da experiencia do mundo universitario e dos centros de pensamento.
21. Unha boa política europea é aquela aproveita plenamente tódolos niveis, non só políticos (Comisión, Parlamento e Consello) senón particularmente os técnicos (conferencias sectoriais, grupos de traballo técnico, comités de xestión) para exercer a súa influencia.
22. Unha boa política europea é aquela na que a Comisión de Asuntos Europeos do Parlamento de Galicia se reúne con frecuencia para analizar en detalle as iniciativas lexislativas europeas e definir por consenso as posicións negociadoras que o Goberno deberá representar no exterior.
23. Unha boa política europea é aquela que sabe adiantarse aos acontecementos e é capaz de prever eficazmente ás decisións da UE e influír nelas, en particular participando nas consultas públicas ou técnicas da Comisión europea, sobre todo aquelas que teñen lugar na fase prelexislativa, que é cando máis doada e efectiva é esta tarefa.
24. Unha boa política europea é aquela que concibe o Parlamento europeo coma unha instancia privilexiada para influír nas decisións europeas.
25. Unha boa política europea é aquela que esta rexida pola transparencia ante a cidadanía respecto dos obxectivos, accións e resultados concretos acadados.
· Galicia precisa dunha verdadeira política europea. De nada serve estar en Europea para estar calados ou pronunciar verbas baleiras. De nada serve estar en Europa para estar xordos.
· Tódolos galegos e todos aqueles outros que desexen ver unha Galicia máis aberta a Europa, unha Galicia que saiba valerse da súa identidade para aproveitar as oportunidades que ofrece o proxecto político europeo están invitados a sumarse a este manifesto.
Bruxelas, 12 Febreiro 2009
Para máis información: AQUÍ

Born in UE

2009-01-24T03:32:00.000-08:00

Born in the EU
Por Xosé Ramón Pena

Na opinión, no dicir de certas xentes, a historia veu ser, máis ou menos, esta mesma que segue: "Nos anos trinta do século XX, un tolo, chamado Adolf Hitler, fíxose co poder en Alemaña, comandando unha banda de fanáticos sanguinarios, os nazis, cuxo emblema era unha cruz gamada. Convencidos da superioridade da raza aria, quixéronse facer amos do mundo. Perseguiron aos xudeus e invadiron Polonia, co que deu inicio a IIª Guerra Mundial". "E os alemáns?; é dicir, o pobo alemán?" -retruca aínda alguén. "O pobo alemán estaba enganado e/ou asoballado pola represión nazi, así foron as cousas".Na opinión, no dicir doutras certas xentes -que poden, polo demais, coincidir doadamente coas anteriores- outro novo anaco, máis recente, viría rezar do seguinte xeito: "No ano 2001, un individuo absolutamente parvo, desprovisto de calquera sorte de cualidades, chamado George W. Bush, chegou á presidencia dos Estados Unidos de América. Rodeado por un grupo de fanáticos integristas neocom, meteu o seu país, e o mundo enteiro, en guerras absurdas. Como remate do seu nefasto mandato, deixoulle ao seu sucesor -e a todos nós- unha das peores crises económicas da historia contemporánea". "E os americanos; é dicir, o pobo americano?" -volverán retrucar acaso. "O pobo americano? Os americanos sempre foron moi infantiloides e non se decataron, en realidade, de onde se metían até que a guerra de Irak, primeiro, e a crise, logo, os viñeron despertar do sono. Así foron as cousas".Desde logo, como, sen dúbida, concordarán Vdes. -sempre moi amables lectores-, as medias verdades constitúen unha das fórmulas, un dos xeitos máis próximos de achegarnos á mentira. O que traducido significa, no caso do nazismo, pretender ignorar a complicidade que se estableceu entre determinados sectores da sociedade alemá da época co movemento dirixido por Hitler e compañía; como, igualmente traducido, significa agora mesmo ignorar a complicidade que se chegou a establecer entre determinados sectores da sociedade americana e a administración Bush Jr. Entre amplos sectores da sociedade americana, desde logo, pero tamén, e aí si que lle doe, entre determinados sectores da sociedade europea e o pensamento neocon do xa felizmente ex-presidente dos todopoderosos Usa.

Porque, se habemos de ser sinceros, quen obrigou, e obriga, a Europa a mostrar un comportamento que ben se pode definir como "máis papista que o papa"? Repasemos sequera un anaco os nosos propios pecados e comprobaremos, sen ir máis lonxe, esa dogmática concordancia entre conservadores, liberais e social-demócratas -esas xentiñas tan botadas a perder pola plos abismos sen fin da moi hortera "terceira vía" made in Blair e demais ideólogos de gran superficie comercial- na hora de establecer verdades, supostamente irrefutables, a nos afogaren nas actuais horas de desacougo e inquedanzas. Supostas verdades tales como a, seica, maldade conxénita existente en calquera consideración arredor da pertinencia/impertinencia dunha banca pública, de empresas -e mesmo servizos!- de titularidade estatal? en fin, de todo aquilo que "atente" conta as "sacrosantas liberdades" do libre comercio e da iniciativa privada. Supostas verdades que, non obstante, veñen demostrar canto de certo/falso hai nelas cando, sen ir máis lonxe, comprobamos como calquera pequena ou mediana empresa prega, salaia, implora, demanda, esixe (sic!!) agora mesmo, perante a pechada negativa das entidades crediticias, o apoio incondicional do diñeiro público. Ese mesmo diñeiro, esa mesma presenza e xestión institucionais que igualmente se pregan, salaian, imploran, demandan, esixen (sic et sic!!) cando se comproba o anormal funcionamento de auto-estradas, aeroportos e liñas aéreas, redes de enerxía? suxeitas ás implacables leis da rendabilidade inmediata. En fin; non quero eu por nada do mundo que sufran Vdes. pesadelos, pero consideren, sequera un momento, que acontecería se non permanecesen aínda o Ensino e mais a Sanidade públicas e houbese que pagalas directamente dos nosos petos. Ou que Ave da última xeración nos correspondería, que trens ultrasónicos haberían de chegar onde nós -e cando!!- se a xestión dos camiños de ferro se deixase nas mans de empresas privadas! "Gato negro ou gato branco tanto ten. O importante é que cace ratos", proclamaron algúns, urbi et orbi, descubrindo o Mediterráneo.

De acordo, talvez non importe a cor; porén, o que si lles esqueceu a semellante clase de "listos" é que o gato, por máis que o poida semellar, non é un animal plenamente doméstico, restan nel os instintos primarios do felino; á que un se descuida, os aloumiños poden transformarse na dureza sangrante das gadoupas. Como sempre, a natureza a exemplificar.Pois ben; dado que con sabedoría oriental estamos, acaso a actitude máis lóxica e produtiva, diante da mudanza de Emperador -que benvida sexa, en calquera caso!-, sexa precisamente aquela que ensina que "se tes fame e Obama pesca para ti un peixe unha vez, arranxarás a fame dun día; pero se aprendes ti a pescar, arranxarás a fame de toda a túa vida". Born in the USA? Nacido en Europa! Born in the EU!!

Faro de Vigo - 24.01.09

2009-01-24T03:30:00.000-08:00

Camiños de Europa
Por Antonio Piñeiro

.
A casualidade ten querido que no prazo dun mes teña tido a oportunidade de estar dúas veces en Roma. É máis, este mesmo artigo está escrito dende case ó pé do Castelo de Sant’Angelo, que foi mandado construír polo emperador Adriano e que logo serviu para que os Papas procuraran sosego cando as liortas co ‘populacho’ romano lle aconsellaban pór a mitra a bo recaudo.Se vostede andou algunha vez por estas rúas adoquinadas e a miúdo destartaladas, saberá que o lugar que estou referenciando está moi preto da praza de San Pedro, onde cada ano se dan citan millóns e millóns de turistas e peregrinos que acoden á chamada da fe ó Vaticano.Pois ben, mesmo no inicio do corredor porticado que tan singular configuración lle dá á -se cadra- máis famosa praza do mundo, atópase unha oficina baixo un cartel que reza ‘Opera Romana Pellegrinaggi’, que non é, senón, a oficina de turismo do Vaticano e onde vostede poderá solicitar información sobre o Val do Limia ou Celanova, sobre a Ribeira Sacra ou sobre calquera outra comarca galega que teña relación con algún dos recoñecidos camiños de Santiago.

***

E isto é por mor dun proxecto europeo que se denomina ‘Camiños de Europa’ e no que a oficina turística do Vaticano está tan implicada que proximamente abrirá oficina propia nun recoñecido edificio do casco antigo de Santiago. Un proxecto cuxo obxectivo final pretende xunguir turisticamente os tres grandes centros de peregrinación do cristianismo, como son Santiago de Compostela, Roma e Xerusalén.Para levar a cabo isto, que conta co apoio da Unión Europea, da Unesco e, por suposto, do propio goberno italiano, o pasado xoves asinaron un protocolo nunha sala que había trinta anos que non se abría ó público e que está situada no pazo anexo a unha das igrexas máis importantes de Roma, como é San Juan de Letrán, en cuxo conxunto se conservan as denominadas ‘escaleiras santas’, pois por elas disque subiu Jesucristo cando se presentou perante Pilatos denantes de ser crucificado. A sala conta cun simbolismo polo que hoxe, en España, estaría condenada ó esquecemento, pois, segundo nos informaron, alí foi onde Mussolinni e o Papa Pío XI asinaron o tratado de Letrán, polo que Italia recoñecía a soberanía do Estado do Vaticano.Dito isto, a que non imaxina, querido lector, quén faltaba na sinatura do proxecto anteriormente mencionado? Xusto: A Xunta de Galicia e o Concello de Santiago.

2009-01-11T02:34:00.000-08:00

Unha UE desacreditada

A UE podía permitirse realizar análise maniqueos, porque os proxectís de Hamás só impactaban contra os cultivos ou na beirarrúa. Agora, con todo, ten á súa mercé a ao redor de 1.000.000 de israelís, a sétima parte da poboación.

Por George Karim Chaya

A parte contratante da primeira parte será considerada como a parte contratante da primeira parte. Ou, na súa interpretación europea do conflito de Gaza, o terrorista incluído na lista de organizacións terroristas da Unión Europea que non mate europeos será considerado como menos terrorista. Do mesmo xeito que Groucho Marx, a Unión Europea disponse agora a tentar que a primeira parte da segunda parte contratante sexa a segunda parte da primeira parte. Non se esforce por entendelo, simplemente non ten sentido. O 27 de decembro de 2001, o Consello de Europa adoptou a Posición Común 2001/931/PESC en cuxo anexo ao primeiro artigo, "Grupos e Entidades", pode lerse "Hamás (incluído Hamás-Izz al-Din al Qassem)" no décimo posto, despois de "Grupos de Resistencia Antifascista Primeiro de Outubro (GRAPO)". A condena da Unión Europea a Hamás sobre o papel é tan tallante que no posto undécimo aparece a Fundación Terra Santa, a fachada de Hamás dedicada ao proselitismo, as relacións públicas e a captación de fondos. Ademais, que se distinga a Hamás do seu brazo militar, Hamás-Izz al-Din al Qassem, mostra que a UE considera que Hamás é un grupo terrorista, mírese por onde se mire. Agora ben, fóra do papel, as cousas comezan a cambiar.

A Unión Europea móstrase hoxe máis partidaria de lexitimar a Hamás que moitos países árabes. Dentro da lista de organizacións terroristas da UE aparecen grupos que actúan dentro das súas fronteiras, pero non parece que ninguén expoña que a maneira para terminar con eles sexa incorporalos a unha mesa de negociacións ou concederlles un Estado propio. A política da UE con Hamás recorda ao deses nostálxicos comunistas procastristas que, unha vez ao ano, viaxan a Cuba coas súas VISA-ouro; xa se sabe, o comunismo é o mellor, pero para o resto de mortais. Con todo, a lexitimación de Hamás por parte da Unión Europea aínda é máis absurda que todo isto. A súa obsesión coa tregua ten difícil explicación de non ser para conter a alza do prezo do petróleo. Que digan que, en caso contrario, poderíase radicalizar aos musulmáns que habitan en Europa non ten demasiado sentido, seica non radicalizan moito máis as soflamas coránicas do Ministerio saudita de Dáa'wa que se poden adquirir en calquera mesquita de Barcelona ou Londres? Rusia non pagou ningún prezo pola súa invasión de Xeorxia.

Tanto é así que as repúblicas ex soviéticas (as mesmas que a Unión Europea non protexe pero ás que critica polo seu escaso europeísmo, seica non observan ningunha relación?) viron frustrado o seu desexo de entrada na UE pola vía rápida. Rusia só posúe o 11% o petróleo mundial e a quinta parte do gas; pero os responsables da política exterior da UE queren facernos crer que van presionar aos países produtores musulmáns (os maiores exportadores de cru) para que deixen de financiar a Hamás. En que universo pensan que vivimos? Pero o verdadeiro quebradizo de cabeza da UE é que os proxectís de Hamás xa están a alcanzar os núcleos de poboación civil israelís. Até hai pouco, os seus diplomáticos podían permitirse realizar análises nesgadas e maniqueos da realidade, porque os proxectís só impactaban contra os cultivos ou causaban algún cráter na beirarrúa. Agora, con todo, Hamás ten á súa mercé a ao redor de 1.000.000 de israelís, a sétima parte da poboación. Europa atouse a si mesma as mans, xa que carece de calquera credibilidade para neutralizar aos terroristas: a súa misión libanesa non supuxo ningún obstáculo para o rearmamento de Hezbollah.

Aínda por riba, a súa única opción para deter a Hamás pasa por conceder pequenos agasallos a Irán que non pode permitirse, tanto porque poría nun brete á Administración entrante estadounidense como porque sabe o que se aveciña co seu programa nuclear. O último que quere Europa é volver ser a principal responsable dun novo xenocidio xudeu. A Unión Europea debe recoñecer que non pode estar en misa e repicando: se non é unha empresa, debería tomar decisións responsables aínda que non sexan politicamente rendibles. E se, pola contra, é unha empresa, entón debería comportarse como tal e deixarse de resolucións morais coas que non engana a ninguén... empezando por Irán, Hamás ou Hezbolláh.

2008-12-29T19:34:00.000-08:00

Que está a pasar en Europa?

Por George Chaya

O panorama é o clásico xa vivido con Hezbolláh: operación israelí tras o goteo de proxectís durante unha tregua que nunca existiu, aluvión de declaracións de condena máis ou menos «desproporcionadas», trampas aos xornalistas con fins propagandísticos (a axencia France Presse distribuíra unhas «imaxes» que a blogosfera atopou nun telexornal de hai catro anos) e grupos «pacifistas» que non moven nunca un dedo mentres choven foguetes nin condenan ningún atentado de Al Qaida e que agora se interesan «pola paz» mentres defenden a Hamas (igual que se interesaron «pola paz en Líbano» defendendo a Hezbolláh). E, con todo, o cambio non pasou desapercibido, por exemplo, á CNN. Que pasou nas cancillerías europeas que, de súpeto, parecen ver con bos ollos as operacións israelís? Ao considerar o contexto, a sorpresa é aínda maior. Alemaña opúñase recentemente ao envío de tropas para pór coto ás ambicións do revolucionario Nkunda en Goma, onde están a ter lugar varias «gazas» a diario. Gran Bretaña anunciaba hai semanas a posibilidade de aplicar a lei islámica sobre o dereito romano no seu chan, e a mensaxe de Nadal da raíña acompañouse dunha segunda «mensaxe» do presidente iraniano, Mahmud Ahmadineyad.

O caso do xuíz italiano que tolerou uns malos tratos porque o propinador de malleiras era musulmán é farto coñecido, como o caso do Senado francés, en busca de atopar a forma de encaixar as prácticas financeiras islámicas no marco financeiro da UE, en plena crise (boa sorte). E, con todo, o cambio é monumental. O ministro de Exteriores belga, por exemplo, manifestaba hai menos de 24 horas de maneira informal que «o conflito palestino israelí é só o 44 por número de mortos». Francia condena «usos desproporcionados» no que parece ser a súa fórmula, pero é a primeira vez que usa os mesmos termos para referirse ás esixencias aos palestinos. Os cambios non pasaron desapercibidos ás cadeas estadounidenses, que o achacan á saída de Bush. Algúns citan o crecente malestar xudeu en todo o mundo con Europa, á que non ven mover un dedo cando os palestinos atacan, nin sequera cando grupos árabes torturan en pleno París a xudeus, como no caso Ilam Halimi, ou o máis recente, Mathieu Roumi. Outros falan de electoralismo, cun Kadima que non remonta nas enquisas e cae, a pesar dos seus siareiros mediáticos, cada vez que Livni abre a boca. Despois de todo, Hezbolláh está ao norte grazas a ela, e Gaza é Gaza por ela. Entón, que é o que motivou este cambio realmente? Nunha palabra: Obama

O 7 de outubro de 2008, antes das eleccións estadounidenses, o ministro francés de Exteriores daba un tropezón nunha entrevista publicada no diario israelí «Haaretz». Bernard Kouchner afirmaba que mentres «Francia entende os perigos do programa nuclear iraniano», non está particularmente preocupada «porque Israel dixo sempre que non vai tolerar un Irán nuclear». O tropezón pon de relevo a natureza dual da política exterior europea en xeral e francesa en particular: Israel é un tampón que caerá primeiro e levará a peor parte, dando a Europa un tempo precioso para pedir axuda a Estados Unidos; e por outra, é un saco de boxeo ao que pedir comportamentos que non é que Europa non pida aos seus inmigrantes, é que tampouco pide aos veciños de Israel. Con todo, o 12 de decembro, xa vitorioso Obama e pasado o grolo do resbalón do titular de exteriores, Nicolas Sarkozy expresaba nos medios unha preocupación extrema: "A postura de Obama sobre Irán é profundamente inmatura", afirma Sarkozy, reza o mesmo «Haaretz».

Na práctica, «Sarko» levaba preocupado desde a súa reunión con Obama en xullo, pero sae agora á luz que as reunións separadas mantidas entre o entón aspirante e os conselleiros do presidente francés «arroxaron resultados similares», segundo a prensa francesa. O sentir expresábase de forma parecida ante as noticias das negociacións entre Siria e Israel, nas que o único punto de acordo é que os Altos do Golán, co seu sistema de radar israelí imprescindible para controlar o acceso das subministracións da OTAN a Iraq e Afganistán á marxe de Irán, non pode estar en mans da ONU, como pide a UE. Nunha palabra, o que parece suceder é que os israelís se fartaron dos europeos.

Queredes paz con Siria, pero poder abastecer aos efectivos despregados? é asunto voso. Que queredes incluír a Hamas na mesa de negociacións? Perfecto, pero, que vos comprometedes (e con que número de tropas) a facer cando Hamas derroque non xa a Abas -é algo que se dá por sentado chegado o caso- senón á monarquía xordana ou ao réxime exipcio, asfixiado pola crise e a Irmandade Musulmá islamita. Tradicionalmente, Estados Unidos ocupábase dos feitos e Europa dos ideais, o que tiña a vantaxe adicional para Europa de non ter que sufrir as baixas, consecuencia de defendelos. A chegada de Obama cambiou as tornas. Sendo rigorosos, Europa non cambiou, só está a manifestar por primeira vez de cara á opinión pública o que manifesta a porta pechada, cando os flashes se apagan e os xornalistas saíron: que lle gusta o petróleo barato, e que non lle gusta Hamas. É o primeiro impacto da chegada de Obama. Haberá máis.

2008-12-24T16:05:00.001-08:00

A Europa do "buen rollito".

O Channel 4 da TV británica escolle a Ahmadinejad como "alternativa á mensaxe de Nadal".

Mahmoud Ahmadinejad, presidente da República islámica de Irán, será a "alternativa á mensaxe de Nadal" do Channel 4 da TV británica. Dorothy Byrne, directora da sección de noticias de actualidade do Channel 4, comunicou esta decisión e afirmou: "estamos a ofrecer aos nosos televidentes a opción de coñecer unha visión alternativa do mundo". Esta "visión alternativa" do mundo é a que se expresa con intencións similares ás do antisemitismo máis virulento. Tamén é unha visión alternativa do mundo que está en contra dos gais e das lesbianas, dos cuministas e socialistas, da clase obreira, e que é profundamente anti liberal, anti democrática, anti secular e anti feminista. É unha mostra máis da crecente aceptación sen tapuxos do antisemitismo entre algúns sectores da esquerda europea que se autodefine como antirracista así como entre a opinión pública de Gran Bretaña, que considera factible a posibilidade de que Channel 4 convide a este home para tan prestixioso e importante espazo informativo.

Tirado de Safed-Tzfat

2008-12-23T17:40:00.000-08:00

Camilo Nogueira fala no programa que dirixe a xornalista Susana López "Faladoiro" do resultado das pasadas Eleccións USA.

2008-12-20T03:23:00.000-08:00

Os Estados Unidos de Europa, reinventados

Por Pasqual Maragall i Mira

Hai 25 anos, en decembro de 1983, o xornal francés Le Monde publicou unha entrevista co historiador Fernand Braudel sobre a identidade europea. Levaba por título Il faut réinventer les Etats-Unis d'Europe. España aínda tardaría tres anos en ingresar na Unión, entón composta por dez Estados membros: Alemaña, Bélxica, Dinamarca, Francia, Irlanda, Italia, Luxemburgo, Países Baixos, Reino Unido e Grecia. Eu levaba un ano de alcalde e miraba cara a Europa coas mesmas esperanzas que Braudel evocaba. O meu amigo norteamericano residente en Brasil, Norman Gall, á fronte hoxe da Fundación Braudel, e casado cunha catalá, ségueme informando por Internet aínda hoxe do que polo mundo sucede. Gall, como o propio Braudel, é un dos poucos humanistas globais que non fan simplemente o ridículo, senón que, como dicimos en catalán, hi toquen: que entenden de que vai a cousa. Braudel en 1983 explicaba a identidade europea desde a cultura europea, entendida como unha e plural, como feito compartido. O exemplificaba dicindo que un francés situado en Italia, Rusia, Polonia ou Alemaña, non sente estranxeiro; que as sensacións experimentadas son recoñecibles e con referentes histórico-culturais comúns. A diferenza do que lle ocorrería en países como a India ou China, onde te sentes desorientado, distinto de verdade. Cada país europeo representa unha Europa particular, dicía Braudel. Naquel momento describía a Unión como unicamente económica, e por tanto moi beneficiosa, fundamental, pero non aínda a Europa unida que el, eu e sen dúbida moita xente soñamos. A Europa unida e popular (do pobo) necesitaba unha base onde desenvolverse. Era preciso que as súas xentes vivisen e circulasen libres polo continente. Para iso, concluía na súa reflexión, para construír a Europa cultural e cidadá, facían falta varias cousas: unha estrutura política, un Goberno Europeo, un Parlamento Europeo con maiores poderes e unha defensa europea común. Xa entón dicía que un país europeo só non podía facer fronte aos retos que se lle presentaban. Facía falta reinventar os Estados Unidos de Europa. Que pasou desde entón, onde estamos, cara a onde imos como Europa? A Unión Europea formámola 27 Estados membro e aínda aspiran a entrar máis países europeos. Temos un Parlamento Europeo e institucións comunitarias que representan, respectivamente, aos cidadáns e aos Estados membro. Temos un Mercado Único e unha Unión Económica e Monetaria, coa adopción en 2002 do euro como moeda única, realidade consolidada xa hoxe. Temos moeda, bandeira e un himno, a Novena sinfonía de Beethoven, cuxa letra, de Schiller, traduciu o meu avó Joan Maragall ao catalán: Joia que ets dels cels guspira / procreada dalt do cel. Temos a libre circulación. Temos mesmo un Comité das Rexións, que me honrei en presidir durante dous anos e vicepresidir outros dous. Que máis fai falta para ser realmente os Estados Unidos de Europa? Quizais unha selección nacional europea de fútbol, que podería gañar mesmo a Brasil (sobre todo se nos deixasen pór a Messi no equipo, aínda que con Henry e algún outro dos seus compañeiros teriamos bastante). Tentamos establecer unha Constitución, pero as dificultades propias de ser tantos e tan distintos á hora de pornos de acordo frustrárona, levándonos ao Tratado de Lisboa. A pesar do non irlandés, de momento. Son grandes e notables éxitos comúns. Pero seguimos lonxe dos Estados Unidos de Europa que Braudel defendía 25 anos atrás. Hai un ano un mandato do Consello Europeo, encargou un informe sobre o rumbo e os obxectivos da Unión de cara ao horizonte dos anos 2020 a 2030 a un Consello de Sabios ou grupo de reflexión sobre o futuro, formado por personalidades de recoñecido prestixio político e académico e presidido por Felipe González. O informe debe estar listo en xuño de 2010 (aínda que Felipe xa anunciou que tentará que sexa antes), pero o mandato citado especifica que o grupo non deberá abordar cuestións institucionais, senón traballar no marco que establece o novo Tratado de Lisboa. 2010, 2020, 2030... Europa é complexa e por iso lenta. O mundo non vai ao mesmo ritmo. O mundo vai rápido, os ritmos económicos esixen respostas inmediatas. Os conflitos internacionais e as súas vítimas non poden esperar máis. Como subliñaba Lluís Bassets hai uns días, cada Goberno se volveu cara ao seu Estado. A Alemaña de Merkel parece paralizada a nivel europeo polos seus problemas internos. Se o país do himno non está polo labor, xa me dirán. Quizais haxa tamén un problema de liderado, no mundo e en Europa. Sanguinetti publicaba, tamén neste xornal, un artigo nese sentido. Falta un liderado ao servizo dunha idea, a idea da Europa Común, onde os cidadáns, recuperando a Braudel, sexamos libres e iguais, cada cal co seu acento e as súas manifestacións culturais, irmás e distintas. Cara a esta dirección remaba o plan de Bolonia para conseguir un espazo europeo de educación superior único e homologable, con universitarios e despois profesionais europeos de verdade, circulando e exercendo libremente por toda Europa. Animo aos nosos líderes e pensadores a que aceleren o ritmo da construción europea. A Felipe e o seu grupo de reflexión a que non espere a 2010, a que levante a bandeira europea ben alta e propoña medidas de presente. A crise pode ser unha moi boa oportunidade. Recentemente adherinme, xunto ao mesmo Felipe González, Prodi, Santer e outros destacados líderes europeos, a unha declaración promovida por unha asociación da que formo parte, Nôtre Europe, fundada polo meu mestre europeo, Jacques Delors. Titúlase Face à a crise, un besoin d'Europe. Nela apélase á necesidade de máis Europa para afrontar a crise económica. Ao final da declaración propomos que para as próximas eleccións ao Parlamento Europeo (xuño de 2009) cada familia política europea presente un candidato a presidente da Comisión Europea, e que estes candidatos debatan entre si, ofrecendo directamente aos cidadáns europeos a oportunidade de coñecer as súas visións e ideas e dando moita máis visibilidade e proximidade aos que nos representan en Europa. Sería un paso máis. Decisivo.

2008-12-14T09:07:00.000-08:00

Europa tras o "ciclón Sarkozy"

Por Mateo Madridejos, xornalista e historiador

El Periódico de Catalunya - 13.12.08

O presidente de Francia, Nicolas Sarkozy, non tivo un camiño de rosas no seu semestre como líder da Unión Europea (UE), pois o seu mandato comezou co inesperado desafío dos irlandeses, que o 12 de xuño votaran contra o tratado de Lisboa, e conclúe no medio das disputas sobre as receitas financeiras, o cambio apresurado das alianzas tradicionais -de Berlín a Londres- e as turbulencias da pavorosa crise económica. A locomotora franco-alemá, que debía tirar do tren comunitario cara a metas máis ambiciosas, está en vía morta neste período de controversia e incerteza. A vella aspiración francesa dun Goberno europeo capaz de contrarrestar os rigores antiinflacionistas do Banco Central Europeo, imbuído de espírito alemán, estase apolillando nalgún arcón do Elíseo. Co seu voluntarismo desenfreado e os seus hechuras napoleónicas, Sarkozy soliviantó á cancillera alemá, Angela Merkel, máis serena e previsible, que sentiu incómoda e non compartiu as présas nin as iniciativas extemporáneas. Os alemáns non ocultaron o seu desdén polo estilo improvisado e populista de Sarkozy, até o punto de que o circunspecto Frankfurter Allgemeine Zeitung considerouno "un bombeiro exemplar, pero non un arquitecto". Coa guerra lóstrego de Xeorxia, Sarkozy liquidou en só tres días todos os usos da UE, tan paciente e laboriosamente construídos, ao negociar en solitario e sen mandato un acordo con Moscova. En Berlín rechinaron todas as engrenaxes da añeja doutrina da Drag nach Osten (Marcha cara ao Leste), agora revitalizada no medio do barullo e o resquemor que orixinan a utilización dos hidrocarburos rusos como unha peza crave para a subministración energé- tico e a nova arquitectura da seguridade europea. Se un ministro francés describiu a Estados Unidos como a "hiperpotencia", os norteamericanos devolveron o cumprido considerando a Sarkozy un "hiperpresidente" que o mesmo halaga os oídos dos senadores de Washington, ao radicalizar o discurso contra Irán ou acabar coa herejía francesa no seo da OTAN, que se declara en sintonía co presidente Bush para arrincar a este, tamén en nome de Europa, a convocatoria dun cume do G-20 ampliado para disparar a primeira salva contra a recesión, pero que resultou ser un modesto petardo en forma dun estraño comunicado encomiástico das institucións responsables do naufraxio.

NO MEDIO da borrasca financeira, a confusión foi total. O globalizador converteuse ao máis rancio nacionalismo. Tras exaltar na súa campaña electoral os valores do traballo, o mérito e o risco, con acentos inequivocamente neoliberais, Sarkozy entoou un réquiem anticipado polo capitalismo sen freo, asimilado pola esquerda francesa co ?anglosaxón?. Logo denigró ?a ditadura do mercado? e creou un fondo de investimento para protexer ás empresas dos depredadores estranxeiros. Pierre Moscovici asegurou con sorna que "Sarkozy non é un socialista", despois de que este preguntásese: "Convertinme en socialista?", e respondese ambigua e retóricamente: "Quizais". Cando se fixo evidente que non podía contar con Merkel, o presidente volveuse cara a Londres, sen apartarse da tradición intervencionista e sen recapacitar na contradición de concordar o futuro de Europa cun euroescéptico como Gordon Brown, adepto do librecambio e americanófilo reputado, que disuadiu a Tony Blair de ingresar na eurozona. O último episodio da guerrilla diplomática foi a reunión de Sarkozy con Brown e o presidente da Comisión Europea, José Manuel Barroso, na capital británica para preparar o cume de Bruxelas, unha afronta desdeñada por Berlín. Sarkozy pasou pola presidencia como un ciclón e fixo avanzar a causa dunha Europa unida, aínda que espertou temores de empresas incertas ou fráxiles cimentos sacudidos por unha estratexia aventurada. Os socios reaccionaron en orde dispersa ante os embates da crise, mediante receitas nacionais, máis a acción do presidente de quenda, guiada polo pragmatismo, ofreceu un anticipo do que Europa pode facer e representar se progresa cara á integración. ?Moita acción e pouca sustancia?, resumiu un diario alemán, quizá ofuscado ante unha ejecutoria que marcará un fito nos anais do europeísmo.

NUN NIVEL sen precedentes, a UE estivo en primeira liña, forzada na súa coherencia e as súas contradicións por un presidente eurófilo, volcánico, obsesionado polo telexornal das oito da tarde e paradoxalmente nacionalista. Sarkozy axitou os protocolos, xa que non as conciencias, desde que convocou un cume da zona euro en París (12 de outubro), á que por primeira vez agregouse Brown. "Xamais Europa foi gobernada con tanta forza", exclamou o luxemburgués Jean-Claude Juncker. Os problemas estruturais quedaron preteridos pola urxencia financeira, desde o tratado de Lisboa, coa súa precaria arquitectura institucional, á conveniente pero por agora inviable incorporación británica á eurozona. Os danos na alianza franco-alemá, con todo, ensombrecen a perspectiva agora que Europa queda en mans dos euroescépticos checos desde o 1 de xaneiro e Alemaña segue paralizada pola precampaña electoral. E resulta arduo adiviñar os efectos a longo prazo do furacán co ollo en París

2008-12-11T09:14:00.000-08:00

Os límites da Europa

Por Xavier Alcalá

La Voz de Galicia - 09.12.08

Camilo Nogueira estivo en Bruxelas e presentou dous libros de contido explícito no título: Europa, o continente pensado e Galiza na Unión. A porta atlántica . O acto tivo lugar na libraría Orfeu, que rexenta un portugués consciente da súa galeguidade, Joaquim Pinto da Silva. Da galeguidade común falouse moito, con rico fraseado entre o Nogueira e un asistente á presentación, nado en Mozambique e criado no Algarve. A galeguidade é carácter que atinxe catro continentes. Galicia non é unha rexión perdida na constelación dos entes menores europeos. Ficou claro. Mais houbo outra parte do discurso que produciu forte impacto na Orfeu: sobre os límites da Europa. Polonia e a República Checa, permitindo a ameaza americana dos mísiles contra Rusia, deben manterse na Unión? Que fan na Unión países tan desorganizados coma a Bulgaria ou a Romanía? ¿Que inconveniente hai para os rusos se uniren ao resto dos europeos? Nogueira di que andando o Vello Continente un percibe o algo especial que nos asemella e une, mesmo cos rusos. Entón veu a pregunta sobre a adhesión da Turquía. Iso -respondeu o ex deputado- é un empeño inglés, para atrasar ao máximo a unión política da Europa. Inglaterra só pensa en Europa como zona de libre mercado. Certo, comentan uns asistentes. De Gaulle non quería aos ingleses connosco, polos soños imperiais deles. Quizais agora, cando o brillo da libra amortece por culpa do dólar murcho, seu curmán, comecen a ver mellor o euro e admitan pór límite -europeo- á Europa.

2008-12-03T17:41:00.000-08:00

A UE e o difícil problema do equilibrio

Por Guillaume Borrione

A próxima semana, a Unión Europea debaterá, nunha reunión dos Ministros de Asuntos Exteriores, un documento interno que actualiza os plans da Unión para impulsar a firma dun acordo israelo-palestino en 2009. Este documento preve, entre outras cousas, que Xerusalén sexa a "futura capital de dous Estados" e pide aumentar as presións sobre o estado hebreo para abrir de novo as institucións palestinas en Xerusalén, en particular, a Casa do Leste (Orient House), que servía antes de Cuartel xeral á Autoridade Palestina. Este documento foi redactado polo Ministerio francés de Asuntos Exteriores, posto que Francia ocupa actualmente a Presidencia da UE. Israel está preocupada por este texto e fai todo o posible para que varios elementos sexan modificados antes da reunión dos Ministros da próxima semana. Estas propostas van probablemente a causar un conflito co futuro Goberno israelí, dirixido ou por Tzipi Livni ou por Biniamin Netanyahu, tras a súa elección en febreiro de 2009. A UE debe, segundo o documento, fomentar a nova administración americana, a de Barack Obama, a comprometerse activamente nos debates israelo-palestinos. En canto á comunidade internacional, o texto exhorta a seguir moi de cerca a aplicación da primeira etapa da "Folla de ruta para a paz", que require que Israel "conxele as construcións das colonias", retire "os postos de control de estradas de Cisxordania", e que a Autoridade Palestina "combata o terror". Segundo este documento, os problemas no centro do conflito son "as fronteiras, a seguridade, Xerusalén, e os refuxiados". Respecto diso, propón varios grandes eixos. "Un punto crave para a construción do Estado palestino é a Resolución do estatuto de Xerusalén como futura capital de dous Estados", precisa. Así pois, "a UE traballará activamente na reapertura das institucións palestinas, o que inclúe a Casa do Leste" (Orient House). A Casa do Leste, que servía antes como Ministerio de Asuntos Exteriores da Autoridade Palestina, foi pechada en agosto de 2001 despois do atentado no restaurante Sbarro en Xerusalén. Desde entón, os sucesivos Gobernos de Israel negáronse a abrilo de novo, a partir do principio que se trata do símbolo das pretensións palestinas de soberanía sobre Xerusalén-Este. Polo que se refire á seguridade, o documento expresa a vontade da UE de desempeñar un rol máis importante nos acordos israelo-palestinos sobre a seguridade. A UE desexa enviar policías, soldados e civís para axudar a implicar ás forzas de seguridade palestinas ou para supervisar a posta a punto dun acordo dotado cun estatuto final sobre este punto. Unha solución "equitativa, xusta, realista, e de común acordo entre as partes", sobre o problema dos "refuxiados palestinos". O documento indica que a UE quere axudar a establecer e impulsar un mecanismo internacional destinado a compensar e rehabilitar aos "refuxiados palestinos". O documento rende homenaxe á Autoridade Palestina "por mellorar en gran parte a seguridade en Cisxordania". A UE conclúe que Israel debería "transferir o control dunha ampla parte deste territorio", -Cisxordania-, á seguridade palestina. "Durante o próximo período, a presenza da seguridade palestina debe estenderse máis aló das cidades", suxire respecto diso. Así pois, este texto expresa as expectativas da UE, que espera "o cesamento completo de todas as actividades de colonización, o que inclúe o aumento de poboación, en Xerusalén-Este en particular. A UE seguirá enviando mensaxes claras a Israel e examinando medios prácticos para exercer máis influencia sobre estes problemas". Unha iniciativa europea revelada no mesmo momento no que a axencia gobernamental siria "Sa" informaba de que Claude Guéant, Secretario Xeral do Elíseo, e Jean-David Levitte, o principal conselleiro diplomático do Presidente Sarkozy, viaxaran a Damasco o pasado domingo 30 de novembro como representantes da UE no marco da Presidencia francesa. Nesta reunión, debaterían a "cooperación francosiria" e a "situación en Oriente Medio" con Bashar el-Assad. O Presidente sirio encomiou "os esforzos feitos por Francia polos países da rexión", esforzos destinados, en particular, "a atopar solucións aos distintos problemas". Tamén presionou a París e á UE para "facer o posible por suprimir o bloqueo imposto ao pobo palestino en Gaza que empeora a situación humanitaria" no territorio controlado polos terroristas islámicos do Hamás desde o verán 2007. Hai que recordar que, o bloqueo reforzouse de novo este luns 1 de decembro logo dos numerosos lanzamentos de mísiles desde a Franxa de Gaza durante o fin de semana, e isto, a pesar do cesamento do fogo concluído o pasado mes de xuño.

2008-12-02T18:54:00.000-08:00

Europa e a Memoria

"Noite e Néboa" é un imprescindible documental de Alain Resnais realizado en 1955 a partir de material cinematográfico e fotográfico incautado aos nazis. Con texto de Jean Cayrol (axudado na sombra por Chris Marker), música de Hanns Eisler e imaxe de Ghislain Cloquet e Sacha Vierny.
Este documental repasa con ironía, crudeza e, paradóxicamente, cunha grande delicadeza, as políticas de exterminio sistemático posto en marcha polo Terceiro Reich.
"Noite e Néboa" mostrou por primera vez o material que o exército nazi acumulou sobre o exterminio organizado, e unha das súas grandes virtudes é que puxo o dedo na chaga que ainda hoxe é controvertido: a responsabilidade colectiva, non só da sociedad alemá, senon de toda Europa e da humanidadw enteira, respecto ás atrocidades nazis. O título Nuit et Brouillard (Noite e Néboa) fai referencia ao Decreto Nacht und Nebel do 7 de decembro, asinado polo mariscal Wilhelm Keitel. Eis o Texto en español de Noite e Néboa

2008-12-01T16:37:00.000-08:00

Europa, parque temático

Por José Ignacio Torreblanca

"Cremos que no ano 2025, Europa terá feito escasos progresos á hora de lograr ser un actor cohesionado, integrado e influínte, capaz de empregar de forma autónoma un amplo rango de instrumentos políticos, económicos e militares en apoio dos seus intereses e valores". Ésta é a visión do futuro de Europa plasmada no informe do Consello Nacional de Intelixencia estadounidense, feito público recentemente. Á CIA púidoselle pasar por alto o colapso da Unión Soviética, non andou moi fina en tempos da invasión de Kuwait e tampouco é que fiase moi fino na recente guerra entre Rusia e Xeorxia. Iso si, o declive europeo non lles vai pillar desprevidos. Unha de dúas: ou a CIA tivo un fogonazo de clarividencia ou os europeos disimulamos moi mal. Xulguen vostedes. Pero non é só a CIA quen pensa así, senón tamén o resto do mundo. Recentemente, a Fundación Bertelsmann fixo unha enquisa a 8.999 cidadáns de nove países: Alemaña, Brasil, China, Estados Unidos, Francia, India, Xapón, Reino Unido e Rusia. Nunha das preguntas, os enquisados tiñan que responder que países crían que ían ser potencias mundiais no ano 2020. A resposta foi para ruborizarse: só o 9% dos indios, o 10% dos brasileiros, o 13% dos rusos, o 20% dos xaponeses, o 25% dos estadounidenses ou o 29% dos chineses crían que Europa ía ser un actor global en 2020.

Raro acordo respecto de Europa, pero tamén, loxicamente, respecto de China en sentido inverso, xa que todo o mundo descontaba que China si sería unha potencia en 2020. Non é un segredo que China tamén percibiu a debilidade que emana da división europea e que, como veñen facendo os rusos desde algún tempo, está a comezar a collerlle o gusto a isto de observar aos europeos pelexarse entre eles por ver quen dá máis a cambio de menos. Esta semana pasada, China tomou a decisión de cancelar o cume UE-Chinesa, de importancia estratéxica para Europa nun momento de aguda crise económica. Pequín alegou que a reunión de Nicolas Sarkozy co Dalai Lama é unha ofensa maiúscula á súa soberanía. Con todo, a decisión chinesa non só é sorprendente, senón absurda. En primeiro lugar, Sarkozy estaba convidado a unha reunión en Varsovia con premios Nobel da Paz, o que obviamente inclúe ao Dalai Lama que, por certo, é o líder mundial mellor valorado. En segundo lugar, ningún país europeo apoia outra cousa que un diálogo entre o Dalai Lama e as autoridades chinesas que leve á concesión dun réxime de autonomía para Tíbet, todo iso nun marco de renuncia expresa á violencia (en realidade, nin sequera o Dalai Lama reclama xa a independencia de Tíbet). Peor aínda, a decisión chinesa produciuse xusto uns días despois de que o Goberno británico anunciase publicamente o cambio da súa posición histórica sobre Tíbet, recoñecendo a pertenza deste territorio a China.

Un cambio de 180 graos, a cambio de nada, gratis total. Unha vez máis, Pequín pon de manifesto que lle encanta ensinar os dentes a quen pode, non a quen quere, porque Bush tamén recibe ao Dalai Lama e, con todo, China non adopta represalia algunha contra Washington. Segundo as estimacións da consultora Goldman Sachs, a economía chinesa alcanzará á alemá en 2010 e á xaponesa en 2015 (de feito, xa alcanzou á italiana, francesa e británica). A cousa cambia cando consideramos a Europa no seu conxunto, xa que entón China non estaría en condicións de igualar economicamente á UE, nin a Estados Unidos, até o ano 2035. Non hai que ser moi perspicaz para ver que EE UU ten aínda por diante máis de 25 anos para tentar influír sobre China mentres que Europa carece de marxe en tanto non actúe unida. 2020-2025 é o horizonte analítico que se expuxo o Grupo de Reflexión sobre o futuro da UE que lidera Felipe González. O Grupo terá que presentar as súas conclusións durante a presidencia española da UE, no primeiro semestre do ano 2010. O primeiro que debería exporse o Grupo e á súa vez trasladar á opinión pública europea é unha pregunta moi simple: quere vostede que Europa sexa relevante no mundo de 2020? Ou se conforma con ser un parque temático da diversidade cultural e o gasto social para o resto do mundo?

El País - 01.12.08

jitorreblanca@ecfr.eu

2008-11-22T17:28:00.000-08:00

As Catro Mentiras Europeas

Por Gustavo D.Perednik

Voltaire, quen urxiu a desembarazarse de todos os prexuízos medievais, un deles non logrou vencer, e chamounos aos xudeus "o pobo máis imbécil da face da Terra, inimigos da humanidade, o máis obtuso, cruel, absurdo..." En Francia, o século XIX non corrixiu ao XVIII. Nin na súa literatura socialista pode acharse compaixón polos xudeus perseguidos, aínda cando houbo nese lapso seiscentos pogroms. No XXI o mal continúa. Hai unhas semanas un par de embaixadores foron moi francos: Jacques Huntzinger xustificou o terrorismo contra Israel, e Daniel Bernard culpou dos males do mundo ao "paisiño de merda". Durante séculos o xudeu foi percibido por Europa como diabólico, confabulador, sanguinario. A nosa relixión, como "vengativa, superada pola relixión do amor". Eses prexuízos atávicos descárganse hoxe contra o xudeu dos países, o máis censurado do planeta, o único ao que se cuestiona o seu dereito de existir. Todos os países naceron grazas a movementos nacionais, pero aos ollos europeos o único movemento bastardo, é o sionismo. A campaña anti-israelí dos medios, é un froito podrecido da perseverante hostilidade europea cara ao pobo xudeu. O pequeno Estado cuxa creación foi necesaria para salvar millóns de vidas das garras de Europa, é o que recibiu dúas terceiras partes das condenas das Nacións Unidas. A escusa son os "territorios ocupados" en 1967. Pero en 1965 a Unión Soviética xa se opuña a que a Declaración dos Dereitos Humanos da ONU incluíse unha condena da xudeofobia. Cando o único pecado de Israel era existir, sen "ocupación" algunha, Arafat e a súa OLP xa nos asasinaban. Os medios esquecen que "a ocupación" foi consecuencia da agresión árabe; non a súa causa. Teremos paz duradeira cos nosos veciños cando estes se democraticen, porque entre democracias nunca hai guerras. Do mundo árabe, os réximes de hoxe son inimigos, tanto de Israel como dos pobos árabes. Pero a xudeofobia é europea. A súa xente, que podería libremente esixir aos seus gobernos que deixasen de mortificar a Israel no seu esforzo por sobrevivir, optou por confrontar a este exiguo pobo que fixo do deserto un verxel e que sempre estivo disposto a transixir para construír a paz cos seus veciños, que posúen un territorio cincocentas veces maior. A delegación europea de xornalistas que veu solidarizarse con Arafat, deixou as súas oficinas escondendo entre eles a trece terroristas buscados. Ninguén nos pedirá desculpas. A Comunidade Europea desexa regalar a Arafat 50 millóns de euros para compensar a destrución israelí. Merecerá algun xudeu reparación polas mortes do terrorismo que desatou Arafat con axuda de Europa?

ESTERTORES DO HOLOCAUSTO

A Unión Europea demanda cesamentos de fogo só cando Israel se defende; non ve as agresións contra civís xudeus. Agora mesmo os protexidos de Siria bombardéannos, pero Europa posterga as súas protestas para cando Israel se defenda. De todos os sufrientes do mundo, o escritor José Saramago elixiu ao pobo palestino para comparar a súa situación... coa dos xudeus baixo o nazismo! Así, a deliberada aniquilación de seis millóns de inocentes en terras alemás, mares británicos, traizón francesa, banca suíza, e silencio vaticano, equiparouse cun conflito político. Os estertores do Holocausto continúan, pero non pola onda de ataques a sinagogas. Mátannos os europeos, por medio de lexitimar as accións máis viles de quen se empeñan en destruírnos. E baixo o estandarte que é a máxima hipocrisía do século: a suposta solidariedade co pobo árabe palestino. Aos europeos os palestinos impórtanlles moi pouco. O único país que lles creou universidades e servizos municipais, foi Israel. Cando Xordania matou a miles deles ou cando Kuwait expulsou a decenas de miles, non houbo solidariedade. Non motiva o benestar palestino, senón o dubidoso pracer de castigar a Israel. Tampouco interesalle a Europa que non teñan Estados propios os cachemiros, tamiles, corsos, tibetanos, curdos, saharauis, neocaledonios, escoceses, ibos, aymaras ou centos de nacións. Só os palestinos, que nunca tiveron estado, espertan a súa solidariedade incondicional. Así han validado catro mentiras universalmente aceptadas: A peor calamidade dun pobo é carecer de estado propio; os palestinos son os únicos carentes; Israel sempre é culpable desa carencia (desde Barak a Sharón, todos os gobernos israelís propuxeron aos palestinos que abandonasen as bombas e se dedicasen a crear en paz o seu Estado); calquera medio estalles permitido aos palestinos: bombas en pizzerías, discotecas, universidades, autobuses escolares, museos e escolas. A ningún outro se lle perdoaría o que se condona se a vítima é xudía. Os líderes de centos de pobos son ilustres descoñecidos. Arafat tivo a tenebrosa sorte de elixir ao inimigo perfecto, que lle permitiu catapultarse á fama e aínda ao Premio Nobel da Paz. Quen sabería de Arafat se non fose por Europa? Por que habería de deixar de matarnos, se o aplauden? Con el esgotaron as súas condolencias os europeos; non quedan nin unha palabriña para os pais xudeus que perderon aos seus fillos no terror palestino. A xudeofobia medieval quería desaloxar ao xudeu da sociedade; a contemporánea tende a illar ao estado xudeu da familia das nacións. Israel ofreceulles aos palestinos o territorio que reclaman, e responderon con dous anos de atentados, a pesar de que se comprometeron en cinco tratados de paz con Israel a renunciar ao terrorismo e esgrimir as súas demandas na mesa de negociacións. Matan e mátanse, para destruír Israel, nin un milímetro menos.

O MALO DA PELICULA

Pero para Europa o malo é Israel. Bomba nunha discoteca en Tel Aviv; a BBC de Londres escarba nunha guerra de hai vinte anos para esixir que sexa xulgado por "crimes de guerra" (de cristiáns contra musulmáns) o Primeiro Ministro... xudeu. Israelís son tiroteados día a día e o ministro noruegués anuncia que está permitido. Só produtos israelís boicotea Noruega, e anuncia arrepentirse de facer Nobel da Paz... a Shimon Peres! Unha igrexa de Belén dá asilo a terroristas armados e o Papa exhorta a que non se humille a Arafat. A xudeofobia non pode esgotar a explicación do conflito no Medio Oriente. Pero descoñecela como factor influente, é canto menos inxenuo. A contribución que Europa podería facer á paz é inmensa, se desaprobaran a incitación nas escolas. Até hoxe, Israel nin figura nos mapas dos árabes. Os seus nenos aprenden en clase que Israel debe ser destruído, e que o modelo a imitarse é o "mártir sacro" que se suicida para matar peóns xudeus. A actual ofensiva militar israelí ten como obxectivo desbandar aos grupos terroristas que actuaban con impunidade desde a rexión palestina, desmantelar esa infraestrutura de morte. Cumprindo cos acordos de Oslo, Israel importou desde Tunes combatentes palestinos, proveunos de territorio, diñeiro, armas e prestixio. A súa resposta non foi desarmar o aparello terrorista, senón alentalo, adestralo e glorificarlo. Pero o que ofende a Europa é a autodefensa israelí. O matricidio europeo vén por miles de anos matando xudeus, ou perdoando a quen os matan ou deostando aos xudeus porque non se deixan matar. Se se investise na democratización dos Estados árabes unha pequena porcentaxe do que investiu na de Latinoamérica, Sudáfrica e o mundo comunista, se se esixise a legitimación de Israel e o respecto aos valores humanos, avanzouse cara á paz. Aínda que ese é o quid da cuestión, Europa ten outras prioridades.

2008-11-21T22:27:00.000-08:00

Europa? Agora si, agora non; Galicia? Tamén

Por Senén Barro

Nos últimos anos asistimos a un debate sobre a necesidade/oportunidade de incrementar o número de titulados e especialistas en Medicina. Este debate viuse tamén influenciado polo feito de que desde o pasado curso académico os estudantes doutros países da UE poden acceder ao sistema público universitario español cumprindo os requisitos de acceso dos seus países de orixe. Así, por exemplo, os estudantes portugueses poden acceder á nosa oferta pública universitaria a través do seu propio exame de acceso, e viceversa. Algunhas voces solicitan que se poña couto a esta situación. O único medio legal para intentar facelo é poñendo un exame de idioma -unha proba que cada universidade pode opcionalmente establecer como requisito de acceso-. Salamanca fíxoo no presente curso académico. A proba de español requirida foi superada por todos os estudantes portugueses, que foron 153. A USC podería facer unha proba de galego, o que efectivamente permitiría excluír a estudantes, pero aos do resto de España. Por certo, moitos estudantes de Galicia estudan Medicina noutras comunidades autónomas. Dada a demanda existente para estudar Medicina na nosa comunidade, necesitaríamos varias facultades de Medicina para atendela. Claro está, cun custo inxustificable, sen opcións de poder darlles unha formación de calidade, e ao rematar os seus estudos a inmensa maioría iría ao paro ou a responsabilidades ben afastadas das súas lóxicas aspiracións. De feito, España é un dos países que «exportan» máis titulados en Medicina. Os que marchan buscan fóra as oportunidades e/ou condicións profesionais que de momento non lles ofrecen aquí. Todos os anos os estudantes que quedan a centésimas de entrar na titulación séntense especialmente decepcionados, e é comprensible. Pero esta situación sempre se dará en titulacións cunha demanda de acceso que supera amplamente a oferta. En todo caso, e atendendo ao previsible incremento futuro na demanda de profesionais da Medicina, o número de prazas de acceso a esta titulación na USC vense incrementando nos últimos anos.

Para atender este incremento no número de estudantes trabállase nun plan de acción que aumenta a participación na formación dos futuros médicos dos hospitais da nosa comunidade autónoma, singularmente os hospitais universitarios de Santiago, A Coruña e Vigo. Esta situación é boa para os estudantes, que reciben unha formación máis personalizada. Tamén para os hospitais que participan neste proceso de formación, xa que os estudantes son unha fonte de estímulo permanente para a mellora continua dos profesionais clínicos. A sociedade gaña polo aumento progresivo da calidade do seu sistema sanitario e a dos futuros médicos, sen que isto supoña un incremento significativo do custo, xa que non falamos de multiplicar facultades sen razón. Non obstante, tampouco esta medida está exenta de voces críticas, que aluden a unha suposta «territorialidade académica» dos hospitais. Temos exemplos dabondo na historia da humanidade como para saber a qué perversións conducen este tipo de comportamentos de exclusión. Evitemos que os intereses persoais ou que o «non ver máis alá» nos leve a estas posicións, ou acabaremos necesitando salvocondutos para movernos dentro do noso país. Ao tempo, pensemos que construír conxuntamente unha Europa máis poderosa e solidaria pasa por fortalecer aos máis febles, xa que a debilidade local debilita ao conxunto. Tamén por seguir camiñando na construción dun espazo común do coñecemento; común na educación, particularmente na superior, e na investigación e a valorización dos seus resultados. Sen exclusións, sen barreiras de espiños ás persoas, á súa formación, á súa mobilidade e ao seu coñecemento. Son miles de millóns de euros os que nos chegaron de fondos europeos para modernizar e facer avanzar a Galicia. Tamén a Galicia lle corresponde axudar a facer unha Europa máis robusta no seu conxunto.

Tirado de La Voz de Galicia - 22.11.08

2008-11-02T09:10:00.000-08:00

Cidades de Europa, Viena.

2008-11-02T09:09:00.000-08:00

Cidades de Europa, Praga.

2008-10-19T10:57:00.000-07:00

Que significa para min ser europeo

Por Jorge Semprún

Para organizar as miñas ideas sobre Europa, desexo emprender tres viaxes intelectuais co fin de tentar abordar a súa realidade desde un punto de vista cultural e histórico. O tema é vasto e moi rico. é difícil atopar formas apropiadas de atravesar esta inmensidade. Pero podemos situarnos comezando cun recordo. Trátase da Viena de 1935, cara ao final do gran período da cultura vienesa. É a cidade na que pintores e escritores son herdeiros dos grandes tesouros da cultura europea. Aínda vive alí Sigmund Freud. O ano 1935 é importante, o momento no que os dous totalitarismos europeos -nazismo e estalinismo- empezan a volverse en contra un do outro. Os nazis fixéronse co poder en Alemaña e Austria xa empezou a sentir a podremia. O seu Goberno está a ceder ante o fascismo. En Alemaña, as SS de Hitler xa empezaron a liquidar aos plebeios dentro do seu propio movemento, mentres que, na Unión Soviética, Stalin comeza o exterminio da vella garda bolxevique. Dous anos despois, en 1937, durante a Exposición de París na beira dereita do Sena, os pavillóns soviético e alemán alzábanse, desafiantes, un fronte a outro. No pavillón de Hitler figuraban unhas aguias xigantescas; o edificio soviético exhibía aos dous obreiros metalúrxicos do Cáucaso cuxa imaxe faríase famosa en todo o mundo como expresión dun determinado ideal socialista. Xa entón, algunhas mentes lúcidas descubriron naquel enfrontamento unha sorprendente semellanza cultural no surrealismo heroico presente na escultura, a arte e a arquitectura de ambos pavillóns. A República Española tiña un pavillón nesa mesma exposición. España atopábase xa mergullada no segundo ano da guerra civil. A República estaba acosada, en parte debido á política de 'non intervención'. Con todo, aínda a risco de parecer chauvinista, debo mencionar o atractivo daquel modesto pavillón, moderno e aleccionador. Alí estaban o Guernica de Picasso, a Fonte de Mercurio de Alexander Calder, o último cadro de Joan Miró: a arte máis moderna e audaz da época. Era o exemplo dunha próspera relación entre a vangarda política e a cultural. Dous anos máis tarde, en 1939, co pacto xermano-soviético, a República Española desaparecera e os dous totalitarismos dispúñanse a repartirse Europa.

Praga: o heroísmo da razón de Husserl. En maio de 1935, en Viena, un vello filósofo alemán chamado Edmund Husserl deu unha serie de conferencias. Fuxira da súa Alemaña natal por ser xudeu. Xa en 1928, o seu alumno de filosofía e discípulo Martin Heidegger eliminara das primeiras páxinas do seu libro "Ser e tempo" esta cálida dedicatoria: 'Ao meu mestre, Edmund Husserl, con veneración e amizade'. Non quedaba ben -por non dicir algo peor- que un profesor dunha universidade alemá insistise en dedicar o seu libro a un xudeu que fora expulsado do mundo universitario. Poderíase escribir un tomo enteiro sobre o significado desa eliminación asasina, desa negación. Ao borrar o nome, Heidegger pretendía varrer a decisiva contribución da cultura xudía á lingua alemá desde a Universidade, desde a vida cultural alemá no seu conxunto. En 1838, Heine escribira que a gran afinidade existente entre esas dúas nacións innovadoras, o pobo xudeu e o alemán, facía que ambos estivesen destinados a crear en Alemaña, xuntos, unha nova Xerusalén, unha moderna Palestina. Era un soño digno da Ilustración: a fusión das dúas culturas. E por aquel entón podíase pensar que era posible, que nos dirixiamos cara a esa unión. Ao recordar ás grandes figuras da literatura e a cultura alemá do período -Freud, Einstein, Kafka, sen esquecer a Elías Canetti e outros moitos-, é evidente que o elemento xudeu da cultura alemá fixo unha achega incalculable á Europa daquel tempo. E agora, máis de dúas xeracións despois, aínda sentimos a súa ausencia.

A aniquilación segue aí, perséguenos. Co exterminio (e o posterior declive da vida da diáspora, desde a creación do Estado de Israel) desapareceu esa cultura xudía que era, ao tempo, europea e cosmopolita, e esa é, sen dúbida, unha das grandes lagoas na construción actual de Europa. As conferencias de Husserl en 1935 estaban revestidas de termos filosóficos moi abstractos e rigorosos. Falaba de filosofía en plena xestación da crise europea, e facíase unha pregunta crucial: que representa Europa hoxe? A súa primeira resposta era que Europa é, sobre todo, unha entidade espiritual. Non pode definirse polo seu carácter territorial. 'Percibo Europa', dicía, 'non como un país que podamos delimitar nun mapa. Desde o punto de vista espiritual, está claro que Gran Bretaña e os Estados Unidos de América pertencen a Europa.' Pódese ver inmediatamente a que se refire Husserl cando fala do carácter espiritual de Europa: toda unha tradición de pensamento, unha crítica en sentido amplo, que ten as súas raíces na nosa historia cultural. A Europa de Husserl non está vinculada a un anaco de terra nin a todo un discurso sobre o carácter de nación. é máis, a súa segunda idea importante é o concepto de 'supranacionalidade'. é a primeira vez que un filósofo europeo delinea con claridade este concepto. Husserl defende unha transformación digna de Europa no seu mellor aspecto: unha supranacionalidade sen precedentes que nacería da extraordinaria forza espiritual de Europa. As nacións, afirma, só se unen grazas aos ditados do comercio e a perpetua contenda entre poderes, e é necesario avanzar máis aló. O sorprendente é que nestes textos non se fai mención do nazismo. Despois do ciclo de conferencias, Husserl regresou a Alemaña, onde viviría até a súa morte, en 1939. Converteuse ao catolicismo tras refuxiarse nun convento mentres fuxía da persecución. Así é como se salvaron todos os manuscritos daquelas conferencias: gardados no convento e levados ás agachadas polos monxes até Lovaina. A terceira idea de Husserl neste texto tan rico é o seu argumento de que a crise europea de 1935 só podía resolverse de dúas maneiras. Ou ben veriamos a caída de Europa, o seu afastamento espiritual do seu propio significado, o esborralle no odio espiritual e a barbarie, ou ben era posible que Europa experimentase un renacemento espiritual, xurdido do 'heroísmo da razón'. Poderíaselle reprochar ao autor unha liña de pensamento tan abstacta e imposible precisamente sobre un punto da discusión tan importante. Unha filosofía idealista da vontade como único remedio para a desintegración de Europa? Demasiado confuso, sen dúbida. No entanto, o 'heroísmo da razón', aínda que é un concepto abstracto, pódenos axudar a desenvolver unha metáfora histórica moi interesante e concisa. Naquela sala de conferencias de Viena, en 1935, estaba presente un novo estudante checo de fenomenoloxía chamado Jan Patocka, que, meses despois, organizou na mesma cidade o seu propio ciclo de conferencias, no que repetiu as ideas de Husserl sobre Europa. Patocka, que naquel entón non tiña aínda 30 anos, é unha das figuras máis interesantes e inxustamente esquecidas da filosofía europea. Estudou na Universidade de Praga, pero o nazismo e (a partir de 1948) o réxime comunista impedíronlle terminar os seus estudos. Os seus libros son, sobre todo, transcricións de relatorios para seminarios privados, que máis tarde se traduciron ao francés. Un dos tropos intelectuais característicos de Patocka era o regreso constante á conferencia de Husserl sobre Europa. Compuxo unha colección de textos titulada Platón e Europa, e outra chamada A idea de Europa: un poema. Os seus escritos políticos, recollidos nunha antoloxía en francés co título Liberdade e sacrificio, inclúen varios fragmentos sobre Europa. E, dunha maneira tranquila, a súa propia vida reflicte con gran exactitude a expresión de Husserl 'o heroísmo da razón'. Patocka foi, xunto con Václav Havel e Jiri Hajek (ministro de Exteriores durante a breve Primavera de Praga), un dos asinantes da Carta 77, o movemento dos intelectuais disidentes en Checoslovaquia. Jan Patocka morreu o 13 de marzo de 1977, aos 70 anos, despois de ser duramente interrogado pola policía comunista durante 10 horas. O día do seu funeral, os helicópteros da policía sobrevoaron o cemiterio para evitar que a xente acudise á cerimonia. Pecharon todas as florarías de Praga para que ninguén puidese comprar flores e polas na súa tumba. Unha metáfora, na miña opinión, chea de forza. Pensar que este filósofo que, de mozo, asistiu en Viena a aquela serie de conferencias sobre a loita espiritual e filosófica pola supervivencia de Europa -a loita contra a barbarie e a morte da vida espiritual- morreu durante un interrogatorio da policía, e que pecharon todas as florarías mentres lle enterraban... é verdadeiramente tremendo.

Weimar e Buchenwald: Europa contra Europa. Tomemos agora outro camiño para desentrañar o que me parece esencial na cultura espiritual de Europa. Weimar, unha pequena cidade alemá cunha longa e importante historia político-cultural, é un dos lugares máis apropiados, talvez, para inspirar unha meditación sobre Europa, ou mesmo o mundo. Nunha illa situada no río que sae desde o terraplén onde se atopan as murallas da vella cidade, atopamos a casa de verán e o xardín que pertenceron a Goethe. Alí, rodeados de recordos daquel home que foi un gran europeo, un dos defensores do seu cosmopolitismo no sentido máis profundo, podemos reflexionar sobre o que foi de Europa. é un lugar extraordinario, desde logo. Porque Weimar non só foi a 'capital cultural de Europa' en 1999, unha cidade na que aínda se pode ir desde esta casa de verán a visitar os arquivos de Schiller ou Nietzsche; ademais está a poucos quilómetros do que foi o campo de concentración nazi de Buchenwald. Unha proximidade estraña e, á vez, moi instructiva. Esta circunstancia sérvenos como unha especie de 'atallo' para abarcar a historia política e cultural de Alemaña. Nos anos vinte, Weimar foi o lugar no que, só por segunda vez na historia do país, a Asemblea Nacional Alemá reuniuse co fin de tentar elaborar unha Constitución para o que acabou sendo a República de Weimar. Os delegados tentaron crear un sementeiro de democracia parlamentaria que, ao final, os nazis destruíron e enterraron baixo os seus osarios. Agora que tanto a República de Weimar como o campo de Buchenwald desapareceron, podemos empezar a ver o que significa Europa; algo construído precisamente contra o fascismo e contra o estalinismo. Este aspecto era xa totalmente visible en 1937, cando os nazis puxeron Buchenwald en marcha. Ao principio, encheuse coa oposición política alemá, os comunistas e socialdemócratas. Despois, está claro, converteuse nun campo internacional no que estaban representados todos os pobos de Europa. Pero non era un campo de exterminio, como Auschwitz ou Birkenau. Non tiña cámaras de gas. Era un campo no que se destruía á xente co traballo forzado, non mediante a eliminación repentina. O campo pechouno o Terceiro Exército norteamericano, dirixido polo xeneral Patton, e en xuño de 1945 estaba baleiro. Pero en setembro daquel mesmo ano volveu abrirse como campo especial baixo a autoridade das forzas soviéticas, e houbo que esperar a 1950 (tras a creación da República Democrática Alemá) para que pechase definitivamente e se convertese nun lugar de recordo. Por conseguinte, trátase dun sitio cheo de significado. Nel álzase un museo do nazismo. Pero hai que ler nos carteis das mostras con gran coidado se non se quere saír coa impresión de que o campo o liberou o Exército Vermello, e non os norteamericanos. De forma que agora existe outro museo máis pequeno xunto ao primeiro, que conta a historia do campo soviético. En Buchenwald temos a historia de Europa nun impresionante resumo, a historia da Europa contra a que se constrúe a Europa de hoxe.

Londres: Orwell redescubre a democracia. Debemos dar un último rodeo por Londres. George Orwell (cuxo verdadeiro nome, como saben, era Eric Blair) loitou en España, nunha Brigada Internacional relacionada coa extrema esquerda europea -unha agrupación diametralmente oposta ao estalinismo-, cuxa representación local era o Partido Obreiro de Unificación Marxista (POUM). Plasmou a súa experiencia nun libro fantástico, Homenaxe a Catalunya. A mediados de 1940 comezou outro libro extraordinario, O león e o unicornio, que terminou en 1941, xusto antes de que os nazis invadisen a Unión Soviética. Orwell, internacionalista e marxista de extrema esquerda, inimigo do estalinismo e acosado a diario polas incursións aéreas da Luftwaffe ('Mentres escribo, uns seres humanos moi civilizados voan sobre a miña cabeza e tentan matarme'), reaccionou de forma sorprendente: propúxose redescubrir Inglaterra. O león e o unicornio é un libro pioneiro, no que reclama un sentido de identidade nacional alguén que se viu empuxado ao radicalismo extremista precisamente polo seu internacionalismo (un dos motivos da súa oposición ao estalinismo era que abandonara a idea internacionalista para dedicarse a construír 'o socialismo nun só país'). Desde a perspectiva actual, o encontro de Orwell con Inglaterra é un redescubrimiento non só da identidade, senón tamén da democracia liberal, por parte dunha persoa que procedía dunha posición marxista. Porque hai que explicar que a democracia liberal non só estaba no punto de mira de fascistas e nazis, senón tamén da extrema esquerda. Era unha democracia anquilosada, manchada polo 'pensamento xudeo-bolxevique', e que tiña inimigos en ambos os bandos. De forma que, hoxe, o ensaio de Orwell parece ter tamén como tema esencial a democracia, como condición previa universal das sociedades occidentais. Quizais debería empezar por aquí. Pero vou terminar con iso, ou volverei comezar.

Porque en Europa, hoxe, está moi claro que a unidade europea só pode fundarse na razón democrática, os principios da democracia e a certeza dos seus valores. Moitos intelectuais de Occidente afán pór en dúbida ou denigrar o carácter universal da democracia. No seu lugar, prefiren defender os valores locais da vida comunitaria, a calidez e o apoio existentes nesas comunidades, a comunidade en si. Con todo, na Europa que estamos a construír, os principios básicos de Orwell, universalistas e democráticos, poden trasladarse aos valores locais de moitas maneiras. E, sobre esta base, está perfectamente claro que a unidade de Europa, hoxe, só pode construírse a través da diversidade. Existe quen afirma, cunha ecuanimidade extraordinaria, que Europa debe ter unha única lingua, como o latín medieval na Idade Media. Na miña opinión, iso sería un desastre. Equivalería a renunciar á nosa historia e as nosas raíces comúns. Algúns partidarios desa medida están convencidos de que o francés é o único idioma que merece ocupar esa posición, debido á súa claridade, a súa capacidade de abstracción e a súa precisión. Pero a base democrática de Europa debe construírse partindo do coñecemento de varias linguas, non coa imposición dunha nova lingua franca. A diferenza doutras rexións do mundo, Europa ten a oportunidade de recorrer a unha gran variedade de linguas e culturas, e iso é unha enorme vantaxe lingüística. (O idioma máis falado no mundo é o chinés). Agora ben, entre elas dispón de catro linguas intercontinentais, se non universais: inglés, español, portugués e francés. Voume a permitir outro instante de chauvinismo para dicir que a única lingua que se atopa irresistiblemente en expansión no mundo actual é o español. O inglés tamén se estende, pero vai moi por detrás. O español mesmo compite co inglés en Estados Unidos, que constitúe o bastión da lingua inglesa no mundo actual. Por tanto, con catro linguas universais en Europa, temos a posibilidade de construír o carácter espiritual europeo a través da diversidade e o respecto cultural, o coñecemento e a práctica de todas as linguas e culturas. Hoxe, a unidade europea ten que adquirir sentido a través da súa diversidade cultural na teoría e a práctica: e iso significa que todo o mundo, en Europa, fale polo menos dúas linguas europeas.

El Pais - 15.03.2002

2008-10-16T20:44:00.000-07:00

Un tema tradicional que como poucos fai resoar o corazón da vella Europa arrincada por europeos. Estremecedor Idish Mamme.

2008-10-08T18:54:00.001-07:00

Europa réndese

Por Abel B.Veiga Copo

Ante a crise, ante o liderado, ante o protagonismo, a Unión Europea perde forza, réndese, sublime, perdida na súa propia indiferenza. Está á expectativa, inoperante, sen ideas. Pasiva, sen tomar un rumbo, sen marcar unha propia pauta. Esperando que outros fagan, culpando e responsabilizando deste desastre económico o falso liberalismo sen escrúpulos e ausencia de supervisión real da economía e o sistema financeiro norteamericano. Pero esquece que os riscos non coñecen de fronteiras, os riscos sistémicos están aí, que as economías nunca máis que hoxe son interdependentes. Que os restos e as ameazas son practicamente comúns para todos. Epígonos dun liderado falso e efémero convocan un cumio que reúne os catro países europeos que ao mesmo tempo pertencen ó G-8, isto é, o club dos máis industrializados, sete máis Rusia, a nova Rusia de pasados imperiais e en pleno transo de botar un pulso a esa Europa hoxe descreída, mal liderada e sen un rumbo certo e claro. Vaia remedos de líderes o francés, o inglés, italiano e a alemá, bastante teñen con mirar cara a dentro, non só nos seus propios países, tamén nos seus propios partidos.

O Fondo Monetario Internacional alerta do embate esgazador desta crise económica, de que fai falta unha resposta conxunta e coordinada da Unión Europea. E Bruxelas mira cara a outro lado entre tímida e sen saber moi ben que facer, que decidir, e por quen. A espera acábase, afoga as ideas. Non, non se acaba o liberalismo nin tampouco é a intervención do Estado a solución a todo. Uns escandalízanse, outros seguen na súa propia e mesiánica cegueira e os moitos piden o auxilio e a intervención do Estado. Papá Estado, o orzamento, os impostos de todos os contribuíntes como salvadores do insaciable vórtice de executivos e especuladores que levaron a economía cara ó abismo. As crises non son malas, ó contrario, limpan toda a follaxe e toda a maleza, pero quen a sofre, xa se sabe. Maximización privada de beneficios e privilexios para uns poucos, socialización por parte de todos das perdas, dos danos. Esta foi e é a tónica do capitalismo, o único sistema que temos, probablemente non sexa o mellor, pero non hai outro novo e todo o que o rodea era infinitamente peor. Foi a desregulación progresiva dos mercados financeiros, consentida e acirrada polos gobernos, a que levou a este desastre sen paliativos. Non hai controis ou estes son netamente insuficientes. Non hai solidez real no sistema financeiro, por moito que proclame ou arengue o noso presidente do goberno en Nova York. Vinte mil euros por cliente no Fondo de garantía bancario é simplemente irrisorio. Bastaría que concursase unha mediana entidade de crédito para que o pánico non só se estendese en todo o sector financeiro, tamén na cidadanía. Son os excesos e o descontrol o que lastrou todo. A prudencia non existe nun século XXI confuso e aloucado.

Esa Europa que non é capaz de decidir cara a onde vai, con quen vai e como vai. Unha Europa incriblemente timorata, perdida na ciénaga dos voluntarismos nefastos e os egos descridos. Unha Europa sen un temón, sen un motor que empuxe. Somos demasiados, e á vez enormemente diferentes. En tempos de bonanza nada se critica, en tempos de crises todo se envolve dunha atmosfera nacional e identitaria que esquece o proxecto común.

Tirado do xornal Galicia-Hoxe

2008-09-27T01:03:00.000-07:00

O secreto de Europa. "El niño con el pijama de rayas" un novo e imprescindíbel recordatorio do que no corazón da nosa Europa aconteceu non hai demasiado. Nunca esquecer.

2008-09-26T21:50:00.001-07:00

Fronte á doutrina Putin

Por André Glucksmann

Hai días, ás veces horas, nos que o mundo dá un envorco. Ao trastornar os equilibrios entre as potencias e, sobre todo, o equilibrio de ideas e prexuízos nas mentalidades, agosto de 2008 abriu un deses períodos de crise. A organización faraónica dos Xogos Olímpicos foi unha escenificación da vontade de poder de China, que representa un dos principais desafíos do século XXI. A invasión de Xeorxia anunciou ao mundo con rudeza que a Rusia imperial e sen fronteiras regresara. Nada disto debe sorprendernos, a non ser, precisamente, a propia sorpresa e o desconcerto da opinión pública occidental mentres folgazaneaba nas praias. Hai xa 30 anos que China, unha vez desterrados as dogmas da economía marxista, vén facendo realidade un milagre que a levantou até o segundo ou terceiro posto do mercado mundial. Pronto fará 10 anos que o verdugo de Grozny impúxose como novo tsar. Nin o espectáculo maxistral de Pequín nin a incursión dos tanques rusos ante Tbilisi eran imprevisibles. O único veo que cae é pois o das nosas pueris ilusións. Consideremos a cuestión rusa. Con que dereito restregarse os ollos manifestando unha inocente decepción fronte á agresividade de "o noso amigo" Putin, cuxos ollos azuis (Bush), boas maneiras (Blair), gran cruz da lexión de honra (Chirac), frecuentación da Riviera italiana (Berlusconi) e dietas de Gazprom (Schroeder) seduciron á flor e nata da política occidental? Non hai peores xordos que os que non queren ouvir. Os axiomas fundamentais da doutrina Putin foran proclamados desde o Kremlin en voz alta e clara:

1. "A maior catástrofe xeopolítica do século XX foi a disolución (en 1991) da Unión Soviética". Que podía esperarse dun tenente coronel dos servizos secretos comunistas que, en 2005, minimizaba os horrores da historia recente fronte ao desmoronamiento -que el desexaba provisional- da súa xerarquía? A Primeira Guerra Mundial (10 millóns de mortos) e a Segunda (50 millóns de mortos), Hiroshima, Auschwitz-Birkenau e os gulags non parecen senón apuntamentos de perdas e beneficios na súa contabilidade. A abominación das abominacións segue sendo a defección de Yeltsin, que, despois de que Gorbachov se negase a enviar os tanques contra os pobos do Leste de Europa, permitiu a Ucraína, os países bálticos, Xeorxia, Kazajstán, Acerbaixán, etcétera, alcanzar pacíficamente a independencia, rompendo con 70 anos de opresión bolxevique.

2. Os movementos de masas democráticos -Revolución das Rosas en Xeorxia (2003), Revolución Laranxa en Ucraína (2004)- serían, ao parecer, indicios dunhas "revolucións permanentes" que ameazan os cimentos do Estado ruso cunha subversión financiada pola CIA, a OTAN, a man negra estranxeira e os malos rusos. A miña amiga Anna Politkovskaia contoume uns días antes do seu asasinato o pánico inconmensurable que suscitaron os alegres levantamentos de Tbilisi e Kiev nas altas esferas de Moscova. Os mandamases do Kremlin, alarmados, víronse xa coa auga ao pescozo e esaxeraron irracionalmente a proximidade do perigo. De aí a represión desproporcionada de toda contestación. De aí a prensa baixo tutela, as voces discordantes amordazadas e os asasinatos ou encarceramentos dos máis obstinados. De aí o intento de erradicar mediante a chantaxe do petróleo e o gas, ou a compra contante e sonante das conciencias, ou mesmo, chegado o caso, a ameaza dos tanques, o desexo de emancipación das súas "veciños próximos". A marcha sobre Tbilisi viña significar: "Son eles ou nós". E o amable Medvéded, no que os soñadores depositaban as súas esperanzas, coreaba: "Saakashvili = Hitler". A verdadeira sorpresa de agosto de 2008 non veu da man de Putin, senón de Europa, que recobrou unha firmeza que xa non recordabamos. Reaccionando inmediatamente, a Presidencia francesa negociou un delicado e ambiguo cesamento do fogo que polo menos freou a ofensiva sobre a capital xeorxiana. Despois, a UE, que reaccionou ao unísono, negouse a pechar os ollos ante a anexión apenas disimulada de Abjasia e Osetia do Sur. Europa non se deixou levar polo pánico: nin retorno á guerra fría ("Yalta quedou atrás", declarou Nicolas Sarkozy), nin angelismo ("as vacacións da historia terminaron", encadeou Donald Tusk). O tempo dirá se os 27 son capaces de manter o rumbo e de desfacerse dos chantaxistas para forxar unha política enerxética común e negociar de igual a igual cos seus provedores rusos, que necesitan vender tanto como nós comprar. O Kremlin non modificou as súas intencións ante o rexeitamento europeo do feito consumado, pero o seu ton volveuse máis conciliador. é a proba de que especula coas relacións de forza, explorando sen cesar até onde pode chegar. Botando pulsos non ten igual, pero agora descubriu que non todo lle está permitido. Xeorxia non é unha segunda Chechenia. A pesar das fanfarronadas que acompañan ás súas petro-bebedeiras, Rusia sabe que o futuro non se presenta halagüeño para ela; ningún dos seus spin doctors repetiría hoxe as baladronadas de Jruschov: "Pronto alcanzaremos e superaremos a Estados Unidos". O país, presa do alcoholismo, das mafias e a corrupción, do paro, a tuberculose e a sida, da prostitución e a vertixinosa caída demográfica, e cunha esperanza de vida terceiromundista, está exangüe. Chegará a poboación deste inmenso subcontinente a ser inferior á de Francia en 2050? O 70% do orzamento nacional depende da venda de enerxía e materias primas. Nada de todo isto favorece unha chantaxe duradeira contra unha Europa próspera, máxime cando os medios de perforación e almacenamento rusos son precarios e a orientación do fluxo enerxético cara a Asia esixe unha capacidade de transporte cuxa construción require unha ou varias décadas. Sucedáneo dunha grandeza perdida, a elección dunha política todoterreo e nociva pode impresionar durante un tempo, pero non restaura o prestixio dun coloso con pés de barro. O illamento diplomático de Rusia tras a expedición contra Xeorxia é palpable. De feito, non conseguiu que se recoñeza a seudoindependencia das súas anexións en Abjasia e Osetia?, a non ser por Hamás e unha Nicaragua con añoranzas guevaristas! Ao negarse a dar o seu asentimiento, China demostra que non haberá un bloque de capitalismos autoritarios que, baixo a batuta de Putin, inaugure unha nova guerra fría contra as democracias. Só se mostran compracentes aqueles réximes aos que a alza do prezo do petróleo salvou provisionalmente. A Venezuela de Chávez e o Irán de Ahmadineyad comparten as pulsións nocivas da Rusia de Putin: toda crise política, diplomática, social ou militar susceptible de facer aumentar a cotización do cru e encher as contas offshore parécelles digna de ser apoiada. Pola contra, á vontade de poder que, polo momento, anima a economía chinesa, como a da UE e EE UU, convenlle a baixa dos prezos da enerxía. Moscova e a súa vontade de desestabilizar están encastillados nunha soidade mundial. Aínda que non ensine os dentes, a incipiente e aínda incerta firmeza da UE, se non cede, pode obrigar ao seu gran veciño continental a moderar os seus ardores conquistadores. Con todo, sería conveniente que a opinión pública apoiase esta postura sen deixarse intimidar polas alusións apocalípticas que tanto gustan aos propagandistas do Kremlin. Nicolas Sarkozy evitounos o penoso espectáculo que un primeiro ministro francés, Pierre Mauroy, dese na Asemblea Nacional ao proclamar en 1981 que non había que "engadir ás desventuras dos polacos (reos por entón de Bréznev e Jaruzelski) as desventuras dos franceses, privados do gas necesario para cociñar os seus filetes con patacas". A pesar das mentiras pregoadas polo dúo Putin-Medvéded, a crise de agosto de 2008 non enfronta á belicosa, "nazi" -segundo o Kremlin- e pequena Xeorxia coa potencia "fraternal" do seu gran veciño. Nin tampouco ás democracias capitalistas cun suposto eixo autocrático Moscova-Pequín, non menos capitalista. Nin sequera a dúas culturas: a europea das liberdades coa do soberanismo nacionalista. A crise decisiva de agosto de 2008 coloca á opinión pública europea fronte a si mesma. Europa suicidarase a base de gas? Resistirá ou se dobregará ante a doutrina Putin?

El País 25.09.08

2008-09-26T21:38:00.001-07:00

Unidade transatlántica respecto de Rusia

Por Condoleezza Rice

Durante gran parte do mes pasado, a atención mundial estivo centrada en Rusia. Aceptamos o reto urxente de apoiar a Xeorxia tras o ataque ruso, un reto que, polo momento, estamos a cumprir con éxito. A principal pregunta que xorde, e que abordei cumpridamente nun discurso o pasado xoves, é a seguinte: que implican os acontecementos do mes pasado para a relación de Rusia co mundo e, en particular, con Estados Unidos e a Unión Europea? As circunstancias que rodearon o conflito do mes pasado son ben coñecidas. Ambas as partes cometeron erros, pero a resposta dos líderes rusos -invadir un Estado soberano a través dunha fronteira recoñecida internacionalmente e tratar despois de desmembrarlo recoñecendo Abjasia e Osetia do Sur- foi desproporcionada. E os responsables deste comportamento non son os veciños de Rusia, nin a ampliación da OTAN, nin Estados Unidos, senón os líderes rusos. Quizá máis inquietante, con todo, é que o ataque de Rusia axústase a un patrón de comportamento que empeora desde hai anos e que inclúe, entre outras cousas, o uso do petróleo e o gas como instrumentos de coerción, a ameaza de apuntar con armas nucleares a países pacíficos e a supresión da lei e a liberdade en Rusia. A imaxe que resulta é a dunha Rusia cada vez máis autoritaria e agresiva. O ataque a Xeorxia levounos a un momento crítico, pero non determinante. Os líderes rusos están a tomar decisións desafortunadas. Pero poden tomar outras. O futuro de Rusia está en mans de Rusia. Pero as súas decisións dependerán, en parte, das accións dos demais, especialmente de Estados Unidos e os seus aliados europeos. A invasión de Xeorxia por parte de Rusia non logrou, nin logrará, ningún obxectivo estratéxico duradeiro. E o noso obxectivo estratéxico agora é deixar claro aos líderes rusos que as súas decisións están a situar ao seu país nunha vía de sentido único cara ao illamento e a irrelevancia internacional de forma voluntaria. Para alcanzar este obxectivo requirirase determinación e unidade por parte de Estados Unidos e Europa. Non podemos permitirnos dar validez aos prexuízos que parecen ter algúns líderes rusos: que se se presiona aos países libres -se se intimida, ameázase e agrídese-, cederemos e, finalmente, renderémonos. Estados Unidos e Europa deben facer fronte a esta actitude e non permitir a agresión de Rusia para lograr un beneficio estratéxico. Nós e os nosos aliados europeos estamos, por tanto, actuando como un só en apoio de Xeorxia. Estamos a encabezar o movemento mundial de axuda á reconstrución de Xeorxia. A porta a un futuro euroatlántico permanece completamente aberta para Xeorxia e a nosa alianza continuará traballando para facer realidade ese futuro. Ao mesmo tempo, Estados Unidos e Europa están a apoiar, inequivocamente, a soberanía, a independencia e a integridade territorial dos veciños de Rusia. E non permitiremos que Rusia exerza un veto sobre o futuro da nosa comunidade euroatlántica, nin sobre a que países ofrecemos entrar nela, nin sobre a opción deses estados de aceptar. Deixámosllo especialmente claro aos nosos amigos de Ucraína. Estados Unidos e Europa están a aumentar a súa cooperación en busca dunha maior independencia enerxética. Aumentaremos a defensa da economía enerxética global e aberta das prácticas abusivas. Non pode haber un conxunto de normas para Rusia, S.A. e outro para os demais. Estados Unidos e Europa non permitirán que os líderes rusos, ao mesmo tempo, benefíciense das normas, mercados e institucións internacionais e desafíen as súas mesmos cimentos. Non hai unha terceira vía. Unha Rusia do século XIX e unha Rusia do século XXI non poden operar no mundo ao mesmo tempo. Para alcanzar todo o seu potencial, Rusia ha de estar plenamente integrada na orde internacional político e económico. Pero Moscova está na precaria situación de atoparse metade dentro, metade fóra. Rusia depende do mundo para lograr o éxito e non pode cambiar iso. Os líderes rusos xa están a albiscar como pode ser o futuro se persisten no seu comportamento agresivo. En contraste coa situación de Xeorxia, a posición internacional de Rusia é a peor desde 1991. A súa cooperación nuclear para fins civís con Estados Unidos non vai a ningún sitio. Os líderes rusos están a facer que sufra a economía do seu país. O seu intento de entrar na Organización Mundial do Comercio atópase en perigo, igual que a de entrar na Organización para a Seguridade e Cooperación en Europa. Pero quizá o peor efecto secundario de todos para Moscova é que a súa actitude puxo basicamente en dúbida cal das dúas visións do futuro de Rusia é a que está a guiar o país. Recentemente, o novo presidente Dimitri Medvedev trazou unha visión positiva e avanzada do futuro do seu país. Este camiño tiña en conta as vulnerabilidades de Rusia, pedía máis reformas internas e, o que é máis importante, recoñecía que Rusia non se pode permitir unha relación co mundo baseada no antagonismo e o distanciamento. Necesariamente, Estados Unidos e Europa continuarán perseguindo os seus intereses comúns con Rusia: loitando contra o terrorismo, impedindo que Irán consiga armas nucleares, dando forma a un Oriente Medio seguro no que haxa paz entre palestinos e israelís e evitando que o Consello de Seguridade volva ser a institución paralizada que foi durante a Guerra Fría. Pero sería unha verdadeira mágoa que a nosa relación con Rusia non superase nunca o nivel dos intereses, pois as mellores relacións entre países son as que tamén comparten obxectivos, aspiracións e valores. Queda por ver se os líderes rusos vencerán a súa nostalxia doutra época e conformaranse coas fontes de poder e exercicio de poder do século XXI. A decisión é de Rusia e só de Rusia. E esperamos que os líderes rusos elixan responsablemente, polo ben do seu pobo e do mundo.

El Mundo 25.09.08

2008-09-16T18:22:00.000-07:00

Quen quere unha segunda guerra fría?

Por Shlomo Ben-Amí

Presaxia a guerra no Cáucaso unha segunda guerra fría? Ou seica Rusia pretende con ela convidar a Occidente a reformular o statu quo mundial imperante desde o final da primeira guerra fría? Non hai dúbida de que o Exército ruso non está preparado para unha confrontación con Occidente. Non só a espionaxe rusa non logrou adiantarse ao ataque xeorxiano contra Osetia do Sur, senón que os dispositivos de guerra electrónica rusos e as súas mal equipadas tropas de infantaría parecían trasnoitadas reliquias soviéticas. Pero na guerra non hai que exhibir armamento de última xeración para transmitir unha mensaxe política contundente. Despois de todo, o peso internacional de Estados Unidos está a minguar, a pesar de que o seu Exército segue sendo a máis complexa maquinaria militar da historia. Ao demostrar que EE UU perdeu o monopolio do uso unilateral da forza, Rusia puxo abertamente en cuestión a Pax Americana xurdida da vitoria estadounidense na guerra fría. A guerra en Xeorxia non tería lugar se EE UU non xestionase de maneira tan desastrosa a súa hexemonía mundial. EE UU iniciou unha calamitosa guerra en Iraq, perdeu máis dunha oportunidade de atraerse ao réxime revolucionario iraniano, presionou para que a OTAN ampliase sen cesar até chegar aos limiares de Rusia e, cando os rusos protestaron polo despregamento de mísiles defensivos en Europa Oriental, mostrou a súa arrogancia facendo oídos xordos. Amparándose na "guerra contra o terror", EE UU, ao penetrar en países centroasiáticos como Afganistán, Paquistán, Usbequistán, Kirguizistán, Kazajstán e Tadxiquistán, alentou o medo de Rusia a verse cercada. Para contrarrestar o que considera unha hostil estratexia de EE UU, o Kremlin está a fomentar alianzascoa Cuba de Raúl Castro e a Venezuela de Hugo Chávez. E en Oriente Próximo, Rusia non está a escatimar medios para recobrar algúns dos resortes que tiña e impedir así que Estados Unidos sexa o único actor na rexión. A recente visita do sirio Bashar al Assad a Moscova pon claramente de relevo o potencial dunha nova alianza. Cando EE UU propón sancións a Irán, Rusia non deixa de pór obstáculos, á vez que asina contratos enerxéticos con ese país e está a piques de venderlle sistemas de defensa antiaérea destinados a frustrar posibles ataques israelís ou estadounidenses. Unha das vítimas do unilateralismo estadounidense posterior á guerra fría foi a Alianza Atlántica. Non todos os aliados de EE UU comparten a súa obsesión por ampliar a OTAN, e Europa non ten ningunha intención de seguir os pasos do impulsivo presidente xeorxiano e verse arrastrada polas ex repúblicas bálticas e Polonia a un enfrontamento con Rusia. Europa, que depende das subministracións enerxéticas rusos, non está disposta a entrar nunha nova guerra fría. En canto a súa alternativa para o petróleo ruso -Irán- é indixerible para os estadounidenses. A Occidente non lle beneficia retomar a guerra fría. Iniciativas como ameazar a Rusia con expulsala do G-8 ou deixala fóra da Organización Mundial de Comercio non farán máis que aumentar a súa sensación de illamento, acentuar o seu autoritarismo e levala a desempeñar o papel de potencia revolucionaria contraria ao statu quo na antiga esfera de influencia soviética e mesmo noutros territorios. As minorías rusas en Ucraína, os Estados bálticos e Moldavia poderían desatar un novo imperialismo ruso. Pero Rusia, con multitude de problemas internos e unha inseguridade crónica nas súas extensas e despoboadas zonas fronteirizas, tampouco ten interese nunha segunda guerra fría. A pesar de chegar recentemente a un acordo de demarcación fronteiriza con China, Rusia nunca poderá estar segura de cales son realmente as intencións da súa veciña, unha potencia colosal e famenta, tanto de materias primas coas que alimentar a súa florecente economía como de espazo vital para a súa enorme poboación. Como demostrou a guerra no Cáucaso, a economía globalizada non supón unha garantía total contra as guerras. Pero unha cousa é asumir un risco calculado, como os rusos fixeron ao presupor con razón que Occidente non entraría en guerra por Xeorxia, e outra moi diferente que Rusia poña en perigo os colosais éxitos económicos dos últimos anos nunha confrontación con valor cos países occidentais. En realidade, a guerra en Xeorxia xa ocasionou a Rusia a súa máis grave crise financeira desde 1998, cando estaba practicamente en bancarrota: en só unha semana a fuxida de capitais ocasionou ao país perdas por valor de 17.000 millóns de dólares. A Bolsa de Moscova perdeu o 15% do seu valor en agosto, e o banco central ruso prognostica que este ano o investimento estranxeiro reducirase nun 25%. Rusia debe buscar unha auténtica colaboración estratéxica con Estados Unidos, e este debe comprender que Rusia, séntese excluída e desprezada, pode ser un gran aguafiestas en todo o mundo. Desatendida e desprezada por EE UU desde o final da guerra fría, Rusia precisa integrarse nunha nova orde mundial que respecte os seus intereses como potencia renovada.

El País 17.09.08

2008-09-11T11:52:00.000-07:00

En Vigo, venres 19 de Setembro ás 20,00 horas

2008-09-04T16:49:00.000-07:00

UE: A súa credibilidade posta a proba polo conflito xeorxiano

Por Julien Bahloul

Guysen International News

04.09.08

Luns 1 de setembro, os 27 membros da Unión Europea tiveron un cumio extraordinario do Consello Europeo co fin de establecer unha mensaxe clara a Rusia. é a primeira vez desde 2003 que se convoca ao Consello Europeo en sesión extraordinaria. Naquela ocasión do conflito iraquí, Europa, composta entón de 15 membros, xa deixara ver aos ollos do mundo profundas divisións. Francia, que ocupa a Presidencia de quenda da UE, pretendía custe o que custe evitar un novo fracaso. Pero hai moitas cousas en xogo e os intereses son diferentes nunha Europa que non deixa de crecer. Os países bálticos, próximos xeograficamente a Rusia, temen ver de novo a este país renovar o control do Leste de Europa. Outros países temen, en caso de sancións económicas, ter que pagar as consecuencias diplomáticas. Todo polo control do paso do gas ao Leste da UE. Neste contexto, Nicolas Sarkozy e Bernard Kouchner deberon facer xogos malabares co fin de non molestar a ninguén lanzando ao mesmo tempo unha mensaxe europea firme. "Que quere Rusia?" preguntouse o Presidente francés na rolda de prensa. "A confianza e a cooperación ou a desconfianza e o aumento das tensións?". Como para xustificar as decisións tomadas no Consello engade: "Quero precisar que esta reunión non ía dirixida en contra de Rusia. Pero queda claro que o comportamento de Rusia durante as últimas semanas, coa súa reacción militar desproporcionada, co recoñecemento das independencias das dúas entidades, co mantemento das tropas rusas en territorio xeorxiano, produciu unha profunda preocupación en Europa e máis aló". Segundo esta política, a única decisión resultante dos debates entre dirixentes europeos é a intención de suspender as negociacións destinadas a establecer unha nova asociación entre a UE e Rusia. En cambio, ningunha sanción real foi imposta contra a Federación rusa. Moscova parece satisfeita desta elección: "Deus grazas, a sensatez gañou", comentou o Primeiro Ministro Vladimir Putin. "Non vemos ningunha conclusión ou proposta extrema e está moi ben", engadiu. Estas declaracións prodúcense mentres que Medvedev cualificou ao Presidente xeorxiano de "cadáver político" e non o recoñece xa como xefe de Estado. Aínda que di lamentar a decisión da Unión Europea, afirma non temer un illamento do seu país, cousa que considera "imposible". Pide aos seus homólogos europeos que non deixen que as diferentes opinións "sobre tal ou cal cuestión prexudiquen ás negociacións sobre a asociación". Para moitos, a decisión do Consello Europeo é sobre todo simbólica e reflicte obviamente a dependencia enerxética da UE de Rusia. Os dous están unidos por un acordo que data de 1997. A prensa enténdeo así, satisfeita "do éxito da diplomacia" do Kremlin e cualificando a decisión europea de "mal menor". A pesar de que os Xefes de Estado e de Goberno non chegaron a porse de acordo sobre sancións máis severas, en cambio fixeron fincapé na axuda ás vítimas así como a súa vontade de facer aplicar o plan de mediación europeo que preve unha saída de crise en seis puntos. Desde este punto de vista, Nicolas Sarkozy irá, como Presidente da Unión Europea, a Moscova o próximo 8 de setembro acompañado do Presidente da Comisión Europea. Reunirase de novo con Dimitri Medvedev e tentará acelerar a retirada das tropas rusas ás liñas previas ao conflito. A UE por outra banda fixo desta retirada un preliminar á continuación das negociacións sobre a asociación. Pero para o embaixador de Rusia en Europa "a UE equivócase coa súa avaliación da situación, porque Rusia xa retirou todas as súas tropas adicionais". Unha declaración que pon de manifesto que o diálogo europeo-ruso semella un diálogo de xordos.

2008-08-27T08:27:00.000-07:00

Farsa osetia

Por José Ignacio Torreblanca

A firma polo presidente Medvédev do decreto de recoñecemento da autoproclamada independencia de Osetia do Sur e de Abjazia supón a confirmación definitiva de que o conflito habido este mes de agosto foi minuciosamente orquestrado desde Moscova co fin de amputar a Xeorxia estes dous territorios. Trátase dunha represalia anunciada á conta da independencia de Kósovo, proclamada en febreiro deste ano. Desde entón, as autoridades rusas estiveron intensificando a presión sobre Tbilisi, animando ás milicias osetias a hostigar ás tropas xeorxianas, incrementando a súa presenza militar nas dúas rexións e concedendo pasaportes rusos por todas as partes. Aínda que houbo un intenso debate acerca de quen comezou as hostilidades o 9 de agosto, ese debate perde agora bastante sentido: a inclusión de Abjazia no mesmo lote demostra ás claras que Moscova nin sequera ten interese en apoiar a súa posición en argumentos. Para os que insisten no precedente de Kósovo, o ocorrido estes días debería ser a proba definitiva de que estes dous casos están nas antípodas do dereito internacional. O decreto de Medvédev iguala os 10 anos de mandato de Nacións Unidas en Kósovo con 10 días de ocupación rusa e, no colmo do cinismo, resolve o caso unilateral e inxustificadamente co que non é senón unha pura e chaira anexión. Rusia quixo demostrar claramente quen manda nas antigas fronteiras da URSS. Nunha reedición da Doutrina Monroe, as súas tropas paséanse agora impunemente polo territorio dun Estado membro da Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa (OSCE) e do Consello de Europa, dun socio e amigo da UE, Estados Unidos e a OTAN. Rusia fixo pagar cara a Xeorxia, unha democracia con vocación occidental, en rápido crecemento económico e estratexicamente crucial para Europa desde o punto de vista enerxético, a ousadía de ser a Cuba do Cáucaso. Quen no caso de Chechenia pensara que Rusia se contentaría con reclamar a impunidade dentro das súas fronteiras estaban equivocados. A lección non pasou inadvertida en Ucraína, que facilmente poderá perder Crimea se segue obstinándose en desaloxar de alí á flota rusa. Coa proclamación da independencia, Rusia escala perigosamente na súa rebeldía antioccidental e pon nunha posición imposible á OTAN, que tiña previsto conceder unha perspectiva de adhesión a Xeorxia e a Ucraína no seu cumio de decembro deste ano. A OTAN terá que responder á difícil pregunta de se a garantía de seguridade que implica o artigo 5 do tratado aplícase a toda Xeorxia ou só á Xeorxia amputada: no primeiro caso, trataríase dun casus belli con Rusia; no segundo, dun chiste macabro. Nuns poucos días, toda a orde europea foi sacudido. As consecuencias serán de gran alcance.

Tirado de EL PAÍS 27.08.08

2008-08-15T08:53:00.000-07:00

"A guerra no Cáucaso" Un programa de Masha Gabriel con Jorge Aspizua (ESCOITA AQUÍ)

2008-08-12T20:34:00.000-07:00

A resaca xeorxiana

Por Florentino Portero

O goberno xeorxiano fixo da recuperación do pleno control do territorio nacional o seu primeiro obxectivo, pondo fin á independencia de feito das provincias de Osetia do Sur e Abjasia, que se atopaban baixo protectorado ruso. Ao facelo puxo en dúbida a autoridade rusa no Cáucaso e Moscova, no seu particular lóxica do poder, sentiuse na obriga de responder. As súas Forzas Armadas están a acabar de ocupar ambas provincias, selando o seu vínculo con Rusia. Xeorxia calculou mal as súas forzas. Se pensou que a súa relación con EE.UU. disuadiría a Rusia equivocouse. Ben ao contrario, puxo ao goberno de Moscova na necesidade de facer unha demostración de poder. De non reaccionar, os ucraínos sentiríanse máis animados a seguir adiante na súa política prol-occidental e o prestixio ruso en Asia Central afundiríase en beneficio do norteamericano. Dous feitos recentes daban marxe a unha reacción contundente rusa. Co recoñecemento da independencia de Kósovo, EE.UU. e as grandes potencias europeas consagraban o dereito á segregación en situacións de conflito étnico. O que vale para Kósovo vale para Abjasia e Osetia do Sur. No Cumio da OTAN en Bucarest os europeos rexeitaron abrir negociacións con Xeorxia e Ucraína para preparar o seu ingreso, encartándose unha vez máis á chantaxe rusa e enviando a mensaxe equivocada. Rusia sabe que non ten nada que temer dunha Europa sedienta de combustible e dividida. EE.UU. puxo de manifesto a súa debilidade na rexión, permitindo que un estado amigo sufra unha humillación. Curiosa a esquerda europea que cala, en sonoro contraste coas súas manifestacións antinorteamericanas. Os gobernos europeos fan contidas declaracións, sen ánimo de molestar ao Kremlin. Rusia demostrou o seu poder no Cáucaso, pero agora ten que tomar unha decisión sobre o futuro de ambos os territorios, que pode volverse na súa contra. A anexión podería empuxar á OTAN a convidar a Xeorxia e Ucraína a incorporarse, o que Moscova tratou de evitar por todos os medios.